v^}^ ' '
Z- ."!'
'^V'-^,
xi','' •■
^'^■■' , f„
^V^tH' 1*1*' i' ' V '
v'^">:J^\:'< , ■' , • ■ ■,. ■•i'{v5!Vy
<' vV'.', ♦..';■' '• •:!. '1 ■,•••,■ > • '.■i,'l" '1
J^'?-:..''h '■ ^i;;i-\|v-r:-',ri;;'^'":f:;'^fe;:v
K%<'#v''-''^v:.-:r;^.:^'v^ te\^f>-^--v:\i:-.H'^^^'t;'-^'3i''':-'^
"'.'.'•;'' V-.V'.-.,^''!!'!.'.'^'' ■ •.'r-.''^'^'^*^:iJ#^' '.!•'■> i.ll;;,(,i;;,i;.:,,-,-^'«V;:'','-.S
&M;S;^iC '^•iili'/;;.
' ■IV
'■f *,
i^. *il
■^
m:
^i'-",-,';i.
, -,l . . . •.■' - .', - ,
vv ■:•'<<* '',•'' ■ '■ ■
l- '• .■.•;«4^,'K,,
'>t-f:.
:/.'^'
^:''
«%■.
IV*
|\' rl f •■■' ■■(^
*■;•''
::'f'C'.^.(i'',
r.l'??:
;-;':::'1;',.
!¥'i;ix'^
■.<'rU, :-i.
:;jiL'''"/„' ,' * ; •>;
'V ,<.,■■■'
1
^^,;
V\"'
1. '
m:
*3:
%-'.^
m
''./^•<;j:-' :,^'.i
)!^?
','''! '/.V.tlf'
,,,■-....,,•
••i.^wj-yni- ■.
..;^f:^a^'r'
n,.' V
> :/•
. I > 1
?)v:^;- cf^>i-;:
i
Digitized by the Internet Archive
in 2011 with funding from
University of Toronto
http://www.archive.org/details/patrologiaecursu204mign
PATROLOr.tiE
CURSUS COMFLETUS
sivi; RIRLIOTIIECA UMVERSALIS. l\Ti:(.UA. UNirOlOIIS, COMMODA, ORCONOMICA.
()}iMni ss. PATRni. Doaonni sniin o!tni()i'i; KCCLiisiASTiroRni
AB /EVO APOSTOLICO AD INNOCENTIl III TIOMPORA
FLOIlLlillUNT ;
RECUSIO CHRONOLOGICA
OMMl M QU.E liXSTITKKE MCWUMIvNTORUM C.VTHOLIC.E TRADITIONIS PER DUODECIM PRIORA
ECCLESLE S/ECULA,
JfXT.V tUlTlONKS .VCOll(.\TISSIMAS, I>TEI< SK lIUMQUli NONNULLIS CODlCinUS MANUSCRIPTIS COl.LATAS,
PKHQIAM DILIGENTEH CASTIGATA ;
DISSERTATIONIBUS, COMMK.NTAHIIS, LF.CTIONIBl SQVE VARIANTIBUS CONTINENTEH ILLl STRATA ;"
OMMBIS OPEHIBUS POS r AMPLISSIMAS EDITIONES QU^ THIBUS NOViSSIMIS S^CULIS DEBKNTUR ABSOLUTAS
DETECTIS, AUCTA ; INDICIBUS PARTICULABIBUS ANALYTICIS. SINGULOS SIVE TOMOS, SIVE AUGTOBES ALIRUJUS MOMENTl
Sl BSEQUENTIBUS, DONATA ;
CAPITULIS INTRA IPSUM TEXTIM RITE DISPOSITIS, NECNON ET TITUI.IS SINOUI.ARUM PAGINAHUM MARGINEM SUPERIOREM
DISTINGUE.NTIBUS SUBJKCTAMQUE MATERIAM SIGNIFICANTIBUS, ADORNATA ;
OPEHIBUS CIM nUBIIS TIM APOCHYPHIS, ALIQVA VERO AUCTOHITATE IN OHDINE AD THADITIONEM
ECCLESIASTICAM POLLENTIBUS, AMPLIFICATA ;
DUOBUS INDICIBUS GENEHAI.IDU.-i LOCUPLETATA : ALTERO SCILICKT RERIJM, QUO CONSULTO, QUIDQUID UNUSQUISQUE PATHUM IN QUODLIRET TIIEMA SCPIP.SERIT UNO INTUITU CONSPICIATUR ; ALTERO
SCRIPTUR^ SACR.K. ex quo lectori comperihe sit orvium quinam pathes
ET IN QUIBUS OPEHUM 8U0BUM LOCIS SI.VGULOS SINGULOHUM LIBHORUM
SCItlPTURyE TEXTUS COMMENTATI SINT.
EDITIO ACCURATISSIMA, C^TERISQUE OMNIBUS FACILE ANTEPONENDA, SI PEHPENDANTUR : CIIARACTERUM NITIDITAS,
CUABTiE QUALIIAS, LMKGHITAS IKXIUS, PEHFI.CIIO CORHKCTION IS, OPKRUM RECUSOHUM TU.M VARIETAS
TUM NUMERI S, FORMA VOLUMINUM PEHQIAM COMMODA SIBIQUE IN TOTO OPERIS DECURSU CONSTANTER
SIMILIS. PHETII EXIGUITAS, PH.-ESKIITIMQUK ISTA COLLECTIO, UNA, METIIODICA KT (JIIHONOLOGICA,
SEXCENTORU.M FHAGMENTOHUM OPUSCULORUMQUE IIACTLNl S HIC ILLIC SPAHSORUM,
PRIMUM AUTKM IN NOSTHA DIDLIOTHECA, EX OPEHIHI S AD OMNES -«TATES,
LOCOS, LINGUAS FORMASQUE PEHTINENTIUUS, COADUNATORUM.
SERIES SECUNDA,
IN QU.'. PRODEU.NT P.4TRES, DOCTORES SCRIPTORKSQUE ECCLESI.ii: LATIN.E A GREGORIO MAGNO Al) I.NNOCENTIUM IIL
ACCURANTE J.-P. MIGNE,
BIBLIOTHEC/E CLERI l i^IVEBS/E.
SITE CURSUUM COMPLETORUM IN SINGULO.S SCIENTI^ ECCLESIASTICvE RAMOS EDITORE.
PATROLOGIA niSA EDITIONE TVPIS MANDATA EST, ALIA NEMPE LATINA, ALIA GRyECO-LATINA. — VENEUNT MILLE ET TRECKNTIS FHANCIS SEXAdlNTA ET DUCENTA VOLUMINA KDITIOMS LATIN.B; OCTINGENTIS ET MILLK THKCKNTA GR^CO, LATINiE. — MEHK L.VTINA UMVEHSOS AUCTORKS TUM OCCIDKNTAI.KS, TUM OHIENTALES EfJUinKM AMPLECTITUH; III AIJTEM, IN EA, SOLA VERSIONE LATINA DoNANTUR.
PATKOLOGI/E TOMUS CCIV.
CLEMKNS III PONT. ROM. S. STEPIIANUS OR.VNOniONT. L.\IU)R\NS. IIRNRICUS l)E CASTRO MARSIACO, S. R. E. CARI). BAl.DriNUS CANTUAR. AnCIIIKP. Ri:i{NAlil)US AlilJAS lONTIS CAI-IDI. STLPIIANUS DE LICIACO, IM-ITRIS RKRNMU)!, (iUILLELMUS i)i: TinillNACO. (iKRARDUS ITIIERll, (iUANDI- -MONTENSES. RELNKRU-, LAURLNTIUS, MONACIII LKODILN.SES, LRMLNGAUDUS, IIKNRICUS SEPTIMELLENSIS.
i:xcrnKR.\Tn\ kt vexit .apuo .l-p. mi(}M': kditorem,
IN VIA DICTA D'A.)lIiOlSE, PROPE PORTAM LUTETI.L PARISIORUM \ ULGO IfE^FEli NOMINATAM,
SEU PETIT-MO.NTROIT.R. I80O.
7KE INSTI7UTE ^ EVAL STUOILS
I- £
DEC -7tfl31
aao4
SifilCULUlM XII.
CLEMENTIS III
POXTIFICIS ROMANI
EPISTOLyE ET PIUVILEGIA
OKDLNE CHROAOLOGICO DIGESTA
ACr.EDUM
S. STEPIIAM ORDIMS GKANDIMONTENSIUM FrNDATOKIS, LAiWUANTIS, HENRIGI DE GASTKO MAKSIAGO, S. W. E. CAKDIXAMUM, BAIJHJINI CANTUARIENSIS ARGHIEIMSGOPI. BERNARDI ABRATI FONTIS GAGIDI, STEPIIANI DE LIGIAGO, PETKI BEKNAKDI. GUILLELMI DE TKAHINAGO, GEKAKDI ITriEKII, GRANDIMON- TENSIUM. HEINEKI, LAURENTII, MONAGHORUM LEODIENSIUM, ERMENGAUDI, HENRIGI SEPTIMELLENSIS
SCRIPTA QVIE SUPERSUNT
ACCURANTE J.-P. MIGiNE,
UIKLIOTIIE(.C; (LEKI UIVIl EU.S.li:
SIVE CURSUUM COMPLETORUM IN SIISGULOS SCIENTIiE ECCLESL4STICiE RAMOS EDITORE.
TOMUS UMCUS.
VEMT 8 FRANCIS GALLICIS.
EXGUDER.VTUR ET VENIT APl D J.-P. iMIGNE EDHOKEM, IN VIADICTA D.iMBOlSE, PRUPE POKTAM LLTETI.E P.VKISIOKUM VULGO D'ENFEl\ NOMINATA.M.
SKL PETIT-MONTUULGE
i:m:\(jiijs
Aiii Toitiin irr oi*i:iii'H ^u ii iioi toho i i iv i:o.\Ti\K\TL'ii,
KKI.NKKl S >l().\.\(:Hi;S S. I.Mr.lMII I.KODIK.NSIS. I)i' cljiiis scriplurilMis moii.islocii siii. ( i,l. I.j
Coiiiiiiciit.iliii iii iio\i'iii ,-iiilc-ii.'il.-ilili:is niiliplioii.is .ili 0 onlicfitos. 41
S|ir('iiliiiii p(i'iiil('iili;i; scii Vil.i S. Pcl.-ij^-i;)'. ol
l';iliii:iiiiiiii vii'^iii;ili', scii Vila ct l*;issio S. Mari;i! \\vi^ii)\s C^ippailocis. 61
|)<; ciiiilliclu iliioniiii (lii(-iiiii cl ;iniiii;iriiiii . 70
l)(;:i(lvciilii rcli(^iii;iriiiii S. L;iiirf.'ntii iriarlyris. X9
Trioinph;il(' Hiiloniciiiii . 99
Vit;i Kiir;i(li Lcodiciisis cpiscopi. H7
Vit;i Ucji-iiKirdi Leodionsis episcopi. 12.->
l)c c;isii tiiliiiiiiis siiper crclr-si;im iiioii.Tstcrii sni. \:j1
LiltclJiis ^r;ili;iriiiii ;iclioiiis ;iil H. L;iiii'ciitiiiiii. i4;j
De iiicendio ecclesia^ S. Lamberti Leodiensis. l,-)2
L;icryiii;i'. i.'j:^
Dc |)rol(,'(-Lii iiiorlis. iHi
Vita 8. Wolboilonis Leodiensis episcopi. 197
HENRICUS DE CASTRO ^ARSIACO S. R. E. CARDINALIS.
Epislol;\!. 215
Dc |)ercgrin;iiil(' (ivilale Dei. 2S1
RALDLINLS CANTUARIENSIS ARCHIEPISCOPUS.
Tractatiis varii. 403
Liber de comnieiidatione lidei. . o73
— De sacr;iiiiento alt;iris. (U2
— Conlni C;illiaros. 777
RERNARDUS ARRAS FONTIS CALIDI.
Uber adver.sns Waldenses. 793
HENRICUS SEPTIMELLENSIS.
Elegia de diversitate foriunae et philosophia' consolaiione. 8il
LARORANS S. R. E. CARDINALIS.
Notitia el fraginenta. 901
LAURENTIUS DE LEODIO. Gesta episcoporum Virdunensium. 919
S. ST1':PHANUS de mureto et alii grandimonienses.
Dicta S. Stephani. 1071
Liber sentcnliarnm ejusdem. 108o
Regula. 1135
STEPHANUS DE LICIACO GRANDIMONTENSIS PRIOR QUARTUS.
Dicta et facla S. Stephani de Mureto. 1163
PETRUS RERNARDI GRANDIMDNTENSIS PRIOR QUINTUS.
Epistolae. 1177
GUILLELMUS DE TRAHINACO GRANDIMONTENSIS PRIOR SEXTUS.
Epistol;«. 1177
GERARDUS ITHERII GRANDIMONTENSIS PRIOR SEPTIMUS.
Vita S. Stephani de Mureto 1179
Itinerarium fratrum Grandimoiitensium. 1221
ERMENGAUDUS
Libcr (-oiiir;i iKcreticos. 1^23-)
CLE.MENS lil PAPA.
Epistola3 ct privilegia. 1275
Ex Typis L. MIGMi, au Petit-Montroige.
INNO DOMIM UCIWXVIII
REINERUS
MONACHUS S. LAURENTII LEODIEISSIS
I
>OTrn\ HISTORICO-LITTERARIA
(D Bcrn. Pezius, Pnyf. r»il i. IN Tlietniiri Anecilot., p. wri)
nfiiicri, r«;iT;ieiii, (\fiiieiiive , copiiobii.r Laiitviui;»iii Lfoilii, pliircs liarieiiiis incmiiiorp, iioniinmiin U:\roiii*is. Y;tlciiiis Andrciis, Grr.Tnliis, Jo.iiinos Vossins, Cliapeaviliiis, M.ihillonin'., Casiininis Oiiiliiiis :>lii(]iie. scil paiicis a<lnu)tliitii el neqiiaqii.ini iK lanttis vir iiierehaliir. In catisi ftiii (|iio(l ina\inia pars Keiiit-ri opnsniloniin iii leiiel>ras abdiia liucusqite ignorareiur. Seil oiniiia de eo dc iie.^ps tciiior.i ol ainpl ora eriiiil, posiqnani ploraqne ejns ingonii inonumenla cl. 1'. I.onibardiis ex aiilot;rapliis co licibns <n8iri|)t»il. iio-iioqiii' Tlie.s:itiro iiiseniil. iti;iliMn lleiiieri, qtiem pleriqtie circa aiinHin l)oiiiini 1130 d.i- rniise bcribiinl, ceiiam li;ib 111118 ex ojiisdeni iibelio f)e casu fiilininis snper orcies am nionaslerii sni. ^'«MMTa-iieHM (jniio, iii |nit, ^i/i e^f ab Incarn.itione Doniinica 1182 xi A'a/. ApriliSi iii crnsiinum, sciiicet yoit dief Pnlmanim, iniruhilii in alii-s Dominus inlonuit luptr ncs ftilmiiie cicni maxinw ntque liorribili [ra- yore cndenle, eic. tjiisiiiodi cerlas ad slabilicinJiim Ueineri aelatein iiolas clifonicas in aliis eiiaiii cjiis lcin opiisoiiii'* leporios. Qno atifem aiino morlcm ciim vita commntaverii, ex iinllis monastcrii sui nioiiunion- listl. Li>iiil.;irilus poliiil extiiiulcte. Vinitn riiissc cxceilcnti ac pcreleganti ihgenio praedilum oiiinia cjns oper.. loqiiti: liir, slylo perscripia ciudiio, tcrso, el qtii vix s.TCuli sui sil. Nec virliilc ai: viix' sanolimonia Hireriur ixstiiil, iit qui coclcslibtts eltam visionibtis rlarueril, qiias in opusctilis suis lanquain ab aliis iiabitas pas>im referi, et veleribns quas lract;>l bisloriis interseril. De opcribtis suis ipse accnraie agil libro II l)e tl.iri^ scri(tioribiis mnnasierii siii, cx ipiibus ca dtiiitax;it roccnsere jtiv.ii qd.ne 111 iioslro Tlic- sauru iiiinc ptiiiiiiiii c iinpareiil.
1. De ilarii, scriplonbus moiiaDlcrii sui Ubclli lil. Ili i(;i iii codi. c aulo;;raplio inscribtiiMiir : De imy.tiii rtijijtdam idiola: libellui ad ainicum suuin, (jtiae iiiscriplio, siiic dnbio ab ipso 11 inero profecia, iiisigm-n» aiicloris ;iiodc6liaiii pio lit. Iii co salis acciirale qiiiil a qindibct inajoriim siionim sctipuim iiosierilaliqiie comiiicndalnm sil, rece;isel. Oplandun /orcl ul idein circa co:c;;iiii'OS sibi sod.iles pr.esliusscl. Sed mo- Mi;nij/«r c-ii»!, iit ipse iiiilio libuHi ii faletttr, duo, sc//J(V/ ne nut livoris ar(jneritur,sirendssius laudaret qua- Lauilanda e-ieni. aut iiaremr adutationi, merila si dependerei praconia. L;clenim cx lioc Ueincri opn- sculo iioii p.iniin liicis veius bistoria liiieraria accipiei, q<i:ti laiilo sttidio ab eriidins iiosiri tcmporis escoiiuir. Lir;U vero ooii Jeviler vir enidiliis Joan. noiirridiis Olcirius l. II liiblioilicc:e scripl. ccclos. ubi p:ig. 121 scribil Uciiicri libros III De liiis illuslribus monimeni sui, qiii ipsissimi iiosiri biiii libolli suul, ii) Colleciione rer. Leod. a Joaii. (.di.ipcavillo cditos fuisse, ciim 111 ca nihil Ueincri praetcr Vilam b. Luniberti |l) reperirc sit.
2. li'. noiem anle-witulitias anliplionas ab 0 exordienlesopusculuin, sc», Quid significent novem 0 el qnas sil dierum iliorum ra/jo, (|ttein lilnlum se COitimenlalioiii siijc prx-lixisse, in prulcgo ad :imicuiii Ueincnis tekialiir. Iloc opuscnlum pra^ccdcnli mox siibjtiiixiinus, proplcroa qtiod idein ;ii jjuincniuin Ueinerus, licc^ MiCi iiiclius, iii ejiis libollo 111 periraclel, alqiie adoo allerum cx iilloro siippleii possil. Piodiil qiiidem li.L>c commciilulio j:im pridcm , nempc aiino l<il8, Leodii. Vcruin ciiiti cjiis cdiiioiiis cxcmpla ran.<.siiii;i siiil, ejusquc iie;i.o unus.qui bucusqtie Ueiiierum cclebravii,memiiierii, eam in nosira colieclione rcpclero \i.<.(iiii fiiil. Cominodo ac iisiti 01 it diviiii veibi prxcoiiiiiu.N, qui iii diversis ccclosiis iil(im:i DoinitiKi Ad- voutus lie ido iiail;i iii li:is ipsas mysteriornm pleinis anliplionas serinoiics ad popnliim b;ibere coiisnovc- niiil. Quje aitiein sil raiio tpiod Ueinerus iiuvcin cjiisinodi aniipbonas, non sepicin, (|UOl iiuiic in oinnibus lcre ccclcsiis dco.Tiiiari solciil, exposn.Til, bxtor ex iiota cl. P. Lomb;irdi co;^iioscol.
3. ii;;f(.u/um paein/^u(i<r seu V ilw S. l'ciagia' lib. II. liis^orix" liujns iioii taiii auclor quam intcrpidalor Ucmerus esl, ulcx ipsiiis vorbis, qiiibns piolognm liinl, coiisi.iro poiost ; Cujus, 111 [iiil, moniinenlu con- leraiunit (F*olagi;c) afe aliu qnidein scripla leperi, scd cum urutio pdrum iduneu, tuin leio barbansniorum erui ati^ue tul(£Litmorum tanla coujusio, ut iltustrem maieriain siijlui obscurior lacerum reddidissc ac deipi- rubilem videreiur. \ eruni de scrijJturis litiu mayis quuin ac auctoris wiperilia id accidifse suspicor, dunC qHttluur aut ampliut clausulis, tum el dimidiis se vers culis paistm mHttlutum /f.rti<j pronnutiaret. (,luriosis iiHttrn rebui pluninum tollil graiue sermo conleinptibilts. Meltori eryo aliquantHm facie pradictam curavi materinm relormare, ruaeiniue experin adulesceniitv indotcm, Opuscn-uui in duos digc$si libros, atifuc l(/u/u ;;ra.'iO'(]r< Speculuin 1'uiiiilenlix. Nain quantum remedii liujus sil bonum, qnam felix prover.lus, in Itoc enam tpeculari potest bentvoteniioi cxpiatus coltyrio cujHtvis oculut. l'orro eisi lioiuni libcllorum arguinentuiii saiis decaiualum sil, non seijuc tamen cognita liucusquc rueruni plura virlulum exeiiipla <iuj: \cl de bf. dissimulato noiiiiiic, vel de aliis lib. 1, cap. 4, et lib ii, cap. 3, Ueinerus narrat, id quod el Ih aliii Itiklorijrum el Vilarum suarum tibcllis agit, ul adeo vel hoc itonHnc in lucein proierri duJuta
(!) Noii cii Reineri.scd Sigebcrli Gemblaccnsis. Vije Palrotogia: t CLX, col. 759. Edit. PATr.OL CCJV qq 1
"SlO
IJ FinM.lllS S. |,\l i;i.MII l.r.Of). MO.NAC.IILS. H
<-<uniiH>riii fiiciinl Si imiis nnn (l<(>«s«' iKMnincs r|'ii r'jii-iiiin li nriiiii:i ilcrisiii hrilir^.tnt. Si.l nrc ilcsiiiil fjiii, «i(:li.'clii lialiito, iii:tgiins i-li.iiii in aiiiino rriicliiH <-x ii-,il(Mii c:i|ii.iiil Q lihiS si iiosii is l.ilxnilnK :iiiiphiiH proilcssii cii|Hniii», ncnio pniilons il ;cpn! :ic iiiiptilicii:<.'r fercl iii opcre i\u(ni ilivcrsisfliinoriiin li(iiniiiiiiii iisiliiis (leslin.thiii) esl. Opiisciili liiijiis ijisi: mciiiiinl lti:iii<-rii:s lib. ii Di: cl.iris b( ri|it. inoiiaslerii »ui,
4. Palmnriitm v\rii'ui(i'p, s(>ii I)e viia el pmtione Sfinct(r Mnritr, rirqini» dnppailorig, libri 11. WoB ailo- lcsccns adliiic cdidil llciiii-rus co niaxlnK^ lini;. nt otiniii rii{(ciel, ac i«:iliii;iiiliiis Kiinlii» aniintini iiiibiicr<;i. Sliiiiultiin ail s:icr:i :ir};iinif^nla Iractand.t :iil1i(lcrat vi^io B. JiMiinis, inag slri sni, iii (|iia l>i::iti .*iiiii Laii- rciilii vooeni ci nioniinni .0 qnain dclectnlnle e^t nlqiic. jucHiutnm iliviiiit rehnt iiiieiiiltre nuimnm, a(iilis'-e f('rcb:iliir. |g cniiii jpse csl, do tino it:i ii pKiloj^D scribil Ueiiicr.is . Fmter elenim qiudam pueris tire adolescctitibti» Temii iim legcbat. Seil tcenica leciio pla^ obesse qu/im proiiMse audiioriliu» infirinii tolei. Iiiterea mngisier illc iiifvmnlii» esl,ila ul peiie dcs;icrareiur. Qui cx'ra sc per e.rttw.im lurlitt plura vidii el ttudivil memorahilia quit: posica scriplo edidit. Bealam quoqne Lnnrcultum, qnnm prnmisi, tenieniiant tninncilcr sibi ohjecisse iiou tiicuil, rcdargucitiein quod IwJicrit sor.Hdarelnr, dnm romico uiereiur. ^um reiitenlur parum religiosus, qui peclus vel linguam occupel ungi^ turiihnt. Dwinn igiini linclnveei lionetin inluberrimum ett. Angescil scienlia, vilnlur oiitim, proficil nd virtuies oinnin. Sem,>e qnosdnm legimu» Pairum iniexrre mnttnt sive sportellas solitot fniste, qunrum graitdet euniulos dunt coiigrtfisscnt, quoninm qui disTiitieret uon erat, igni supposito cremasse, el nlias deiiuo [actilnsse ad similem redigfnilnt torlem. Pliiloxoplii quidem spiritunles sic aiguinenl-ili lueriitt, otioiilalem csic iniinirniu ^inijnar', quum oiteo insecta- rcnlur. Verum improhus ego consercndurum iynarut j>incoruin, neqne tpoilntis tiloueut aiiexenilit, ,^»cribere tallein aliquid conabor , adolescentiamque ariibut atsuescere bonit, uec fornncibnt, ted codicibns dedere ingeniolum. Ilaqite ^emiuo dtslinclum libro 0|iiiS( u'iiiii coiuposiiurut sum, cujut <rMii(//ns ; r^tlnMrium viiginalc. Elenim sancta virgo Maria, quo agone cerlaverit, liotle devicto quatiter palmnnt ndcptn tii coeli-
xnm, ineo detcribetur. Ilaclcniis Ueineriis, ciijiis soiitcnlia olsi longior cssel, liiic IransrcTc.MiJ.. videlcitnr, ul (]iiiliiis sliidiis aninios sdos exercetenl religiosi, addi.sceieiit. Ne(|iie eniiii ejiis gcni:ris di siua nosltU teiiiporilMis lioniiaes, qtii non codicibus scd piclis ciia ii oliarlis et aliis iiiigis iiigcnioliiin dcdanl, iis (|ii0({uc iiidignari sollli, iiui boiias lionil.is cxscribcnilis vcUtuhi iiionnnienlis cons^craui , (|ii.c i,)si iiirc omniiio indigna, utpole siiis inoribiis perqinini infestj, existiniaiil.De Maria niariyre Oa|ip:id(>(C ac .-inciti.i \i le ISaioniuin in Mariyiologio Roinano ad dieiii primain Noveinbris el l.aiireiit:tiiii bnnc p, fiiu cddciii die Maiiai ac(.i cx Yinccnlii S;ie. ulo bisiotiuli rccilal , quo inle^ro fcre sacnio niiii.|uior nobicr ilciiuuiis esl.
5. De vila S. Tiebatdi libri II. Do bis uli et [iFJCiedenlibiis diiobiis opiisi iilis il:i loquiinr ij.sc Reincrus iib. ii De daris $( riplor. nionasierii sui, c;ip. 3: Ceminis eryo Ub<His cenversivu: nt dcsaipsi sauciw Pelagice , opusculumqiie Itoc illuslravi /f<u/o ; .Specnluni poeniloniiai. Uelinc pnstwueiu rirgiiiis Mnria: Cappadocis mqne duptici libetlo e.xpticavt ita prcettlidando : l*aliii:iriiini virgmale. Si-be- (juenler Vilain Ticbaldi ereininc duobiis iiidein iibeUis complexus sum , appellnvique Floioni cicini. Aiqne Itiic anlea ijnidein , *ed scnbro 4icialionuin fuerant stylo detcripta , qua; ego niontiu quorumdam scienttvtir , //?.<? polui, tima pnrgnri. Pnrcndnin esl quippe amicit pia iujungeulibut. Sanclornin vero res gesne communu censenlnr muteria:,-uec vauiialis puiKjendns ct>t nolu qucnt iicl..iis exerceni stndia, clc. ISon prodit (luideiii Ht.'incnis cni qn;c de saiiclo TicbiiMo conimeinoial, debcal. Vi ruin qiii Viiani cjiiKdeiii saiiciissinii eroiniiu;, a Petro Vaiig:idici:e abliatc in litlcras relatam, ei a Surio ei Mabilionio parte ii Saxnli VI Benedictiiii , a jiag. l.-iO cdit^ini , onni Ueineri opiisculo vel leviier coiiiiiIeiit|, illico reperiei liiinc ill.us vitula arasse, iicc nisi elCj^aii.iori oialione Ueinermn Pelri opus conve.slivisse, ae singulaiibus qiiibusdain sui lcinpons < voniis, pri) niore sno , tclain disliiixisse. Laluil id laincn onine Mabilloniuiu, inlcr eos qui sancuiiti Tielkaldujii laiidaniiii, Keincitim aiias iiequaipiain pru:ieriiiit>surum.
6. Deconfiicln dnorum duciiiu et aiumarum mirabili revelalioiic, cic, tibetli II. Isand Ueit>cri opusculum i|tiemadiuo(liiiii el sequcns, De adventu reliquiarum S. Lnuientii lioma Leodium, iileo duiilaxai in collc- Cliotiem iio:sirani iininisimiis, ul qiiid eliam versu potiieril Uoinerus, crudilis palcracercmus , liberuni ac iiilegniin iis rcliiiqneiiics qnid vel quanluin ejusmodi bisiotiis tribuere vciiiii. Do priori opnsculo bac Ucineii verba suiil lib. ii De clar. scnptor. nionasierii sui, cap. U : ^e mucidis auiem dorntvanies lubetlie ccris sltitiis parieli affixus rubiyinis lepra tabescerel, scripsi nd qucnidnm faniHiareni opusculuin De iiisigiii» litis iiisulariiiu Sardinia.- ct Siciliie dnobus veisifice digesluiit iibellis. Iiem ad aiiunt duos Ubellos : primuin De cuiiniciu (Uioriiin diicum el anitiiaruni niiraUiii revdaiioiie; secundnni |)e qiiod:i!ii milite caplivaio, «i 4ier salularcni bosliani libcralo. De posieriori anlem ita ^cribil cjnbi:cni libiicap. 8: Scripsi eUuin veisi~ Jice libclliim De advenln leliqnianim S. Laurentii in Leodiuni ab urbe Uoiua. Quin el ud ipsuni mur,uriin il ad alios plutes sancivruin diceitdas, rogatu fralrum , plurimat conscripst oiaiioues, quaru:ii unain nie- iricaui ad S. Laureiiliiini babcs cul. iiifra. Cui iiiox ob idem orationi.s gciiiis Ojftcium ae mncto Si.iriiu, &cnsii pielalis pleuiim stilijtinxi. Qnid ve^o hnjiis ollicii sciibendi occasioneni lieincro dedeni, apii.l <iinuleiii videre p:ii(;s cilaio libro, caj». 8. Ca;ieniiii in opusctilo tiiejrico De adveuiu reliquiurum S. Lau' rentii iiiarlyris iiiliil lere aiiud egii Ueinerus quaiii ut id ({Uod Ludovicns Senior de eodein argiuiieniu |ir«isa onilione Iradidil, vetsa eiiani rcdderci, qtiod pro xiale sua iioii iiiclcgaiiier exscculus esl.
7. De adveniu reliquiurum S. Laurentii lionta Leodiuin liber meiricus, cic. De lioc opusculo Ueineri inuk iu liini est.
8. Triutnphttlis Uulontci iibetli V. QuaiUas Uirbas cl caljinilales llugo ei Uainaldus. lilii U^iinai.ii l^.irreii.sis coniiiis, bcclesix* Leodiensi inicrceplo casiro Dtiloiiicu seu buiiiono dcderinl, lato de.sciii ii l>arilioloina:us Fiseniis iii llistoria etclosia^iica Lcodionsi lihro x, ad annuin llii. Earuiii iiii^jeiiaruiu iliadcin, ac landeni Leo..iensis Lccle.siiC |.osi ri-c.iipeiaiiitn ope S, Laniberii niartyris casiruin Bullioiienso iiiiiinpiitiiii, dtio insignes veleies scnpiorcs iii Imeras leiuJeninl. Piiniiis es'. ^icoJaus , caiionjcus L<o- «lioiibis, auclor xqualis , ctijus Triuniphum S- Lainberii M. de Caslto Uuilonio cx veicri codice iiioiias.eMi Alnciisis prinium in iiicetti cx;ulil Joannes Cliapi aviiius loin. il Sciiploruni rerutii Leodienaiiiin, a pa". 1)11. Aiier esi,quein iilustrandtiin bic suinpsiinus, U iiieius de Ecciesia Leodiensi , non iino' nonuni; «piiiiie inerilns , (|iii (.'Jiisdein aigiimeiiii libt;ilos v iidiiioii'iin clegantcs ct gravcs coniposnil , ut ipst; icslib esl lib. u l)o clar. scriptor. nioiiaslerii sui, cap. 9 : l'irc eien, iU(\u\i,qHiitque txnmvi libellorum opu- sciilo, qualiier diebus ni,s r,s lLcclei>ia Leodiensit iiuUoniense c«ilruin,peivasortbut trium ha i»diviu;t receptiit viriute, tiluloque iirini^u .VI : Iriiniipliale liuluiiicuni. IIjc ip:iuin luusico quugne uiirnxi n^oJuUuinuc. idusicum !ii(id:ilaiiien cxculissc \idelur, solo rt-siduo Triumphalt, qiiod ex aulograplio a tl. H. Loinli.n o ciutniii, ail itlii^UanilaM! noimiliil anqdius liibif(ri;':ii Lot>d>oi!soiii liic publici jnris lecimus.
13 NOTITIV. «l
fl Errncli e;iiiopi i.eoiliensh V tu. Il.iiic ex .iiiliii.iioiiliiis (ii:Iliiis,!:rii momuinMilis K.iiicnis Cincii;'» i- vil. It:i eniiii iii |ir(iln(;ii iliss«'ril : Kir.idi iilitiue ijc^ta iinoiiinm fuerc jirirrliiru, fnrranl ct \irifclaro di.inn tciiplore . iiui pcritia diritDnis boiiir ntcun luni prophciitm tlicrcl jnsin : nHOniiiiu bcnc, quoiiiam frucium adiiivcniijnum iuntu» ct'tH'dcl. Dixcruni el qniilnni scriit orc^ niijunl tic iliu , neil miuui hciic , qnia minu^ ihlitieiitcr nut ylcunric. Spariim in tnr ilicin c.ceiiil iininumduin Irnlnnn, Lcneiotu itmnliine imrorinnn fdiio, nt in unum coltnjjrcm et iniifieniiorc xtiilo Incrnn er ; lirihi s SiM>/'s unnni icriptionein , qncm- ailiuoiluin (cccrnm in itctciibenJo Viinni S. Wolhodonii Lcoilicnsium item cittiropi , etr. Noii iiieiiiiiiil iiiijiis \ii.»' lU-iiiiTiis libit) II l)e clar. siripior. iimnaslerii sni , nlii o|iiistub siia !)iiij;iiloniiU(|iit'. occisiones et liliilos n-ccnset. Asl iioii oiiini;i il ilciii lotnli^sc lli iiicniiit, :iiil |>liiri li.-iiitoiis |i;»i tiiiiiiiin iliinii iiliniiii n jc, lipsis-e \el ex imc lii:.) «ieiiioiisliari polesi, tii>i se al» autore Viia; S. WtdL) uloiiis, editai a Mabiilonii» S:iMiil(. Uene.li<tmo Vl,|wrlei, iiiiiiiiiietlisiit.giiil. ..... . ,., „
10. Mtn domnt Reqinu^i^' ^l'^*^^^!''- ^''^ liiijiis opMsnili nieiituiiieiii lat il llciiieiiis iii lilielloruni siiorinn iii.lituk) «iiieiii lilno II l).> ciaii!> sciiploiibns iiioi)a<l<'ni siii oonitxnii. Nec tameii pioplerea miniis Iii|iii- iliiii ei»l'illiul iieminen! aliuiii (pnoi eiiiii.leo; fleiiiciiiin :ui. torcni agnosrere. Ul eni.i. jaiii nibil .le coilict!, in (|iio Viia Ht^giiianli oam aliis eerli> aeinen o;.ii>ci.i'S | crnnMa Cet , (licain . ancloi- ea in prolo-o alleit #|n.e miili iiisi Iteineio possunl couvei.ire. A.l que^n . ""I"'l »'« l'eKiiia'-do . descnbendum elium frn- iretqiilnn liort,itn bcuico!o el jwji mc prccatu q:i,ii,i .»:/)••</» «« detide.n t-xcii.avrunt , imiiortunc oh- jectaniet non minus grnHtuJini^, non v.inus chsrqnii wa ,,i\, '.r'yrl'imiiias debere iiostro , cuj.u bene/i- Ciit edncatus tnaxime etseiM « pnero , qnam snncfis prxcsuiifmt \,'j:ivuohi cl tUrnciO , ',"*">"'»< jam anl.-,i duobni libellit Vita* descript ssem. yu.e ijisissitiia «puiCuJa iVn:;cii .<.<:il , a :i(»)i» piau.*^*'*^"*' iiuiiicii» reteiisil.-i.
H. De easu fuliuinis snper ecclaiam monris!cr i sui iiher. Ciiin nnno Doaiiiii ll)^2, xi Kn'. .Aprili.s ecciesci ntonas'erii S. Laiireiftii , iclii riili'iinis perenss.'», tlire coiiila;;i;..>scl. tn«tJ<R(iiaiii siii;,'iilari iibro Reiiienii |iers<Tii(iis osl, euiiM|iie inscripsil ac oblnlil Friileiioo ii»(>n:itiio , jnmiiinri antico suo, ac. (Jeiii coinobil;'» Sl;ibiilLTsi, ul palct ex epistola Rciiicri ad ciiiiKlom daia, cip. 7, in tjua prafleiea <|neritiir de FriJcrico. t\U0i\,pvttquam Siobulas ahiistel postqunm Siabulcut^is effedus esscl, nnllum sibi aHoqu.Hni HuUam litteraruin tchedulnm miseril , qnasi arieles, oves , viiuloa ArdHCUnu tion habiai, de quorum solcnt pellibns coi.fici perna- menu'. iinjus opiisculi nulla iiKMnoria c.vsl;il in iil»n> ii Reiiiori Do c!;iris scriplorilms monaslerii sui. "kx qiio paiilo aiite dict:^ de noii recensitis iiiilii oiniiib:is ejiib.lcm opiiscuiis ampltiis coiilirmaiitiir , siiniilqiiu lonli. iiiir, lil»cl!os illos irot, omiiia(|uc i;i iis co miieinorala opuscula aii(c aiinnm l)i)miiii l(8i u Reincru cumposiin riiisse.
li. Libellus grntiarum actionis super iledica ione nova ecclesiiV monasterii sui.lAWlUts liic prsnceilciitcm iiaiivo online conseijiiitiir. Ciiin cnini liigiilnem basiiicie sii.t. casum et excidiiim iii priori flevissel ei niiserai.is esset Reineiiis, in isio fauslam «•jnsiUin resiisoiirtiionem sifii celeliran .'ani, perpolunmrjuR gr.iii udversus U Laiireiitiiini :.iiiiiii nioniimeiilnm esse relinqucndiim cxistim:ivit. Kiiit opiisrnliini boe. eocJein aniio <|iio priiis conililiini, iit cap. C iios ipse docel Kelncrus liis verbis : lijitur a pritna dedicatimte hujut «ccletirr ud ieciindani dedicntioncm nttni iuppuiantttr cn, ah anno avlem Uominiciv lucarnalionis 1 I8i. heuique xi Kni. Aprilis divina fuinius animadvertione ptagali, sed eotlem niliitominns anno, \y scilicet Noiia* yotembris dtfinn miseratwiu stniati. Uujits sanationis la-liiiam, hoc esi, dedicaiionis toleinnilatem exemplo Sulonionit vel ^achnbrvorum per oelo egimut dies, alque, wl Kriptum esl, oblulimus holocausta precuin, tt satularia liiu lis in canticis sjrirituaiibut et gratiariim actton,dut tanquatti in vatis tnuticorum diversit con/itentet Uomino, quoniam bouus, quoninm in «(rr u/urw misericordinr ejut, et cjelera, (\ux siiie dispentlio lemporis ipse lector percurret. Itt enim in Ueineri opu.sc>iK-: singnlare est, quoJ brcvilatein ciini elcgantia uijitioiiis mi4liLi n n conjuAgal, id quod cl ud leciionem facilu pellicit, el ab eadcni sine fastidio ac (xdi.> diiuiitjl.
15. Brevitoquiwn de incendio ecctehice S. Lnmberti. Ejiisdcm oommatis lioc opnsciiium est ac nnmern 11 reljiuin. Moii.|»e Ifssns est, qiieni Ueinerus fecit cum anuo ab I ncarnationc iDoMiiHi IISS, quario Kn-. hlutt. quo die S. Lamberli celeirutur trantlaiio, ad vritnam sci icet tubsecutw nociis vigitiam, ignis a iloin > prorunipent cujut4um canoiiici., circumposiius domos, deiu clnuslrHin ctaustratcique officinas repente coiripuit et abtHinptii, nimiumque. dtimonica e.vagii(itionc itivulescentei flnmma: luo, sancte Lamberle, mon.itieriit iiicnbiiere, el lecla quatuvit convetlita diligenliniiue ptumbo, umbnsque turres. nec non et palalium reln-i cum ecctetia tanciarum virginum, noHnullisque circuin tnnnsioiiibus ingenti conflnqratione tuinaque dejecere. Rrexiculuin qiiidem buc scriptiim Reineri <'si,scd qiiodlainen insi^ni iisui osscpoiuissei Barllioloiii:ro Kisen» iii perscribenda llisiori.i ecclesiasllca Leodiensi , in (|uj iie verbo qnidcni litijiis mcmorabilis evcn:iio iiKininil ad uiiiium 1I8S, i|iioetiiii contigissc ex Ueinero adverlinius.
14. Liicrijmuium libelli ///. Lleganiissimi, el <pii piclalis seiisu rclitinn oninia siipcrcnl, stinl prxscnte.i III i.i;ic>yniarum liLeili, a Keineiu ad IMiilocbrislum seu qiie.ulibct jcsu (jbrisii amatorem conscripli, rorto Jam a benio gravi elmorli viciiio. Vocal aulem proplerea tibellos scti librot Lncrtjmarnm, qiiod iii iis eui Uuiiiaxui doclrinx ac excniph proponauiur, qux animiim terrciiis rebus iiiimcrsnm salulirilcr fiiliironim c.ispeciatione ac niclu cuiuuliaiii, el ainaras p<jeiiiteiiliai luciynias ex capiis muniti vaiiiiaie o<uiii iiiciant. Ca-lcruiu iii iis noii pauciura iiisinrica qiiain ascolica leclor deprcliendcl, laiiielsi forle tion tieerii qiii lain e\ liis <|iiaiii ex aliis biicnsqtie leeensilis iibeliis Ueineriiiii argii:il, (|iiasi qtii piiis jii^to Bumiiiis el u:irnitiimculis paruni (jravibus iril>iieril. Verum Itciiierum, viiuiii alias ductiim ei poiilum, iii bis noii sine Judicio el disciimine vcrs.iluin iuisse, libi'»» i; Lioryinaruni, cap. i, bis veri.is iios dnoei : AfC vero inlendimus fnvori , ted compunc^ioni : t.icrijmnrum quiertinns insirumcnta, non tevi» jac!.;,.tii,lo! urtjHittenta, masime cum duobut lanlutnmodo nobis nottra toquniuui famiiiaria vet scribumus. Sunt eien in ht liiiterta' faciet, iia ditersa: Itominum Oiiintonet, dum quod atiut cettiinal bonnm, atius oinneinr maun:. Tnlit objicere conira hujutmodi totei tchotare illud :
Somnia i\% cures : nani iiiens liu <i:ina quoti oplai Uiim vigilal, spciai; pcr soinnia ccrnil idips:im;
Ia illud Snpienlit : niultos errare fecertinl somnia, el exeidcrniil speranies in illis .... \eque in/icianf.r, seJ 'jMod item tcriptum etl^magit appo.tiiti i<s : Soninia malc l..cientiiiiii vanitas csl, e! siiiii p nitiii -ntis (.or tuiim pliaiiiasias palilur : lutnen non distimn^untet, quod sequilur .* nisi ab .\liis iiin) \'<tcr.i eniis^i ' isitatio. Vanisiitnum quippt esi icque et tluliissi.iium tntendere soinuiorum phnntiitiis, iiuorunt nec gtiicrt:, rcc format, nec significantiqs fhnritonis sitpient nliijuif aut conjcclor, tion regis Sabucbmlonosor qutsqn;iii liiiriotnt, nnn maqui, uon Chaldwus, nec ioic quidcm HluUamad Suratcnorum vruph^ia ct dcus, itcei atiqciuiu
15
RF.KNERI S. LAURK.NTII I.f 01). MONACIU 1«
Cttbrielem nttum cvlpoverit [uhte mytlerinrrfien, compreluntlere, iriterprelari ad fl-niim poluntel. Tanlui tomniorum etl nreriut phdiiiailicorvni, ul Jndaici (jomur tuperel ijijiniie metnunim. Sfponimui ejiitmodi : eot eommendamut tolummodo, quw ad liot qni lubulaio tuul corJe el liumilet tpiriiu emiltuuiur ub Altitiimo vitilalionet, qui tuper jluminn llnbylonit tedcnlet flcni, dum recordnnlur Sion ; qui flucluunliu ei (fLwj- enrrtmlia linjui taculi con\utione pleni , nl adversn tic prospera depulanlet flrlni cum Apotlolo dicuni : Non liabemut hic manentem civitalem, ted lulnrum inquirwins, e.U-. Qni io uh ii( prolixus, iu ptncununn- du8 el apUis esl ad Keiiieruni :il) 8iiJ-|ti<;ioiie iiiiiiia! nediililaiis viii(!ic»inliim, in (|iirMii ajMnl noiinulln» ob rclalasfreqnonlms qna jHoprias i|u;i alicnas visiones band tinljit \eiiifl. DdClissimus P.L<>iiiliar<liift, qni lios cum sequenlilius lihros e lcneltris eiiiil, arcnrale iioiavil iii eo «ftili.c ipio nsns eft-.et nonun Kcineri non C8SC iiriiiia, sed non iiihil recenliori mriiin dcpiclnm, imo iftsos eiinni lilif.llos I>a' rymrifuni non eodein «110 crclera iiidiibia^Keiiieri opiisciilri, cli;iracure pcrsiriplos essc, (liiiif|iie in alio rjMipraplio, anrw I i-.8 a Joaiine Slabnlao/cciebri S«iil:inreiiliaiio ca-nobila exarnlo, lianc lanluni insc"! li*iii'iii reperiri : lHci,.it libellui LMcrymarum primnt, edilut a quodam fralrc Eccleiia: notircc. ODservavil p<isliemo nb aii< lora borum libellorum ipsiini K«!ineriim vfliil liinmpUulis ftu/oH^ci coiidilon ni lib. nj, c;ip. 4, in linnc modoni «•ilari : C<r'erum pradiclus frnler qnomoilo tain aiW'ii>t>em leriio mnjeslaiem lideiii, nnnc reiicebo, quia
intimu» hic nosier in opusculo, cujus esl liiultts : iTionipliale Kuloiiicum, lioc r.tulit, < lc. hx qnibii» o iliiis
P Lonibardus cviiici posse puiabai, bgs nbci.o^ Laiiyniari;ni i!0n Kemeii, sed tnins.lam alienus K< inero faniili;iris ccenobiiae Lanren''»'" «sse Sed coiijecliiras li.is nnllas esse, omnibns li.|uidissiiiinm eril. qiii linc De laorvniis opuscubim oiim reliqiiis miiiiine conlroveisis Kciiieri libris oonliil<;rinl. T.tiiIs enim in»'enii siyli, l''«^'^^'s el lcsiiviiaiis u:robi'tn(! siiiiililndo csl, nl eorum niliil Keinero abjntliccs, quin oiunia ';\ulf>r;i's. iNec poslrema erndilissin.i aii.ici no>lri ralio iiivicl:i csl. Nec eriiin adeo insoleiis apnd anlii|'uc!> visionum el ii.iraculorum scriptores csl, ul modesti;e vcl invidia; caiisa e.i aliis Iribnaiil qnre ipsis couligenini. Lx pluribus iioii nisi unum in lem pra;seiilom exemplnm cx lonii nosiri itl pirie m :idduoam. Ibi Oibroiius, decniius Lmmerammensis, iii Iibro De cursn spiriluali. cap i\ (2) leiiiaiionc."» ei porlcnla qua; sihi jiiveni monacbo obviaruiil bis verbis eiiarrarc aggreditnr : Libet liic fcriptn cujuslam *idelis miliique noiiisimi fralris inscrere, cjui ad couvrnionem veniens, ei Scripturam sacram legciido frt- ijuenlans (habebat £iiim spem magnam in hac lecliijne) , nimia Jiulurnaque husiis aniiqui iiiipugnai:orie fati- yabalnr iu eadem sacra Scriplura, ctc. Quis non crederel fidelem illiim cl OUilono Hotitsiwum frr.trem ab ipso Olblono diversissimum esse? ^ibil lamen minus es!. Nam quaicunqiie loco ritaio cx illius fiJelit fralris scriplis narral Olblonus, in libro meirico De docirina spiriiuuli, suo nomine, apeit<! :ic sine uliis involiicris de se ipse caiiil cap. 14 et seqncnii. Maneal itaqiie certiim bos Lacryinaniin libell.is a iiullo alio qiiam a Reiiicro fuisse prolectos, ul recle alia niamis, licei rccenlior in codi<e adnolavii.
15. Deprofectn rnoriis libii duQ. Uiium euindcmqne esse anctorein libioiuin De prorecln nortis (qni iliiJjin niaguam paileni liisiorici sunl) ac libellorum Lacrymarnm, e\ illornm cap. iO tonsial, in qtio AVillelniiim boc opusculum De profeciu morii» jiibel accipere, el opuiculo adjungere ilii qnod anie ahquot dies composuil, qui et pro qualitaie wi(y<enei Laciymarum prafi.\it lilulum. iSec dubinm qiiiu libcili Da profeclii morlib id idciii opnsculiiin sint quod in iiiie bbelii iii L;icryinarum bis verltis proinistial : Et ^uideni, fraircs, me wsliino lacnjmosa jam vobis narraliuiicula satisfecihse, quiK noverim refeiendo, eisi aliqiia renenl quw opusculo insereiitur illi,quod aiite uliqucd lempus incwptum perficere vcsira ine a/fcctij el Itortatus tmpellil. Ila Kcincrus ipse, qni (jUaiii pryeclaie piomissis steteril, al>uiide cx nlnsi^ue l.bc.lis cohSlal, quos VVilelmo, celebii ciiidan! moiiaclio, cujus virluies lib. ii, cap. 10, inaximib !;m<libiis ceStltral, dedicassc videuir. Libcllus ;ilter sub i.niiiu muiilus est, forie propleiea qnod niorie, cnjiis profectunt s:bi adeo conslanter ob oculos posuit, pncventus cuiu ad culcein perducere nequivciit. Alijue liaec de Kciiieri opusciiiis in noslro Tliesauro pnblicaiis. [I'ra'tcr ojtusciila superins tomiiiemoraia qii;e pnblici jnris li^cil D. Kcrnanlus l*ezius, exsiai Kciiieri liber de Vita S. Wolbodoiiis, Leodiensis episcopi, cujus tpsu it.einiuil iii Vilis S. Lveracl: cl Kcgiiiardi supia laudaiis. Lcit.]
(2; Ptttrologice lom. tXLVl, col. 214.
REINERI MONACHI S. LAURENTII
LEODIENSIS
m miu mmmnm momsterii sci
LIBELLI TRES ^^'
Ex ms. cod. in lucem dali a g1. D. P. Coeleslino LoDit>ardo, ejasJem nionasterii biblio-
tljecario.
(D. Bern. Pezius Tlies. Anecdol., t. IV, parle iii, col. 17.)
LIBELLUS PRIMUS.
J PROLOGUS. pra:parare el Doinini guoernare lingnam, qnia omiiet
llomini$ quidem ett, ul ail Salomon , a>iii;i»m viai hominum pntenl oculis ejus et tpiritumn pondc
(5) Cod : DeinepUis cnjusdan) idioix iibellus ad amicum «uuin.
17 DE CLARIS SCniPTOniGUS MONASTEnil SUI. — LID. I. «8
ralor ett DominiiB (Piov. xvi). Non sic aulem, o A scripii nullum rclinncril moniinenliim, laiuen Kii!)i amice, non bic scanJalorum opincos , (|iii :iul Oiiii, «li;^i
vci invidia; sccuri cl m;illeo UTri(ioi, aui grali.c vcl aJiilalionis nincina cl torno dclininci slaicns nibri* caiil dulos.-ts, poihliis Iruliiianl utqiio pondus , ncc ino<jesli:e inlendenles ut pr.vjiidicanl iinpie , sic
dii^niis csl , qiioniaiii scienlia ciariis, sed conversa- tiiinc clarior digniim se pairemramilias exliilmil. Novelhr adlinc Kcclesia' leniies cranl res, proindo ialtoraliat omnimodis vel conqnircrc proedia , vel .Tdificia construere, ac sohrie vivciis sibi subiralio-
Liandiiiiitiir improlic. scilicet erroris mancipia qui lial qnod nliis proliceret. Tcnuilali crgo reniin dicaiii scicnlor malum bonum, el boniim malnm. impensas commelicbaliir snmpluum , cratquc ine- EquiJem iiescil udiiim ralionem, iiividia :rqiiitiMe liiis modicnm jnsto snper divitias pcccalonim nuil-
carcl. Iluc iii uno familiariiim adverti sliipid. , qiii tuni iiiiime qiiosdam diligcrel, eo qnod domcsMra lido ainicos crederct, barhara iiiiinicos sensil p"r- fldia, diiiii niinislciioinscrvircl aliqiiaiido rratrnin, eo laliore, ea ridelii-.itc, ac spiiiiiis angiisiia, qiiam iiuvil Doiniiius Sahaolli, qiii ciiin trniM|iiillita:e jn
las, diim familiaribns inierdiim adjocarclur snper Vitcllio, Uomani voracissimo cyclopc imperii illo , qiii qiiaicr aiil qiiiiK|nies in dic cpiilareliir, qiiem iiisi viia exiurbassel maiiiro Rcspublica ejitio , acrem voluci ibns, marc piscibus, terrani quadrupe- dibtis.lioiTca riuiiienlo, ccilaria vino vaciiassei.Naiii
dicat, et ciiMi inagiia revcrcnlia ilispoiiil iios. Tiinc " et iii qua lam scribiiur rceiia praMer c.Tleros snin-
{rutis uliqiie fraires lioiiiiiiis |iaiiper:s odoriini ptiis iliio millia pisciiim ac scplcm millia avinni pio-
euiii, insupcr cl amici prociil reccsseui .t abeo. cl lligasso, nl Bcle Babylonio iieqiiaqnam fucril voraci-
taiiqiiaiii prodigiiim factiis csl niiillis. qiiia essct lale iiiipar , quamvis foriissiiiio illi convivx pcr
obsor^aro rudis aniuios siib nilpe l.iioiitos liorum sin^nlas itocies siinihc diioilecini arlali;c, ovcs qua-
qiii iiibil iiiMla dicaiil facianivo .Miiicrva. dia;;iiiia, vini sex amplioiai divini scilicel veniris
Probabilins crgo est coiifidere in Oomino qnann qiiodam orco absiiiTicnda apponereiitiir. coiifidere iii bomine. Inconsians quippe est iii piii- Vcrnm Stepbanus el faciendo sticnne el docendo,
ribiis lides, frcqiienicmqiic paiiliir eciypsim corni- postqiiam logilime ccrtavii, quam sigiiabal nomino,
ciilalam qiiorumlam amicilia. Qiiid porro lia;c mi^iavit ad coronam, vir revclalionibiis siipcrnis
^eliil insoliia, fraloi, qncrcris ? Sodari oiliiim iion digiius, pn-sorliin cnm ei pro inopia fralrum ali-
potuisset .-ilqiie invidia fr.ilrum, nisi posl cislcrtuc quaiido mGcrenli angelus Domini per visiiin vultu
vor.igiiiem Ismacliuc vol Piniiiliar monciis Iradii- aslitcrit nec non liabilu prop.claro, alqiic saticlos
iibseiti Joscpli ; iioi|iit' iiiscclatio qiiievisscl iiivi- Laiirciilium cl Wolbodoncm huiic a Chiisio lociim «loruin, iiisi Danioleni cavcc intriisissctil L'Oiium. q in snamsuscpisseiulclam dixerit, ciijusfundair.ciila
reroimi discoidia adversiis innoceniiam gras^atiir qiioque iii moiitibiis saiiciis consisicrcnl. Iiihabi-
iiialiiia. Siint aiiiciii viiia nientis instits.c vulKcra. Quo cxplelur viiii;m, eo aiigciar incommodum. Ergo pliis sibi malcvulis quaiii aiii iioc<-t.
Mc vero iieqiiaqiiaiii iiivectionem inslrucre con- Ira osoies Pbalaricam inepiiaiu:ii, qiiin jioiius iiii- •(ellain iiilc.veic ciebio iiisiantcrque moiiuisti, quu videlicel p;iu|iei tini supellcclilcm ingeiiii cnumcran- do coinpiohciidcrom. Quociicasiio aemuli fnKinliir absiiiibiu, iicct;ir iiobis patieniia suuni instillel,quia liuinanum (|uidem cst irasci, diabol-cum semper iiialignari, Igiinr qiiaehacienns scriptii;irim, qtiibiisve occasionibus,vel qua intcniione, calamus pcrcurrel. Qti3niiiiam mihi lioc inagis iinidiosuiii quam libi
tatitibus prxterea,si primum qiia:rercnl rcgnuui Dei, omiiia, qu.x necessaria forcnt , adjicienda. Qiiod ciiiim luiic ille, ct nos usquc nuiic cxpcrimiir Cliri- sto largienie, Doi sapicnlia, ciim qiio suiit di\ilix ct gliiria, opcs supcrb.i; ct jusliiia.
Cap. III. De Snnclo \\'vlbodune epiicopo Leodienti.
S -d qiiia iiigloriiis iisqiicqnaqite filius iion csi , qui glui iosos recenseal viros , antedictus \Viilbod« quisnant fiicril pariimpcr rccenseo. Flaiidrcnsis genero liiil, et claios nobirnatcac possessiunibus pa- rcnlos gloriosa rcddidit vita, illuslri(|uc sciciiti.i
a-slimem rructiioium. atiamen nulli beiie\olo inju- ^ clariorcs , apud Ultrajeciensem ccclesiam primo
riosiim. Sed videtur nliqiic non ineptum , si qua; fratres Ecclesiae nosinc , litterarum videlicot pcrili (crip!>cruiil uiilia, prius attiiigam. Nain et cautius csi alieiia qu.iiii propria praedicarc.
Cap. I. De Lamberto tecundo abbaie. Lambcrtns abbas nosier sccundus mnltimodae Lumo utililatis, accuralo salis slylo Vilam sancli llenberti Coloniorum archiepitcopi el miracula de- tiiipsit. Quin eiiam inusice qiixdain de ipso com- posuii, iii versibus qumjue faciendis claro fretus iiigeiiio.
Ckf. II. De Stephano abbate primo. Sicphano ipse successeroi , qui , ijcel aiicujus
(|uidcm canonicusatqiie scbolarum magisicr, posica Leodieiisis cpiscopiis. Dc qiio aliqua majores pagi- nis mandaverc, quibus declaratum cst,(iuam vixerit episcopaliler. lloc aiitom prxlerire iion debui.quod tinicesancto martyri Laurenlio devoius , nosiro sc loco toliim impenderit cura ct robus , duin viveret, corpore post obituin. Apud nos siquidcm in crypla sanct* Dei Genilricis operoso condilus e«l mo- niimcnto , quod apicibus auratis tale praeleri cpilaphiiim :
Inyens carnit honor, sed morum gralia major,
l'nvsLlis o\fi(io te lucnt ei sotio. Seiiiit dives egeHi,ut eras ad nuriula prwsens^
IsUt vnlt salns , liis fluit unde cibus.
19
HIIM.UI S. LMKKNTI I.EOf). .\IO.NA(JII
50
llinc eiileiH unitix ntsum ci tiinnii ciiiiriit tiirie tiituiiferuin eicolimut lumiilntii.
Nostra; crpo nrcolj Ecdchln' liiilcliioscil gi:iiii.M) (liuc ro.s;i cl lilio, iliuii cl inartyr aiii|ii:iira rrli<|ni:i- iiiiii pntlc, (.-Tiiilcssor ill^iiii iiibigniai lolo (oip'ii<', (MliOciiiio ac iiicrilis ulerqiic.
Cap. IV. De Lverardo III, ubbute Suiieit Lnureittii.
Teitiuni soriiii a Sicpliano pasioiein suiiuis Eveiarduni ecilcsiiC FloiiiiciiBis iiionaciiuin policii- lcui expericfilia viruin, (juo virlules veliiti pacalo iilchaiitur kabiiaenlo, qiii iiurcdilaieiii Doiiiini pi- ttccrcl iii HiHOCciitia coitlis tHi et iii lilellectil.its inainiuin suaruin deJiiocrel eani. Sed paHcii.is die- niin obstitrl. Main fiiiiiiis cst brcvi, iil nc iiitcro
ca, oiiiiiis ariiialora roninni. .^.iici» poiro arJcii- liiiii^qiic 1'liahiris iMibiis sxvicril, tanicii iiividia Si- (iiliiioii invciicrc lyraiiiii niajns lonncnliini qna 110-.IC! .Mattiosal.iii (arciis, iii iic(;ligciiies rnagnn- |,)-ic !• I.ilialiir, jiivciiluti(|ih; iniiiiincbat, iic paiiein •itiosa (Oiiicilcrct. D.iviil scnio qiiidem, seil nun* «inain licnevolcntia iiicessit curvns ; qiii iil aliqnem rr::c'uni iiiilcrcssi Ctliilisscl laboris, Pnttionem lancii lilutii, Yiiinn «lciiiqnc tancd F.uclicrii Aurelifinentit ijnaiiililicl iocnplelc contcxln, .iltamen grossiorc «t (^ii.isi caitiiaLiiio lclaiu onlilns cst slaniiiie.
Cap. IX. D« Eiigelberio monnehiy,
niigcllierliis coinpoli venlilalor et assecli, qnx- (!aiii llicoreinala coinputislis nlilia conipn(>iiiavit. Naiii, queinajinoduni Boolcs in carditic cceli, dniu
lui.lem aiinoadviveict. Luci.Ia; porro inienlii.nis H jic jngiter in hac rcrsatnr aric, ct plausiruin ii.e-
«icurje jam bene florenlis iioii caieal fruclu. Itai;iie
iii (liebiis vcri compntclur aiini , ci citni jnslit
.scriplus bx-reditale capiat terrain, ubiesl iongitiir-
niias vita* et vietus , ubi esl lumen ocnlonini et
pax.
(1ai> V. Oe Lndovieo ieiiioie luonacho et diacoiw.
Lndovi.us b(in;e lecordationis scnior qiialiter ab urbe Uuina icliqui;e nobis saiuli dclat» m.mI Laurcnlii, jain anie cxcripscrut.
Cap. VI. De Falclialiito Ludovici discij.uto.
Falchaliiius eiiani scbolarurn niagisler , cjns-
eoaluerat disciplinis. iste Francoiii sebolastico
nioria: vulvi qui.lein, scd noquaquam palitnr occi- dcre, mnltani exin.lecomparavit not:tiain, quapru- pier Marotiis eum bis vcrsibus illiisirarhn :
Qui iiumerot catviue tiat, qui tidera uottet, Oefectut lolis variot, lunnqme laboret ; Lnde tremoir territ, qua vi maria alta tumeuamt Obicibus ruplit, rurtutque in te ipta retidant. Qiiid laHluin Oceano properent te lingere tol*» Hibenii, vel qua: lardis mora nuct\btu obttet.
C\p. X. De Bereiigero qunrlo abbaU.
Suininopere apiid monachos scu vlcncQS Urbi» noslrx studia liinc vigcbanl scholaria, diuque vi- giior;iiil, ne:; miniis roligio, lU slalui ecclesiaruni splcndide illud congrucrel. Qiiam pulchra labemm-
Saiicti LaniLerii in opnsciilisde qnadralura circuli,^ «^«'a '««. •'«'■<'''» ^' tentoria lua, itrael, ut vnlletne'
c.t de jejuiiiis Qiiatuor leniporiim cooperatns csl.
Cap. VII. De Heribrando quinlo abbale, Ludovici uliero auditore.
Ilujiis qiioquc exslilil audiior lleribranJus ihUnsr
Hosterqniiitus, in (|tio canilics sensuum caniliei
«oiigrueret caj iiloiiini, (iiji.s sccniiduin Ccclesia-
sicti (cap. ix) o:t:ni tcmpore veslinienla c$S''iit can-
di.'a, cuin suecii.cios habcret caslimonia lunib.is ,
iiiceiiiani in inaiiibus, i I csl operibus D. i ci |iro-
ximi dilcctioiic ar.lcntcm. Ad dlclanduin eral sive
ad vcrsiQcandiini proniplissiinus , tainqne diviiia
(|uam bninana prcditus littcraiura. Mie fiiaiit
Tlicodorici junioiis de Sunclo lluberio abbalit scri-
p:o iradidit. Nec pccuniain scientise babebal rcpo- D
.siiam in sudario, scd ultro eiiam docebat inscios
sc<np«r placididale cl aiiiini nlensel vocis. Capitur
cii.m a discente melius, qiiod dieiiur a doccnle
lciiius. Arle potius '^uam vi liactaiida sunt ingcnia.
Cap. Vlil. De Davlde moiiaclio.
David asinus forlis, qui usque in sene. tam et se- iiiiiin ad poiiandnm Christi jugum suave et onng leve supposuerii bunicrum. Die ac noete ecclesiasli- cis tiisudabat muniis. Nunc oralioni, nunc vacabat leclionit nunc digiti ejus apprehcndebant calamum, ei quos legcn nt, quos meditarenlur fratres, scri- liebat doclorum libros. Nam Davidicie turris h.iec s.uiit propiignacuia, lii mille clypci, qui pcn.lcnl cx
niorosa:, ut horti juxia (Iniios irrigni, ul laberiiaeula qua fixit Dominus, quati cedri propter aquct (i\mm. xxiv). Virlntibus ac disct|iliiusLeodium llorebat ncc non diviljis. Lral «[ectabiliof tamcn beoe litteratus, quam bciie iiiMnmaius. El cum beaia sil lerra, cu- iiis rex iioliilis e^l, siudia verx bcatiiuiiinis nostra Ititic. lcniporis :cmulabatur Ecctesia, dum prasesset lierengerus abbas quartus spiriiu quatn earne u»> hiiior, cogiiulione quidem humiiis, verum ut sapICD- iis ci!jii.sdam utar vcrbis, ociikis Dei respexit illuia iii bono; ct ei^cxii iliuin ab liumilitate ipsiu». et exaliavit caput ejiis, ei inirati sunt in illo multi. Eieniin sagacilate admodum famosus ad instar lu- cernsc super candelabrum positx regno conspicuus erai el Ccclesix. Nibildminuset qui sub illo dege- reiit fratres, liliis, qu£ sunt in transilu aqua>, serio coinpararim, quia pluribus nec candor religioni«, nec odor bonre deerai opuiioni.s, cuai litleraria quo- qiie irrigareiilur scienlia.
Cap. XL De Roberio seu Buperto potiea abbate Tuilienti.
Iiiler bos velut inauris aurea et margarituin fui-
gcns Itobertus emicuit, homo, qui attenderei sapicn-
tiam, ei prudeniix inciinaretaurcm suam, quiqux-
reret eam quasi pecuiii:im, et sicui liiesauros eflb-
deret illam. Hic a pueruio penes nostrum est edu-
catus monasieriuni, ul aptate, sic virtutibus germi-
narct fi^liciier, ingcniuiiiqur; mcmoria* reboranie
5t
DK CLAKIS SCmPTOIllDlS MONASTLnil Sll. — LIU I.
22
oiiiii atlderet sciemi.iin, a(lileli.il el laborcm. Eleniii) A iterunclo illiiisloci .ibbnle, liica qiiod iiiiiiisleriuiii
i|iio(l %\[)\ leireniio infundebat, aliis doccndo rernn- dclial; inor.tlionc taincn seduliis clcnntrnipl ilir)i:e» iiiauiliiiis makinie c\rii!iiis. Qiiilnis quaiiloserre^ius, laiilo iuiistebal dcvoiiiis, ('uni conc^.lrscercl cor ejus iiilra se, el in ine<!iialinnc sn.i ex irdc<cerci igiiis. Necuboraiit lacryinaruinadipc^ ; lins adulcliat iii oilorein siiavissiinuin l>oiiiino, revera cui suavius liihil esi spirilu conlribitlalo, cordc conlriio et Iiu- iniliaio. U.ide rnieliatiir sxpciiuineio illuslraiioiie diviiia, liinpidiqiie i>lisccltai iu eoiiitt-lleciiis auror.i; quoniaiii, ul sciijiluin est, bcnc consurgil diluculo, qui «iiixrit bona. Aporiiil ergo illi seiisum Sapieii- lia Dei, ut inieUigHrel Sciiplnras, iit traclarel de illis suniiiia racullatc. sitiiinia itlililate. Po!csi iii ijiisltiu: ptMvidere opitscHlis, cu^us oculuni vol i^l.iu- «oui» itnidix. vcl li. piiu lo itnperili 0 iion scaiid;i- li/:il.
Ijiltir cmii adbiic ossei juiiior, sciipsil iibetUim metrice in lumlem Si>itili<i inucli, ciijiis proricicbat ina;jis a$.piiati(iiie iiitatii aliciijits niagisiri crudilione. !toiii aliiini De dirertis Scri;>lHriirHm fenienliis ; ter- liutn nihilouiintis adiiecloiis ve sii bcroico l)c lncnr- nuiiuHe Dontini Uin) cli.im Hbello slilum noilriv iTiiscciilus osi tlccUsia', vidoliiCl a qiiibiis exsinicla hit, qti;i' boiia, vcl i|ii.T mala de inatiu Doniiiii ab fCurado Leddiciisiuni episc >pi) i!Si)iic ad 0!^erttim siisc«'pi'iii. De liac c.ideiti qiioi^iio niaiclia nliudopvt- tuluiu SKjiliico cunfecii nulro. Viuim (leiii(|iie sancli
quamvis salageret, atquc instar Marlliu: soilicUiii essct, iiiterduitiqite turbaroliir cr^a pliniina, lanieii iiistar Mari;e unum sedulo propoitebal neceos;i liiiin.
Sedebat eieiiim scciis pedes Dotnini el audiclial veibutii illius, quandoqmdom niedilatioi.i nibiioini- niis sanrlx et scribcndi sludio invigilarel. Cui inus etiain crat tam laudabills, iil si qiiando ininorotu sibi adoss:; gratiain seniiret ( nani corpms, quod cor- tnmiiilur,aggravat animam, el deprimit lerrenn in- hubilatio sensum, mutla, maxiine esloriora, coijitan- tem (Sap. ix^, iiunii anle Domiiium scse. adjicerel crticiiixiiin, cl a sanc|o el vero, qui habet clavim Duviil, qui aperil el nenio claudit, c'audu el nemo aperii (Apoc. ii,7), polerel, quodclaiisiini cral, apc- riri. Iliiitrtliior (|u:et-oiiti, iidelitcr pulsanti inox apcriob.iliir, diiin luce inlellectui snperrusa mirabili iiiodu aiidirol, quidloqiicretur in ipso Domintis Deus, ciijiis uiiqiic lingua calamus scribx velocilcr scn- beiilis, ciijus qui appropinqiianl pedibiis, accipiotit dc doctrina illitis. Adco ciiim sc diligcnlcni diiavc- rai, adoo tliesauruin peciorisejus replcverat, iil diio insiniul aui tres vix posscnt exciperc scriplcrcs, qti.e diclabat.
Qiia cx rc siipcrntium non ritil qiiod aspexer.il ariqiian.io in visu noclis Sapientiam Dci, Vetbui!i Dri, »e dcoscitlans, ctiju<i scilicct toium exisu-rot cori ns quasi de aiiro fi)rinariin piirissiino, a qno ol
.4u9us<iiii, ticc tiiiti cl tuncUr OdHiiv viiijiuis radiaiilc r. fiatulx proinitiebant utidiqiic cojiiplttrcs, qn» viv.is
ciini inipelu iii illiiin ai|iias prorundebatit. Naiit ct Psaltnisla : Declaraiio, iiiqnil, termonum lnoruni, Domine, illuminat, el intellectum dal parvulit {l*sal. cxviii), id cst bumilibus, qiio altonini nnliiia sccrc- loritoi, qiix solis debctttr ainicis, diiescant, airaliiii- que irrigeiitttr, queinadinoilutn ipsa qtioqiie Sapiei;- tia dicit : Ego tapientia effudi (lumina, ego qucsi trumes aquw imnientcv de (luvio : ego quati fluvius Dorix, et sicut duclus aqua: exivi de-paradito. Dixi, rigabo meum hortum planlationvm, ei iitebriabopar- lusmei fructunif el faclut est ntilti Iramesabimdaus, el fluviut meut propinquavil ad niare, quoniam do- clrinam quasi antetucanum itlumino omnibus, el uur- rabo illam usque in tongintfuum (EccH. xxiv). Ilaqiie idein Roberiiis eliain t/i Cautica cantico-
uielioravit slylo. De sanclis TheodarJo marttjre , Coare ac Severo confessorilius ennlus contp-isuil.
Facius presbylc-r ttitn voro accessit ad cor alluin, quia lolius jain iitleniioiiis ali|iie ingciiii vola in vo- riiin cxplicans aitsirurn De divinis officiis, sivc sa- cratiienlis, qnx celcbrantnr in Ecclesia pcr anui nrciliim.ediitil libellus XII. Deinde /n Evange'iuin Joanni*. Iibellot A/V. De sancla Trinitale etoperibus ejus libros ILII. nbi degnslcs omiiia Scriplurariini poma scilicei nova et veiera, q.iae dileclo se dicii •ervassc tcclcsia. Ajwcalypsin pclente Frederico arcbiprx:$ule Coloiiionsi XI! libris , similitcrqiie Xll Prophcio» XXX el / clarissinie explanavit. Be rictoria \erbi DeiXlll libros; ei /« Evangelium iiaiihm iteni XII' scrips:!, qiio.u:n scilicet decla- D rat penullimo. qaam mirabiliter, quam gloriose grartam scribendi |desursiiiii a Patre luminuin ac- rcperil. Nanique ul litleris lioc mandarel, prorsus iiistitit Cuno Sigebergensis abbas, qiii itivituiii diu- liusquc rciiiientcin per tremendnm noineti sancli! Trinilalisadjuraverat. Diviito quippeliberaliter don» adgaudebal, quoilluin biMuvolits uii exaclor-instan- tissime horiabalur, el conrerens ctim eo sxpiiis de Soripluris (ielocl.>balur in cjits diclis vel scriptis iiicul in otiinibiis diviiiis. Sa( rarmn siquidem eral sludiosissinius leclionuni, ciijus scieniiain morcs ogregi adornabaiil el rtligio, qui RadisponensiHin quoqi<c posiea faclus est episcopus. Uuiii et ipse Robeilus l^cclcbi.'e prxlalus jam fuerat Tuiliciisi
ritm scripsit libellos VII, iti Samuetem sive Daviil librot XV. De gtorificalione Trinilatit el procestione Spirilut tancii librot IX. Tractutum quoque con- didil V libellorum qucm annulum lilulavit , co qtiod lidei altercationein iiiler Clirislianuin conrtneat el Judxuni; nec non tuper quibuidam capiiutis Ite- gulm Sancli Benedicti I V edidit ilbellot, in quornin videlicet priino denarrat qiianlos iiividonim assiil- tus, qtiales passus sil inolcslias calttitinianiiitni, quod esset lia:reticus, quod sacras pravig sensibiis Scripturas temeraret. Ouocirca et juvenetiliis aJ Ansclmitm Lauduiioiisem scholasliciim alqne Wil- lelmiimCalalaunenseiit cpiscopum opinatissimos luoe Francia: inagislros^ til>dl)im scripscrkt apol<>geticu>n
2S rWlNKfU S. I.ALIlKNill LIOD. MONACHI U
de volMiiUitt Ufi, iii qiio iliis npu^Mi.il, qiii jiiM.i A iimii:ir(,PSPil)ilil'T frii.itur, jiiTta quod scriplnni e«t :
Qui ilorli fueriiil , fulyebiinl ifwui ipleivlor firniu-
lijprftbim Coliliaiionim ilicciciii, Dcuiii vcJlc inuluin iieri, non qiiiilein iiuiliiiu iilllii lionis, ijuod (iliiic in- terdum ncci.-ssc est ad conopiioneni ()cc<-aii(iuin inrcrri, sed quoilcunquc passini niuliini, (|ii(i>l &i( liono virlulifiue coiilrnriiiiii. Noiinull.i eli:iiii sciipl^ 6CU contra criminalorcs siios , seii coiilra irrcligio- sos qnosdain eiliilcral, (|iiorniii iinus pie.sbylcr, inio «oiiruliinariiis, prcsltyleios conruhiiiis licenler ufl (tosse nicnsirualis aslrnxeral pngollis. Alter <le mo- iiaciio clericus, imo dc coluiiilia f.iclus fupr.il corvirs, qiii crrorcrn smiin allcg.ilionibns defensitns improbis niallei in sxciilo nuclunre ct periclilari qiiam apnd Noo verum, id est Chiislum iiitra monasterii arcain ro(inicsccie cl siilvari.
tneiiii, ei qui ad jutiitiani eiudiuiil miiltut, quutt Hella i/< perpeluai celeriiiuilet {Dan. iii, 5>.
C*i'. XII. De yVnteliito teu Wntelino ejut nominit II abbiiie Vll S. Laurentii.
Viri tam illiisiris (MUilitns e"-t ni»xiblerio W.t/.di-
ni:s altbas noslcr VII qiii docirinariiinsnlioneni diini
henc exccpii, hona virliiluiii gcrinina edtdit, qii«!iii
il;i coluiiilia! simplicilas inaiismMum facerel, iit ser-
peiiiis pnnlcnlia se»eriini rcddcrct. Grati:i.ii crgo ct
discipliinm inv«iiil ror.im Dco cl hoiiiiiiilju.<, ct duni
SCienlifK ^einm;is »uro iUii-lrnt rcligioiiis, opinione
factits esl odorifeia qnafii linis redolens iii iliciiu.i
jcslaiis. Pcriiiuc illins exfiiltel docninctiiuin lilier
Eveiiil prxteiea iil circumposilas Tuiliensi cociio- B qucm scripsil : De comordin Evnngeliorum et ex-
l)io grave inceiulinm oflicinas corriperel alquc ab- &umorct. Uiuliquo sicvieb.tnt immanilcr n.)mm;c , ipsum jam cuMioiiiuni snbsiderel periculo, nisi diviin irrontssci iniscratio, L't enim videre aliquibiis da- tiim esl, sidercoc dcsupcr (l;\riiatis pcrsona asiiiit, qiKC siii .imiciHS ora vcluti quodain flabfcHo insiir- penles igniuin glabos cvcnlilarcl. Rcfiigere igitiir vaporcs, illicsa euiicuil domus illa, impleto liaud <!ui)ie, (|iio:l ad l>om'n im proplieta dicil : Cum irntus fueris, misericonlia: recotdnberis {llabne. iii). P.iro- tliilanani vcro ecclcsiain depasia suiit incendia. Sed ibi nihilomiuiis Cbrisli gloriosc mai;niricata esl de.viera. Ciim lHcril n;iin(|iic lanta conn.iKratio, nl *li;tin caiftp:inas liqiieCoierit ejusdcm erclesi;r, ar-
posidone eorurt, opns cquileni claruni el uiile. el quod sludiosiis doleat leclor ronnnsisse imperfe- cliinvr^^^ec miitiis boc .iddoceut pictur.TC seu vela qiiarflmdam ccclcsianim, iibi perlegas visti, colligjs sensn luciilcnlam ac singuLircm :illcgoricariim luin <Ie Veleri qmim de Xovo Tcslamenio maicrianini illo diclanie consonantiam. Snncto denique Sicotao so prjeslitit ofriciosiiin. s- ilicet rubigiiiosa cijnsdam de viin vel viirnculit illiut scriiila pnrgalioris dicti- Itis a I limain rovoc;indo De Iminfignrniione Domini, dc sanclis Agaunensibux. tlc iiniclo Aiiollinnre mnryrt solemncs composuil Caiiliis. Quin cii;im eo s:ila- genle oruloriiim saiirii Georgii in;iriyris pcjios nivs itl devole sic operose , iil pie, sic ;'pie exsiruciuin
inarioium tamcii lignciim, iii qno pixiic cl.iusum ^ csl, qualenus saiiclorum pitrociniis liansire mcre-
«orpus Dominiciim haiicbitiw, corrunipi adiisiione iion poluil, sacros;iiiciiiiii sciiicet siuiiii s(!rvaile S;iriClos.tiictoru;ii, ciuis caro rc.iiiievit iii spc, ciijiis non derelicia fuil aniiiKi iii ii^foruo, cni daiiuii e»t rson viderc corni| lioncm. Quin ct a'ii cnrporale, (|Uod in longo bastir! qirulam prolnlcral c fralriluis iu ipsns deciiiit flaminas. Ciim puiarotur auie.ii exu- filiiin, mtro resilivit iuodo , aiqiic in aora iiliraliim iuiigius ab igiAc iniegniin se illiliatuiiujue in lcrr;im deposuii. Ncc niinus lioo fuit quam iribus pueris l5abyloiiicam oliiti lcpiiisse fi)rn;icem, quaiulo cl bvU Itiimis cxtremuit lyrauiitis iiii eos hcsisse corru|;i;o- nis, (luin iiequc capillus capilis ooruni adustiis, no(|iie
retur in locum tabernaciili adiniraliilis U6i|ue uJ doiuum Di"i.
Supra f.Muiliain Doniiiii constiliitus d.tb:il iiiis iii loiujiore Irilici meitsiiram, qiiia discreiioue prtdi- liis , eloquenlia suavis prtblice rtc prival'iii vel ad- nioiiere vol corripere eral opportunissiuius. i»in p^irio scnuor.il, jam diiitinus iii scrvitio Cliristi la- bor, pra'ierca noiiniiiiquain inlor>tiepeiis x-griiuilo illum delriveraiit, sel iiiile.n>.'xa I •ciiouis, oiMtioimm, contomplaiioiiis acie in verum solom oculos liubens .'tniiiue fixos iiltisiri qiiu !am niodo iioviiate rcpit- bcscobai ; hoc sciliccl insiar pliocnicis, qnem diiin extoiisius a-viim languiJiiio iuarcore coitiraxcrii
sarabara suiit iinmi!tat;t , ncc odor igiiis t!ait.^!vji j^ (fortur «Hcnint nitra qniugontos vivcro annos) e vir-
por eos. Quae vldelicet ad memoriale'pcrpetuuni ip»e
IXoherlus aiireo ei compHncUoiiis pleno deicript^il ti-
beiio quem intilulavil De incendio, allerum quoque
siibtexeus De medilaiione moriis. Cujus aiiqtiantam
|):i!iem dum confecisset , iile coelosiis pliilosopliia
nssessor, o! ilie divini symmislcs eloquii moriem
lA.Wl pleiius utique dierum, sicul ei anie aliquod sbi
touipiis pcr levoliilionem illud fucrat diclum <|iiod iu
Job logitur : In abundaiiiia ingredieris sepulcruin
(Jobii). Oliva, in(|uam , fruciifera in doiuo Oei o !
subit^c adusla est lohris atira oi emarcuit. fiobortus
scicnlia el viriulibus par doetoribus siimmis appo-
silus esl popnlo sanclorum> inler 'luos ver<c pacis
uc juruiidilji.is ol-.O; et diviiii luiniiio coiispeclus
gulis striiem aromaticis faltric;»!, plaiisuqne al.irum. niqiie igneo sulis ntilio usus incendil se ipsiiai, scJ jiost iriutiniii cx siio reviviscit busto. piiboremque assurgil deiiiio iii aveui unico el singulari exemplo. !]i>ic eliam (ongrnenier seu a piioeniceo, id e,-.l ru- hiciindo colore, seu <i'J0d sil tolo in orbe siitgnla- ris, Arabum vocalur lingua, qui plupniccm dicunl siiigulirem. Qu.e iioslro aliqualcnus licet congriiaiit VVazoiiiio, atiaiiieii i);ci' (|ujiii miixiine libi con- g'uun!, 0 Jesu Clirisie singnlaris et unice phoeni», b.ec, in(|iiam,specialiter ascriboiula libisuiii.o Isaac ititigenite, qui es risus ei amor sanclorum, qiii aro- ir.alilius omiiis gr.uix deiibulus stiper iigi-a crucis temCiipsum obtulisii Deo per cbaritatem Svirilus
iZ DE CLARIS SClUrTOUIUlS MONASTF.RII SLI. - LIB. I. 89
«ancii, scil singnl.iri novitaie, seJ iinica pnbeiiiile A «lu-iiido Iiistor:c;c riniTalioniscnmpiim myslicis anioe-
potl iriilnuin e sepiilcro relloruisli iinHioruliler jiin nei norihus allegoriarum. Qui dum cxieris pollerel
redivivus. artiljus, mavinie tnnion in miisic.1 (Inlces fariohal
Cap. XIII. Wiizeimut I hujuf iiominis ubbas S. Lau- nioilos, qiiemadino.linii lifjncl in canlihns, (|uos v,l
"""'''• tlc sancto Georgio mariyrc, vcl de saiicla Rasenuna
Altcr liiiiic in al buia Wazeiimis a/itecesserai, qni virgine, nec iion ei dc saticta GegRa «on.poMiil. simplex qiiidom in^-enio, sod religionis soiers stndio Cap. XVI. De Joaittie mouacho, Cisleberti frntie.
■ juvoninte iii si-netiiiioni ecilesiasiica rile exsecn- lus est onicia iiiiiio. Iigeiulo, iiiinc ps;illendi\ nnnc orando volnli bos nervosiis sediile Irilurans iil arca Domini. Maiisiicliis oral el aiTaliilis. ut MuyseM san- Clnin niagis qiiam N;ib.il imilarefir illuni Carnu>ii< teii, qiii pliis oann It) Idriiiosus nil alii|ii.iiiili) reclutn, iiil olTaioitir paciruum. WazoiiMiim lecol.ml .^tudioiii. ^V;iielii)us paicrnc coluii sliidiosos. Ipso a:iiaro ca-
Qiiin ctiain Joannos tain spirilii qiiam carnc illiiis fr.itor, scliolaslicus cl onitlitinno ol olTioio fiiil, ciijiis exliemui iderumiine ferniam pner, iil clav:ini llorciilis riemo nunquani ptiis o\tromtiurii. Iloti qiio i s, dtitn nost.'a oxigit aut disuiilil opusciila, ol adniicis conoplas matiibns oliliiitii» labollas ooiil;) iiitncliir! HtMi qiioties itliim Viigilii monooiiliini ino pulavi Polyplx-miim iiioiirrissc ! iileni alitpiando
leiis invidi;c illud dtilcilcr frequenlare soleliat : Do- ^ i,,iifii,;,nis, miroqtie satis ordinc oxira sc ei
miiic. dilexi ilccorciii ,loinus luic {Psai. \\\). Cap. \IV, l)e Lamberio mon<iclio. Lambprliis fubulas .'lLsoi>i ronnuenlaius est. Ilas vero ail fignran Itis hominnm mores aiictor sagaciier prxscripitts linxit. Sod comiticiilator iioster morali- ia:c poslhabiia insudavil allo-^-ori.e, in lioc minirne roico pede peroiirni, ci C/oii/oa odMMooim» ((/<9f.v,;j/«
siipra se failus pliiriina viilit nionioralu digna, qiia; ct gratia rodifioalitMiis scriplo odidit. niiios eliani cnn- lus Composuit, id cst do sanclo ('.liriiiojiiioro niar- lyre, el dc sajuin iluria ..liyypiia, Uistoriani Tobin-, iiemqiic !ilarlyriuni S. Siepli ni jiruli-inariyris hc-
tagu, tpii ex rcbiis Iinjii5mi)di saor;ila^ voinorit res procuilore ipiasi de spiiiis colli^anlur licus, aiil de riibo vindeiiiienlur ut;u. l-^ilnr Kal.ii li$ M;ii lialibus liber illo in soiialu sorionin reoitatus esl, disctis- &IIS esl, abjinrn a:us cst, soiitoiui.iintino aciepit cnr- rosivain. Innoin^ii pit>iiide ox :tgris, iiriieruniox viPis P:il,osiin')riitn miiros. ac offoro deiite invase-
ej parle aniiplionuiiin tiindiilaitis e>t.
Cap. XVII. /)(? y,ione munaclio, IScc vcro Nizutioin oinisenni iiostni.n, qitoiii i;n- poritinnm qtiodainniodo iiatiir.T, discendi soleinii<> liahnimiis exeiiiplir. Qiiippe diitn oliliiso et qii;isi tosiiiditieo esscl ingonio, tamon cveiciiiis ;tcuolia- liir, doneo medil;itio..e scn lcctione assidiia qti.isi
nint, corrosornnt. di sipaverunt apices praescri- ^ dttabus alisin cultnon as-uigorot olimati provecius
plos. Qii;e aiiloin spcs rocnpoiaiitli? decrat Pliiii-ti- nornm iiol.i> inolyla supolKx, qui nMires poltieriinl auroos io siia ixpemlLrc vol;i, ne pcrgamcna qnitloj)! suppeiebai. Porgamtiin vero, (|ikc scilicei prima perg.tnioiiis l;iiii usii qiiam oopia nomen iHdidit, adire ariiiinni iiobis ac dilTit ile iiiinis. Ki t;o iEsopi- cuiii illud ila disjier.il s.icraiiiostoriuiii.
Cap. XV. De Giiiebeiio monaclio. Gislcbertus agiio claruinquo ingoniuni cxercilio cflooil agiliiis. usu peiiiido clariiis. Pecliis ciciiiiii iiiannmtine jugiier coiiversabat Tol nieditatido ali- (|iii.l vel sciipiilaiido. Itaqne versu lieroico scripsit Hitiorium Je Joseph, unuiiiqiie iii volumcn extoii- dii. Deinde Cesla /)<iri(i-eodem melro pariiens opus
(ihir.is ediilii Mclodiux de sanctis Joanne ei Vw.lo nuirlyrilus, de siiitctis yuzario et Celso, de donino Frederico Leodiensi episcopo, e.t cnjus euoiu ijestis, obilu vel miyiiculii Libellum soiipsit. Falli poier..V, lalloie homo simplox ignorabat. Proinde nos ptie- riili, cuni ab illo docercinur, itiidoiibct iiobis iraiiini facile snpplaiil;ibaniti8, ac volnii ex alto ;iero oa- dontia libranlis cl ferienlis oiuileb.iinus voibora.
C.\P. XVIII. Pe aliis pluribtts nominaliin non recensiiis.
Eos quidetn, qttos aliipta scripsisse compcri:nus. fi.ilres iiominaliin iiostros exprossiiniis, qnaiKpiaiu Iticrinl plures qiioqtte alii luin soiciilia, tnm reli-
icr libcllos .XII. Planus el facilis esl, vorumlaincn d «'^""^ commondabilcs, quoruni mcininisse ei ihiloo
dinne Ijtidahilis, ipiia fa.ile ti>-us difiictli est opcra
socnndtim lios sniinel versicnios :
Curm na composui yraloqne labore veregi Sune liilficiltm i>iopoiicndo milii le^ieni. Lrx fuil, 11/ rerbum curnrem rcd,iere verbo. Ardna res certe mutin diguissinin l.iude El labor egrcyius est ex sermone pedeslri, tx humili prosa saUcnti currere lenu, Aique setjui cyclinn paluluin, sic ut sibi quivis Sperel idem, sudet muituiti, frusiraque luhoret.
Ncque illiub opuscula (rrat.o suiK utiliiaiis niiena,
et tilile sit. Veriiin de liis pitira sorilioio tiosloi» ntinc calamus iion siisoepil. Iloc onniiniodis opia- iiius, hoc lc, 0 Chrislo, imploiainus, qui iiuiiiciai iiiultitudinem slellaruiii , el omiiibus eis noiiiiiiu vocas, (ini sancloiuiii soientissimns cs caloulalor^ ulsciibas sdipcr eos nonieii Doi lai, ct iioinen ci- viiatis nova; Jcrnsaloin, iiu.e dcsceifdit dc cjelo 4 Dco Itio, el notjion tuum novnm, ul des, iiitjna-iiiv illis caloulum oaiiditluii), ct iti calcuio noiiion nv»- viifii bcriplum, 'pio.l ncnio scil liiiji <l"ii actipil-
ii
HKIMKI S. l.ALIltMII j.EO:> MOXACIJI
28
LIBELLUS SECUNDUS.
Cap. 1 De prmit Heineri ipthis ujmtcutit. ^
Sicul euruni, qu> SJectilu jhii «liiclinn cieni|i(i sntil, breviicr adiiolavi !>(iiili;i vcl o|iusciila ; sic fvn- trnin. cliaribsiine, no8(ronitn, qni ndiinc siipcrsdlcs «iml, voiel)ain ingenia (ibi vol scripta rclexere. Setl niuraiittir nic dno, scilicel ne aiit iivoris aigiiMr, si reniissius landeiii qii3e I:iml:inda sitiit, ant detnr adnlatiuiii, ni4-ri(a si depcnd:iin preconia Igiliir per se vcrius innoie cenl, propriis clari'sceiit pio- l):ib:lius nioniiiiieniis, qu:inilo alii iioii pnii oflTen- sain qiiod cx sese niercinr gntiain. Qii:ini <ib rcm pctiiioni jam ln:r, imo iinpcrlunit.ili sa(i f.tciiini, ac liiii duntaxat boli mcns rclexani in plias.
Aliijiios snper Ecciesi^e prcssuris ihrcnoi mciro- rnni alqne rliythiiKiruin divers:i cdidi spccie ndole- n Si-eiiltilns. DibCcndi qtiip|>e agcliar sindio, ct inagiios pocias epo pocla inodicus teniabain iilcnnqiie imi* lari.
Liiiic et opiisculum de Noro ac Veien Tema- menlo cundidi, duobutque libris parlitus stim. iloc eiiain /*<i)i//tfr«mpro varietate appellavi, qnod |'nis4 essctac inciris vclut inniiJcolonicr disiiminm.
Qiifii eiiani De comjiolo qnxdain lunc <o:Kpo- sm.
f>fniqMe tibeHum Dc suspeudio scri|isi pitisaice cuiusdam latrouit.
ila^-lyrium quoque 17/ ilncliabworum fratrinn vorsii licroico.
Deiitde illud de Apostolo cnpiinimn : Ncsciiis quod ii qni iu ./a^/io currun', omues quidcm cur- C riiMl, ud uuus ticcipil biurxvm (/ Cor. ix) pcile latius excurri Asclepiadeo.
Sed qnoruin niemini iiiinc optisciil quid:im no- str.inim ramitiaris schcdnlarutn invito siiiu-ipnit. Non cniin snppeicbatit cxempiari t, et qnod \eic- bar, acciilit, nt ila destiiuercr iaboruni primiliis. Nam convei^ionis ille graiia in aliam ost rojjioneni prorecius, atquc in pignns iiiuti)£ cliaritatis lixc sccum Srpolia dcporlavii.
Cap. II. KJHsdem melo'lia «/<r saiictis hujusqtte for-
Itiua.
Praeterea dutn arte instituirer niusica, qno as- signnssein frtictum &liidio, melodiam composni dc sanciis Sixlo, Feiicissimo ct Agapitn. Quippc vege- j. lalio iiigenii sedulilas csl excrcilii; simnlqm; mira vis intlita probalur .trrt, ul piis cordibus niultnin aCTeciionis, multum ;>arere soleat conipuiiclinnis sna «Jiilcedine. Id nitnitiic luiilam adondenles ca scdulu cnm exercerer, levitati et lasciviu!dopntab:iiii, quo- nini videiiccl nnus, q 'lem scci<iiiti prioralits iiinc fnlcir. nt tribiirialia, arn.^^iens lalioHrtS, qiiibus e.xi- lcs iinprcsscram cogitatns, alinnanlispiT considcra- vi'. Inlcriin osciiabain niciu. Llcniiii torvu;j lioiniiiis
vnliiis siiKpcnsnqiie 8iiperi;ilia riiliiruiii miiii m.-ilutii pix^agicbant. 0 jitilicctn Minoe rei Atlinni;iiilo t^'- veriorcm ! Icgens iiirreinuil, lantani ex ln/C in b<H: inclinavii : ciim orcc veluti niagna rolapliizatMS in- jtiria cocpil iiinorcnK-s ccras oltriiero, ct qna; e\- arata crant, cctntiiti uii;!nis aralro coiifiiiidcte. Qiiid facerem ? itictaierm;, slrci^ercm, conviiiarer ' Vir- g:iruin falces iii capiiulo, accusatorcs miilli, oi rc- cogiiamla magiiopfrc milii Pliari.s:eoriiin, S.iduc.i o- ritmiptc tiitnullti.itio, i|it.'i piMiclitatits oiiio Paulii^ fueiat iii concilio. Peblem iniirmiiie iniprecarcr? Prossum detitibiis iiibil prudc^sct aiiatlicma. Quid igilnr? Depono aurinibis ul iniqux* menii:» aseilu», cnm gravins dorsn subiil <mits, bypocritaiumqne patieiil'a mansuesro ad calamiialcm.
Niiin vero iteriiin ceris dclccl:i mamhirem ? Lngnic ille Intciiteiilior immiitercl. .Meinltiaiiulis rcK:iri-i« rem? Ariilam ct pninas n'<;is Jo:icbim,el .S4-alpi-iliini Jitdi sciilia; .tnitno vcrsaliam nciximc, ciini nec cgu Jercmias, nec mibi Bariic!i csscl tiol:iriiii. Ergo rcrrigiierain ab inorplo. L-)iigiiiii (icniqne jjiit tem- piis dcccsseral : rcvoiverc landt-ni <.rrpi, si qiio: cjiisdcm apnd memoriam catitus reliqui.e snpcrcs- sciii. Qni lam prompte recnporatus e>l, ac si anie oculos lt;ibcrcin «nterlores adnotaium, nt Mnsoritu ceilo q!iod:im:noiio voia non dcspicerc Ueum siiii- plicia. Igiiitr dedi membraniilu; , qiiud redditn n cr:t( men^orio'. Nec olio^ilalein scctaliar, qux ini- miea ost aiiimx, ctim dtilcc poliiis essot ciinriniie occitpari. Menipe Salomouicum mc iilud exeila!;al : !\^oli diligere tomnum, »e le egeilas onprimat; .ipeii octitotei ittltrare panibus (i*r/>i-. xx) ; lloratianuin- que illiid .
Vi te ipsum serves non expergisceris ; atqui Si nuiii sanus, CMries tiylroiiirus : el ui Posces unte diein librum cum amuie si uon Jnlenries aniwuiu sludiis el rebus honesiis, luviUia oel amore i/iyil lorqneberc.
Cap. lll. ^<i<i Peineri opusrula.
Veminis ergo libetHr cono^nionfm dcsci ipsi suuclie Veiagiw, opnsculumqiio hoc iliushrdvi lituio: Specu lum paniientia:.
Dcbinc Pnssionem tiryiiiis 5t ai ta; Cappad^^ci* Xi\nfi dbplici libello expiicavi i(a prai(i(iilando . PatiuariuiH virgiuale.
Snbseqtie;iier Yilam Tiebaldi eremiiK duobus iti- ilcm libeitis complexus suni, ap|)eilaviqne FlorciH eremi.
Atqne b:f?c antea quidcm sed scabro dicla(iom:tn fuerant sly'o dcscriptn, qii:e ego moiiittt qitorunid ni scientioix qu:( potui lima pnrgavi. Paremlnm esl quippc amicis pia i>ijiingenli!nis. Saiiciornni voro rcs gcsta: communis ceiibciiiur niatcii», nec vani-
39
DE tLVIUS SClUrToRiBl S MONASTRTl!! SITI. - UL«. II.
50
falis |iiiHKrMJiis csl iiola, qncm (Hel.tlis excrii-iil S m.\s iutri viiilii. liiii LcneilivisfCI ;ul vilaiii, tx ipsa
siii.iin.
Opiisciilnni Jciiiqiic cntifeci qiind .oii: liintatiir :
I.il-ellus (ujntdam fHitebrU »mpfr morte niiiici, cui ct
le:riitlichon sii|>ers< riliciHluiu luinnlo ailjeci.
Cap. IT. Crnr ttima Reintri iii(iru,it'it et aaiiitat ditfnitui reeKperuta.
Gravissima post borc x^riiudiuum labcs locain
iiiccsscnt noslrum, el atuix fv-tjns caiiicul.n-iiiin
vp|iorc (lierum .icriorcs pluriinni» frairiini leclulis,
aliquos tdiliccb^iil sepulcris. Yersus esl iii luctuui
cl.onis iiosler, iluni .lul inltniianinr, a«i morinuir,
i'.nm rel tiinnre, tcI dolore conculiuinr. S(;il lili, o
vifil cl sanclo, qiii noii durniis iiequc doriiiilas, qui
ru-loJis Itrael, libi, 0 Jesu beuijnc, cura esi ile .
, . i- u •• n iDops eisiiivi niiiiiuscuU, scilicci ad iir.im niiseri
iiitbiii ; tu nos dii-biis oirinilms artiisque nostios|)ro- >> . '
spii rs a liice prinia hi vcspcnim. Qojd lunc Uiii
SM:n mortis T^iucc retr.icius. Vcrum auinia quos cvolvet gcmilus, qiias ocull stillabunl lacryinas? Trcniens factus suin et tiineo, ne niortis illa dilatto iiicx ininus sit viix correctio. Scto :iNtein, Doniini», quia rion cst boniiuis via »Jus, iicc virluk ejiis, nt ainbulel ei dirigjt gresMis 8uo»> Corripe ergo mc, Teminlanicn noii iu ju>licio, cl non in furwre luo, iie Airte ad niliiluin redig.is nie, sed qni cognuscis rignn-niuni nienm, sicut polca» sulida, quoiiiara s:ne le liibil esl Taliduin.
Cap. V. Grutut Reiiieri ergn ccttettei medieot tinimut Yitio cHJHtdam de judicio diciiia.
Posie.iquam 8nspil;itc vigonlns suin, qiix possiiu.
ciiani rrnlriiR» perspicueosiensuni e»t, cui i octurno iluni iiilercssel psalleniio, atque dnrniilarel, qii;i> Ham asiitit sidere» personx Tenuslatis, lenileri|irc pnlsans : Quid, inquiC, dormit ? ti/fila et ora (Lhc. \tii; : proniisit Deus coronam vigitanlibiis. Vigiia- vit illc et atiendit, quia in niedio slaus chori eus, qui lum excessuii vita es.sent, inieUitibili qiiodain iiuiu dcsignarei. Dein per gradus sanciuaiii Ascen- dfns ilisparuit.
Exo niiserix et infirmitlis v.-^seuluiu, r^o limus el igiiobile luluin virgam ir.c Doi supcr me vigibui- tein tunc graviler sensi, qtni pi-n-u&sui, qu:i pcne ad
cordijc malrcm spiritus coiitritiuluti orfl<itiM«iN rhyilimice exprettam, atque in diviiia elalioralain prj-cotiia de ipto confettore melodiam.
Deiiique band puto stiperv:icancuin, si aitexain qiiid unus rntruni de alio fnitre tunc viilcrit. lu inorlcm bic agoiiizalial, ille adtnotluni j:icctijt iiilir» mus. Quoiiam diluculo dum vigibrcl, vidii iii cadem inaniresle doino quamdam judiciarix uucluriialis personam p«sito tribunali resedisise, apud qiiatn canilidati qiiidain viri catisam morientis :igebaiii accus.ilioiiibus vel objeciis respnndentes d^ciiioniim foris tumuliuantitiin. Divina elenim quadain vi, iie irrumpcrenl, inbibcbaniur. lltnrum specie nibil
.... , . p. . , lelnus, qiioruincti.im Itvor cl nialitia reblisquodaai-
Mibilum redactus sum. Siqiiidem a^groiavi iisqiic r . . . . . -l .
. , _ r.-_ : • . . *-• inodo elhorrore sulpbureo labesccnlibus patebat cK
ocnlis, ac vclut indagine locum obtederant. Egrc-
ad morlem, et Doniinus univcrsum slratum ineuin versavit in infirmilate me;i, replevit aic ani.iritudi- uibus, inebriavit me absinlliio. Spein vivendi signa jani funeliria expuleranl, cuui per sepiiin.mam «ibi petiitus ac soinni expcrs, tuiii et igneit rclire cxsrc- caio propemodum periclilarer cciebro, agcrcr piiaii- lasiis, loquerer aliena. Sed pia, sed scdnla frairum coinpassio divinx genibos nie advuJvii cioincntix, iltiqiie assignavil iuflnix cormplionis morlicinium, qui liabet claves mortis et inferni, qui fuit mortuus, iicc ^idit corruplionero, s«d ecce vivit jn s^ccula s.Tcutorum.
Igitiir in crypia snnctx iKsi Genitricis ad septil- crum doiiiini episcopi Wulbudonis, ctijus ineiniiii
dicnte tandeui auima et judice illo cuiii beaiis spi* ritibus recedenie, luin veio intokTMbili luiuuliu ei iiK-oiidila vociferalionc prosecuti sunt, ul uimiis iotiihi aerem proceliis crederes biliorate. O lacry- mabilem boraiu ! o tcrribile exanicn 1 o fiaveadaiu nimiuro necessiiateni illam 1 Ouain bcMius» qtiuiu boiia lanc reddideril tulum conscie.ilia 1
CaP. VI. Yaria Btineri eputcula,
Aliqtianlo dehinc omiseram tempore «cribetidf opcr:im, eo qtiod vel leclione magis fruerer, vel eruJiiioni me fralrum pro viribus iinpenderem. Ve- luro ab aniico inierpcllalus pro aliqua iiecessitaie
siipra, delatus »tim. Ibi ad medinm fere noclcm de- D scriplum elncubravi dilTusius^quod nuncupavi Com- ciiliui. Langnor qoi toliiin depastus erat corpnsciilutn, tNoiii/ortum pietatit.
ad sedem jam irrepebal aiiiinx, claudendisqne seii> sibus sera ieiliatis iinpoiiebitiir, cnm eccc sanclum vidco itlum pura canitie Doridutn et canlero citltu feslivum sacerdotali a de.\lris astitisse lecluli ac lertio signum supcr nie cnicis cxprinicrc. Bene- diciiunis conliniio sensi virtulem : tolis qiiippe quo- daminodo meinbris fremenlibns erupit sndor. .ic vigiliis acrsceiiles oculi dulccin somnitm recepere; nec ab edulio jain slomachus, sed ab jejunio di$- scnlicbai. Sic beatx Dei Gcnilricis romp.issiotiu inxslimabiii, dignaliiine mirabili, qux inrtiitulutu in cruce ponilenlcm adora.^duin indignissimo cxo- sculandumfiMc obiiiiissei ; s miii pr.Tierca loiifcs-
Nc nincidis : ntctn dormiUinles talieilx ceris stjliis parieli nllixns riibi^itiis lcpra labcsccret, scripsi ad qinMndam familiarein nptiscutuin De intignibut iiitu- lariim Sardiiiitt et Sicilia duobus vcrsifice digcotinn libcllis.
Iiem ad alinm duot tibellot : primum De con/Iictu ditoruin ducum el animarum mirabili revelatione; seciiiiiium De quodam milite caplivato elper lahtiarein hoiiinm liberato.
.\rlcm vero iitienlius illam qnisque excnlit, quam sibi el scienlia el tisn ma&ime compararil. Qiia- propicT iil inilii aliquandilam diclaniti.labor f;iculta- lein .iciuibissci , ftpiis airipiii, qtiod cxccdtre ingc-
51 HM^KUI S. I.AlJr\KNTH I.EOD. MONACIII 5f
niuliun ip^e iioii ignoiarciii, iliius cerle lloulijiii A '|<ii in srtngoiiic lCblatiicnli ini eini^il viiiclos siiot
leinef-MriUb lr;iii5;gn'ssor consiilli :
Sum le niateriam vexlrit, qui tcribilis. crqunm Viiibux. ei vertiilc diu, qinil jerre recusenl, i)uid valetiui liuuiert. Cui lecla fioienlrr eiil ret, ISec lacundia iteierel liunc, ucc lucidui ordo.
ll:K|UC iiisloriaiit libellis (ilciiiiqiio suiu XiV coni- plcxus, (|U3e contineut, qiiaiiicr Jcriis.ilein saricia el alix* pliirfs apud Oiicnlciii iirbes sivc regiones al> occiilciiialiljiis Chri.slijiiis cirta noslram sinl rctatein rc(e(ila?, cujus esl liuilus : Laurea pereijiindiuni Je- rosolijtnitHuoyum. Iii(iriiiitas nic posliiiOilum gravis iii I(.'( tiilum dojccit.
C.\P. Vil. Altera Reineri infirmilos, cieUlun dcpulta.
ilc \:\rM, iri (|iio non (■>.l aqin, iia solulii.s, ila con- forlaios KUiii , qurilciius sine qiiovis (iislcnt.-iniine liinc snrgcrem, cum pixdiclo fraire oraloriuin pc- lcrcin, loto gratias pcrfumJcriMn affcctu. Ita «leiii Bospi(a!c reitiiilcgraius snm s.tnctisqiicilormientitjus 8cpi( III exile qnidem el omnino imiiar, sc I prae- cnrdiale lamcii l.iudis aiquc grniiarum aclionis mnnii-) obluli, viJelicci coinixtsilain de ipiit me!o- duini.
Al vcro si qiiis gr.'ival)iliir, si qnis j:icl;;iirae dc- piilabii, qiiod talia scriham, nuni inlcrdiccic volct iic niiser miscraiioiium Domitii rccordeliir? Siiipli- cem piamque iiilcniionein nemo beiievolii.s arcusai.
Jam pclli mcifi consumptis cariiibiis adha-scral „ '''<^^'"^'"""l"'»'em rc-isabscoiidere I oiniin csl,opcia
os mcuni, jam spcundinn propliclam lccerat 1)011.4- niis vcluslaiii pellem ii.c;im el cariicm meani, coii- Irivcral ossa mca. Cibi dcfeccral omiiino apiiciiius succique inopes venae somno illnpsum neg;ibaiil. Ad Dedni ergo still;il>al oculiis animx- u\ex, qiiia iii me iransibaiil ir;e cjiis, el lenores ejiis coiilurbabaiit me. Quippe cl siiis aiiima lacrymis rigalur, el coii- liaciioiie rescluia, indii i!>ilique scnsu quodain affe- cla, lenerriiiio plor:i!ii, forlissimo gciiiilii, ipsa Spiriliis Paricloii visccra idovcI, iiicrelurque coii- s;)lalionem.
Acccssil ad visilandum aliqiiis fralrum, qiii dicla- ret, ut nomina sancioruoi scplom dormientiiim iii Bcbediila sciibi faceicm, capiiiijiie circumlig;irenj.
13
aulcin Dc.i revclare ei coiirncri iioiiorificuni est. Cx'lcnim iiieiilis csl limoraLc iioii alla sapcre, scd liuniillbus conscnlirc, siqnidem piis siipernx revc- biliones iion viiii sed virlulis inslrumenla siinl. (Jiiid vcro iinpiis iil iSalaam, ut N;ibucliodoiiosor di- vina prosii vitiissc? L'ppienles sol confiiiidil ociilus. Dcum non saiicla visio , sed saiicia meretiir aciio.
C.'.p. \'in. .4/irt posili(fc oputculn Heineri.
Scripsi cliam vcrsifice/i6«//Mm de ndientu reliquia- runi S. Laurentii in Leodiuin ab urbe lioma.
Qiiiii ct ud ipsniii inanyrein, el nd alios plurcs &a.'H lorum dicctulas ro^alu (rairuni plurimas coa- scripsi nrntianes.
Libellum doniiiiie ad qiiosdam odidi sacerdol s de
IIdc nempe remedio pi;c fidci a'grol;iiilibusd(.rmiondi C revereniia sacrcrum locontni, acrilcr culpans, quod
nonnutiquam rcstilui faculia;em. Adliibui fideni, feci ut injiinxer;il, el aiirc j;iiii quodauiinodo audio- ba;n inieriori : Fides lun le snlvum facici {Marc. x). Repenlc eieiiim pcr moniis oxcossiim in quadam me vidi essc regia. qiiain lux ina'^tim:iljiiis,odor iiicre- dibilis perfun.Ierei, quiiipe ( uiii liicer»ia cjus:, gloiia cjus. exsuhaiio cjiis, illa verie, illa unice dcsidora- bilis, beai.e el adoranda» essel Triniiaiis majestas. Scd enim os inlenipeiaiis atqne procax fiosianduTO est, (le meas infciix liiiiiiuin gravom iniserias. IJoc iii graliarLMii aciioiiciri dixisse soiuiii suHicial, (jiiod intcr clioros piirpuraloriim aliiiie albatorum, (|iii adoranl, sanclos agnovcriiii illos aureis gioriosc ooronis et oslro r.ibenlc ii,sig:iiios. illic iiova d;il- cissima, illic caiilica rc.soiiabaiit, ci rpsponsoiiiim lliid orgaiia modiilaliaiilnr angelica : hii siint aancii (jiti pro testamenio I)ei sua corpora iradidervnt, ct in SHiKjnine Agni laveruni slulus snnn {.\poc. xxu).
Ad iiie auiem rcversus ationitijs circuu.rereliam ociilos, peiie ignanis ubi esscin. Iniciiuj fratcr I.iiiiiliaris icclulo assidebai, qni diim magiicvpeie <|iKoreret cur ii.i circumspectaieiii, quoiiiam pro- balae conliilrMli.i dcbelur ainici(i;e, rctuli visioiiein, (pnim noii liiis^o fiivolani iiiox c.\()er!iis suiu. Sic luenibra Innj^uoie debiiiKila, sic (folore lanquani vinciiiis asiiicla cMiil, quod pcr sepiem dies iicc fiiiigcre ncc slare ni>ialiono polui.scm adininiculo. \crum de aispoctu foriis illiiis, lui^icricf/rdis illiu.s.
D
Moiios cojineleria, scu coipora deluncloruin, pri ;s- qiiam ad ccclesiaiit defcrreiiliir , iiociurnis m;ixiiiic vigiliis puellares choros aLaque exscciaiida agi, dici vcl catililari palerentur,
Sopliisla vcro qui sua cxioileip, nosira doprinioro pugiuucl, abbtrus.is qiix-stioncs barbaras(|'ie dicliii- lics iindccunque coi)ge;«t3S, (iiibi scripto proposuit. D:cdali labyiiiil^um et MinOlauri cprtiua me puia- vcram incoriisse. Qua ovadcieiii ? Qnibus regcror? Subiilis dceraiil lila ingenii. Quo dofendeicr' Fa- ciituii gl.idius oris liiillus. Implcxa taiv.en illa dis- solvi, coiniipoiain dirum evasi , libelliisquc liunc accopil tiluliim : Qui sopiiiittice loquiinr odibi- lis eil.
Qu.a vero liiiiiian^n indilum constal naiuix, qnod aiiernis rccreaiur,faslidiumque mulalio lerg i, innc piosa , iiunc vcrsibus interdum niusica s:iiiliuiii variabam. Qiia dc caiisa geminos cantus scilicol de s;tnclis confessoiibus Anloiiio ac Ilieronymo ordi- lussiim, prati^ipue cum lanlis aliqua oalionis oilicia mea; parvilalis cnperem impendissc. 0 ine besiia- lem liomunculum ! o curvam in lerris aiiimam el CGelcstium inanem ! lamen aliquando faciom aiisus l(V;ire meiilis c! pectore et lingua \olui gcminis evcclus alis angeiica irrupi arcana. Eienim de vi cloria Michaeiit arckangeli tres digessi vertifiie libellos , tatn de illa videlicet qua ex aniiquo (Iracone el angfelis ejtis cum siiis esl (Isrificaliis
55 DE CLARI5 SCKIPTORIBUS MONASTERH Sl'!. - LIB. III. 84
«i.celis ommde ilb. qiia pro Cl.rislinuis conlra A '7«'«^"'« '>'""»'""» «' cotifirmamini ; quwrue fnciem p cano', o.micans glorio.e ini.ol.iil , q.i..ndo in ej„s semper (Psai. civ). F.i^olam i.on fuisse visin- inonie Garganico nov..m inslilnil ac dedicavil s:.n- ne.n f.aler iHe experlns esl. dum sese q..od:>.n ex rii.arium. Non in illam <|nidcin sunl exiiensoD fa- ' ' * "" '* "
Iricnm melallorum, marmornm, cedrorum conge- ric$ preiiosT, seJ enim r.ipcs concavo iinpi.liio cipanvlil fornice siniis plus religio.iis proic.idens qii;iin opcrosilalis. Na.n iil«i, o gloriofic assorlor,
liii.c tui.iii.c it.f.istim iiieiilis cl molunm assnllus rar.ialiu.n sil.i pliirini..in niiligi.los coninlc la< rjr- niabilileiqiic asscvciarel. Pcuiuf proffclo, quem tu erudieris, Domiiie, et de lege lua docneris cum, ut witigei, ei a diebus malis {l'sal. icili).
libi. inqtiam, o niagnifiCC scciind.im nomcn in.im Qj^^ |\ Htliijua a Heinero rclic^a ingetiii monu- adiniraior glorilicami.« cl adniirniul;v Tiii.i:;ilis 1 iMiimvcrn (inis sicni Dci.s? l.omiimm ni.Tgis pcciora placciil fule, spe, cliarilaie dilaia, qnain dives rjnsmodi rernm maicria.
Qiiin eliain de satuto S.trivio cl de snucta Berjfjn r.iu>iie altqua rog.itus a (.aiio.iiiis q.iibusil.im (oin- |insui.
De tancto Sjiirilu set<l.eni Ininnios nl conlcicrcm, fralcr priiil, cnjns ilcbcrcin dilectioni, qiio sa;isf;i- rcrem divolioi... Ui.i sciliccl. d.i..i fainili;iri s;i|)iiis inc colloqnio ;cilificartt, qiiiddam iiilcr cxiera re- lcxii qiiod vciicraliilc. qimd meniorabile sil. Ali- quando cnm vigiliis, alqiie invocaiioni ejiisdeni Spiriliis saiicli qnain dcvoie instilissoi, circacrc» piist iilum in exces>.um factiis, vidit a qiiodam tia- rii.ilis |ienilii$ cl sii;iviiaiis n.iraiidie, qiiom alb.x su;>cr nivom niiid;e iiiflorarci accincins, sc in Ec- rlcsiain dcporlari, lucc solcmnilerseu odore predi- l.im. Qi.a- persona diiUissiino qtiiilcm aniplocieba-
fiicnin.
Pr.Tlcna <iuiuque cxaravi libellorum opiisiiilo, qiialilcr diebiis iiosiris Ccdcsia Lcodicnsis liullo- iiwnse cosiTuiH pe.vasoiibiis Irini.ipliaiis divini recc|K'..l viiliiic, liinioqiic pr;esignavi : Trinmphule P fc'it/0Hi«ioH, lloc ipstnn miisico qtioqne astruxi ino- dui.imine.
Dc snnclis eliain martiiribus l.vcrinuro , sive l/r- bano, exigcnle rralrum dcvolioiie, ijcuiinos caniiis coii'po->ui.
Ejiiiuphia el cpisiolas conscripsi quaniplurimas.
Talibus ergo vel similibus incpliis miseram c\- cgi vilam ac iiionaslic.T- conversalionis oncribus, lixceliam vicissini oncra dorso noslri snpcrimpres- siinus asclli. Absil aiitcni ni mnric.-tlos cxsp^cia- vciiin qnorunidani obclos, qnibiis Doslr.-e ooiifo- di.intur scliediilu), nulliiis ipsc ccnseo csse momcnii qux sciip^i, aul scribo, qnin poliiis indocl:., quiii polius inepl.i. Propria lanicn ntciinque malo fabri-
liir illiiin nfleclu. ntr:qiie pet lori n>anti ajiposiia, ^.^^: (j„,„,, aiiei..-» usnrpaic et doineslica iiicudc qiieniadn.oilnm p;a malcr ad diil.ia solel l.'Cieniem ^ q„.„„ ^,^Ip^,.jj, „1;^ „pc ^le Lalinis bonis L:ilina
infai tiil.im i.lH^ra stringcre, sed facicm suam oc- Cdliabal, diim se fralcr crel.rius illc convcrlerel, ac dcsideranier eam lc.iiarci iiispicere. Iiilelligcbai cnim sanctiim ose Spirilu;.!, lanien ad niodiciim viilil fai lcin illam, de qiia reiicciidnm cst, quia caii- liiisesl inde compnni^i qiiam loqui; arcana vencrari qiiam dc arcoiiis dispnlare luiius cst. Deiiique fr.iler itleni clcmeniissimi olasmaloris, digiiantissimi
sarciie itoii bona. Praedicabilis fabcr o quibqiiis es, i.ovus inlcndas essc Tubalcain. Ail eKompIuM. vclcris exerce pricdicabiiia. Pioprius le ignis, pro- priiim le prxdicel iilcnsilc. Iiiertis namqie est ailificis al eiios soir.per inalleoios ac ftillcs appctere, el inglorii apud aliciiam jtigitcrmeiidicare fornac.i- lam. Fontis laicx non esse censetiir, iiisi qiieni de propria fundit vcna. Qiiod exlrorsiim iiifiindiuir.
rcparaioris dcMcrain a pectore suo clevaiis, aiqiie alieiinm cst. Mil.i crgo cavcndiim, mibi rclii^enda digitos illius ad sigiiinn criicis expiimcinlum pro- poiissimuni iili esl Flacti casliKalio, qiia moiiet priis aptaiis manibns cx eatlcm stiper cor, siipcr ainiium : lumbos, rencsqite siios signatulum tcrlio salnlarc iinpressil, qmilcnus cnnlra cogitationtim molcslias, seii carnalcs ronciipiscenlias lucrctur ac roborare- tiir, clioro canilitbiiorum, qui aderat, canoris mo- D dulanle vocibus : Lateiur corqnaneiuium Dominuni ;
Privnlns nt (juivrat opes, el lnngcre lilel Sciipla piiliitinus, qnacunque reie;:it .\pollo : Ne si forie suas re, tt tum venciit oliin Crex aviuni ))lunins, moveal co'iiicula risum furiivs nudata coloribus.
LIBKLLUS TLRTIIIS
Cap. I. rroponilur arguinentum libelli. Mex quidem ineplix qiiasi iiigro calculal:e sint lapiilo. Nunc Parii veru cruslula marmoiis, niinc prctiosos laclei aspeclus exopt;.Nerim unioncs , qt.o calciilus ea digoral ciarus in i.iimcriiin, qittc dissereiid;e iiuiinus niiper proposuii amicoriiin. QiiX'silii elciiim digna et scilu sunt ntiiia ; et unus iii.pclrat jure qu-jd pluribiis velii prodejibe. Vide-
licel qnarsivil : Ciir aiite Dominicum N;il:ilc novem aniiplionae ;ib 0 incipioiites, liovem a^quc tiiebus sii* per Evangolij canticum ad tespertinam syi.axiin c:.iK.iiti..- iti ecclesia ? Ilcm cur passio sancti Sie- Iil.;iiii pioiomariyiis secnnda Doii.inici iN.ilalis dic, as.^iiiiiplio saiicli Jo;iiiiii;> cvangciisi;c lcrtia celc- brelur, lium alicrsccundum Iradilionom |iiiajoruni 111 noiias Aug.isii passus, alicr vi Kal. Julii ad pcrpe-
B
ns <;F.1NKU1 S. LALMW.M
'.'..iiii &it a8SHnt|>liH i.iiii orl.iliiateiii, i:i<jri<:ii«l i <iui- . (lciii, beii ccliT.iis iJii eii ievivisc«;ii(l<i? ciir ciiiiiii (jiiaria laiiuc<'iiiibus sil (lc|iulJia, iluiii iioii fiicile cuiiaiel, «jiiod Ujiic passio illurum piovciicril. Ilxc ila<|ue priiiio, deliinc cxlcra qu.r.sliunuiii , (|'ias bciscilalus cst, diaserain , pro voluiiUle nignntiii laiiu» iiMlc iraciaudo, licel «triclior csse. ut:iJiiis-
bCIU.
Cap. II. Cur novem antipliona: a liltera 0 iticipieH' te$ novem diebui anle ^atale Ihmipi ad xenfierai cananiur ?
Igiiur cordecrediiur, ad juslitiaiii ore aulem coii- fesbto iil ad satuteiii, qiiod Luigenilus bei iucunia- liis de Spirilu sancio ex Mari.i virgiito hoino Jaclus «il. Qu«»uiain ergo sapicutia per voluulaleui Fairis xdilicaole sibi (loniuui corporis, ac excideule cu- luuiuas Kopleiu graiiaruiu uiirabilis ilia liumauaju iioveui iiieusibus iiiira uleiuui coaliiil atque cclc- brata esi viigincuui,- iios x'que i^vcui diebus cbris eaui recoliinus laudeiu cclel<riis. Fro inciise eieiiiiii diciii suboriiauius. Quippe cuui el aiiis vcl teiiipo- luin, vel soicnuiitatuiu uos olliciis vacarc oporleat, ci cuin debeaut sacruncnla quuque alia celcbrari ; niiuus idoiieuin aui laiiouabile essct iu uuo jngiter uccupari. Assiduitaleiu hutnanuiii raslidil iu'ie- liiuin : quod «^i r:trius aJii>iilit gialius.
Quod ciica itiicui dtei. ((uod sub occasuiu solis ea cduuiur pia-iouia, iliud pra.'clarc iiiystical, quud is, qiti erat ex Paire ualus aule oniiua S."C(*l:i litiii dc Deo, luiueii de luiniue, gcuiius iion factus, uiii vciiit pieuitudo leuiporis, factiis uc gctnius ex nni- q 1 erc e^i, quando sciiicei visitavil iios oricits cx :;l.o illuiuinare his qiii in tetiebris et in umbra liiortis seilebaiit. Kain et ipse iu Apocalypsi io {ui- titr : Ego sum « el w, primut et riovissiitius, iiiitiuiu el finis (Apoc. x\u), quaudoquidein oiutiia per Ipsuin, ei iu ipso facla, sive creata suul; otnuia per ipsum et ab ipso iiistaurata, sive perfecu suni.
lioc utiqtie qucinqiiaiB insinueiit superiores ^il- tera:, quaruni «Gncci aipliabeii priina, «* postrcnia esi ; subesse tameu cltrius adverias inysterium. Grtcca siquitieiii eicinenia nou soluiii verba conipo- nunt, sednuiiterosquoquccfn«itint : et sicut uuuni- qiiodque est ordine poslei ius, ila cliaractcre lilubt siionniueruiu aiiipliurein, aigilur uuuin,«iisignirical octingentos. El vere inisericordiicr, vere dignantcr qni erat uuicus sive utiigeniius Pairi-Filius, in flnc s£Cuioruin Glius Dci sccuin noti ^uidcut genere sed atioplioiie voluil babcre quasi oclingentus, id est iiiniiiueros, bealiiudinibus octo geiierosc prjbdiios. OiMis iiaque pietalis, inyslcriuin ibiserationis etiani i|>hi.s atigelorntn iioveui or>!inibiiS adniiranduni nos oninintO''i< adiniruniur, qui etsi ncc corde nccore, (:ii'ii :(da:q'iare possiinus beiieficii gratiarum actio- ..u:., V.. f. i.'|iic:is Jitai : Cloifir.-intcB Doininuin quunluincunque puiueriiis, supurvaleuii uiiMic ct adniirabilis inagnificcntia ejus; benedicenles Doini- nuii) exaliaic illum, qiiantnin potestis : ni^tjor cst cntiu in laude; exallantcs cuin replcniini virttiic,
D
II LI.OU. MO.N.ICIU 30
i.e l.:ljMclis, iiiiii ciiiiu pcrvcnic!!». Esscl iiupia: (.iiiicii iii^i jli(iiiJiiii:> gralij.s iion u;,(;ie. nraii^udiirs igititr iKmlr.i; gliiiiQcalioticiii, bciiedjclioiteni, cxal latioiicnt I)co dipeiidiinus, ::c |ier novciu anliplioiias niul.iplci quideiii votuni, scd pnrilciii coticc(i(u:u \cro soii scttipiicrno, dici orbciii plcnilndinc lucii j.inijaiii illuniiiiaiuro (licatiiiis. h^iqitideni in Clifisto inliubitut oiiiiiis pleiiitudo, divitiil:itis corporalitcr qiii (anqiiaiit.spoiisusprocedeii» dc tliul iiiio v.rgiiiejc aivi oiiiititnoda virtuluin suuvilale niiris ontiiiuin fligrutitiis gruliariiiii sc irioiaiuiii atque iitfusuiu evbibuil. Jta<|ue iluin lcr leuiueiii luuJetn tcr san- ct:c Triiiilatis antiplionx insuir «int ler tertiarum coinposiix gratijriini, dcsitierabilc itubis est de al- lerulra iSlaruui coiisoit;iulia, fci v^ctur desursuui, dissrrerc.
Cap. III. Exponiiur mifnleriuin primcc antiphona : 0 sapietitiH, elc. Appantio Stipientiic cuidain (a- clu rejertnr.
Priina gratiaruin, quas Eplie.siis scribeus iiiciuo- rat Apostolus, seimo sapieuiia: est. Iliiic priiua an- lipltonaruin 0 sapieHtla, tfu«c ex ore Altisiim: prodisli, ctiain ipsa linerali superncie consoiint. Oiiinia vcro in sapientia fccil Deiis, niiivcrsa per verbuni, qiiod cx ore illius prodivii, Al.issiniiis cieavit, quia ipse dixil et fucta suni, ipse maiidavii el crea a sunt {Psnl. xxxii). Quse tiiiniruin sapiciitia aliingil a fiiie usqne ad fineni fortiier {Sfip. viii); quiu, (liiiii dcJi- f (as vuK esse suas Ciiin flliis iioiiiiQinn, a (fivini(aio, ultra qiiaiii nibil est, ad liuinanitalem «e incliiiavit, qii;je iihitiia in rebus cifbdita cst.
tiirislus ioque Dei virtus cl Dei sapientla tim salnlariier qiiain poteittcr opere consutnmato, qnod (ledcrai sibi Paier ui facerei, ascendit, unde descen- derat, quoniain a sumino coelo egreisio ejus, et oc- cursus ejus usque ad summum ejits (Psal. xviii). A Deo enim proccsscrat el vcncrat cbaritalis ac misericcrdia: aurea rcdiniitus corona grati::ruiii'|ue fultus pieniiudine , ut ipsum ctiaiji eletnenlum qiiod sux invoratiotti profcrt Eccle«ia, 0 scilicel, pienaria rouitiditatis st>x lorma iiinuere nionslra» tur. Dettique hoc idein cuidam fuisse lideli ''oelitus iniaginaium didici. Vcruui parvipeiiduie soicnt qui- dain ct sulisannare iliud olijicienies sapientis : Som- via exlollunl imprudentes quasi qtii apprelieiidit um- brum, et pertequilur vetilum : sic et qui atiend.l ad tisu mendacia {Eccli. xxxiv). Quibns econlra res|>omlelur, quod idem eiiain paulo post subdit : Soniiiia maie facientiuin ranitas esl, et sicut parlii- riemis ar luutn pliatttasias palitnr, nisi ab AUissimo fiierU ifuiisa visiiuiio {ibid.). Ta:n es canonicis qiiip- pe quani el aliis plura snppeJilant exeinpla Scri- pliira', noiio:iine visun). nononine somnium luendux cssc aui erroiieuni, et interduin ad pios Iiontiiics, maxime qni juxla Danieiciu sunt viri desi(icuo« iiMti, tjb Aitissinio cniitli non lain soninia quaui rc» vclalioiies. Siqiiidoin et .ipud Job irgitiir : Per som- niiitn in visioiie nocturna, qua' '.^/ iiruit iopor supir hom itfn e: dt^rniiunt in iectulo, tunc apejit auies i'i-
o7 he rL\ftis sr.KirTomniis MON.\sTr.ni soi. — lir. iil 38
rorum et ^'tJ^fi eo$ imtiull ditcii^liiia (Jub \\\m). \ ^iT\{>Uitii. NtJiiipe el Moysi se iionicn intlicussi',
I>r;t:t('r an-niilorom elenini sensuni, lioc a«l lilloraiu qiiotl |>:<(rihiis nnn iniliraril , loqiiiinr : Fgo Oo»
qiioqiie snlis iJim-e poiesl nccipi. tHiiius qni apparui Ahruhain, haac el Jacob in Dco
S.ipicnda er<;u Doi llirotio viJebalur aiireo rcse- omuipotenle, el nomen meHm Adoitai non ind.cavi
tlissc, curonani :r(|iic liahciis niircam iii ca|)ilc, eis i^Exod. \\), snlHiitclligondnni, ul libi iiidici dms
quam vemn «lisliii};iiercl gralin gcniinarum. Facics suin vcl signa faci(^n('o, vol facie «d racieni (oHo-
cjns iiniiiarcessiliili llorclial caiidure, cuiii oculi «jiieiulo, Cui clijm anlca in igiie lliniiiia' riiM :»| p -
qiiu.Iain arcan.T luiis iiiiraliililcr vigore splendesce- rucial. dicciili(|uc : \udam tt videbo litiomm laic
rcnl. Erai lineis vcsiiia, candenlilius iiiinis, pallio- niagnam, quare unn comburalur rubui : ne apprvput,
qnc circunidiiln inanraio , dum cl arca icslamenli ini|nil, hnc; solve cakeamentuiu de pedibut lm$:
purissiiiio inius »c foris anro splfmhiciil, siipraijue Iocm$ enim in qno $ta», terra $unclQ esl (Kiod, iii).
coronain «onila sil niircain, «iiiia Filio Dei velul ca- QuorciTca cilani iiobis ad taiii revercndu.n ie;idcnti«
pitis csl diadenia vcl oriiainciituin, <|uod sicul per bus spiHiacnluin carnalis e:>t cakeainemuin tcm< r.-
gratiam voluil, sic pcr poleniiain valiiil honiine-n ta(i!t solven.lnm, quu spintu Ituniiliuiis ambnlanlcs
assiiiiiere. Mirus pnrierca odor spirabat sicul odor vivo uc viTificante frui niereainur incendio.
agri pleni, quem bcnediiil Doininus. B /?(ifri(* ille bealam ligurabal Mariani, qu.i> rtveta
Circa viri scdeliaiit a->pcclH cl amiclu conspirui, verecniuix virginiltis purpnreo cisiai ruborerp'- alqiie iiislar liliornm quadam pnbcrl:iii; gcrmin:in- clabilis. Ardi-bnt rubus, scd niinime ronihurebainr,
(es, qiios radii ex ipsa undiqne proccdciites snpicn- lia illustrahniit. Cilliaras (eiiebanl iii luaiiihns iiixeo rouipactas ci ehoie ac operose respcrsas .luro. <|ui- Inis iiiilcis6iiua pcr.<«uliahant muska iI!o<i Psalmi ver
quia Spiridi s:inclo supervcnieiitc, rt virlute Aiti». siiiii ohiinihranie iiieflTabili aicensa est virgo :inior>, red non :idtisU , quoniam Dcum, Dri Veibum sic iiiciiie coiicepil, ct cameiR fa. iiim pcp rit, iit |Ntst
si( iilos : Lez Duiuini iinmnculaia eonrerlens uniiua$, pnrlum inviol.ita, carnal sque fnndilus cipers co:i-
tetiimoniitm Domini fidele $fipieniiam pra-sinns par- ciipisccnli.x pcrmancrci. 0 dulccdiiiis igncni ! o sun-
iHlit ; juiiiiiK Dotnini recKv laiificaniM corda ; prtr. *ialis flaiuinam ! o singulare incendiuin, qiio maie-
ceiiuiH Dotniui lucidum it:uiniiinns ocnlot; liiitor rics noii soluiii caslissimui caniis non niu:l, qi;in*
Doirini tanclus pfimnnent in saculum saxuli ; j idi- citi Duiuiiii rt ra, jutlificiMa iit seinelipsn, di-siilerabi- litt snper anruin et lapidem preiiotum mttllum , et dulciiirn siiper mel et fnvum {Psol. iviii).
\^ii'ii ol l niliis «jiiasi cx colnre (ligcslKS sapphi- liiio logeb:iliir : Ego sapieniia hubilo in cousilio, et erudiils inlersum coyitulionibus. rrafdicUis siqiii.icni lidt.!is iiicdilnlus (locte illn cum cordc siiu eiTuderal irt s» siiiiiinm siinm. quia nienior opcrum Douiiiii
iiiio rusn lam speciuli, qua c<]eluin icrraque puipu- r:iii(iir, iluruit! Igiicus denique splcndor ille zclum et spleiidi.la P sigiiniil mirahilia, qu:e nioi facturus erat Oumiiiiis iii (crra iOgypii, iii campo Taiicos. Tair.ei poiissi- luiiiii si^iiatn csl chnrilale ardeiis, ac m raculis splcudcns hiiiiiniiitas J. su Chrisli. Dc hoc Jo:in>»cs Bnpii.^ta, qiio iuier i.ali.s uuilicrum iion siiirciii nuijor : Ipse est, iii(|uii, qui post me vittiuru$ e$i.
ei jiidiciorum ejiis, (|ua; a <;a.-cul()isuiil, siiae pncltr- ff"' "'*'^ "*^ f '^"'* "'» eujus ego non $um diynits ul
ea niiscrae coiiditioui>, :ifl1iclus luerat cl humilia- liis niiiiis, lacryiu-sqiic sti.-)luiu suuiu rigavcrat, sii|ierabiiii(bnti compnssiouc divinitutis baiic ncce- peril visioneni pro cousoljlioiie. ra'!c>tit)us quippc urniiilis piaui fnii nMiiiinMi iit coiisohilioiiia hciicn- ciutu, ita tlcvoiidiiis csl iiiciiaiiieiitiiiu.
solvam ejus corrigiam calceamenSi (Joait. i). Siqii - dcni lalccaaiciiluin Clii i>ti cst biimaiiita.s, qua c ii.s cnlccala, id c&l citcuiiidaln esl diviiiilas. Cuni^^i.i Caiccamenli perplexa iiostris scnsibns lanli snhi li- (as sacramciiti. Absistu iijilur, et cum Moyse a' $• coiiiio facieni. Non cnini audco respicere conlra
Igitur 0 tapieniin, quo! suavilcr disponis omtiiii! Ddim, scd lerrx advolulus quia pulvis sum, cl in
Suavis cteuim es uiiivcisis , el miseraiioiies tu:e pulvcrciu ituius, tnloauiiiia: alTcctus, loiis scn..-uuiii snpcr oinnia opera tua, vciii ad doceudum nos vinm |) cxclaiuo uiediillis illiid vcruiii ver:c Yirginis pmo-
prHdeninv, qiia scilicel ralioiie angelus forii.s, iit nium : Ucuedicta tu iiiler mulieres, el benediclus
Rcrihit Juaiincs, descciideril de <:<elo, ainiclus nuho, frudus vcuirislui (Luc. i).
in ciijiis cnpite irii, riijiis fucies cral ul sol, cujiis QuiiKiuagcsiiuu prxtcrea die cxiliis isiacl de
pedosificiit culuiitiia igni»:, qni hahebal in maiiusiia ifi.yplo, domus Jacoh dc po|:ulo bnrhnro, lcx Moysi
l.hello.m aperium : liujus, iii(in;>fu, sacrriuieiila !i- <lai:i cst iu Siiia, ciiin dcstciidissi-t noiniiius supcr
holli docc iios, ul caiilabilcs nubis siiil jusliilc-.lio- iKS iu:c in h»co peiegiiiiatiuiiis liosirx. CaI'. VI. Mysteiia secumla: anlipUona: : 0 Adonai. Scciiiida gratiaruin est sermo scienlia;, cui uiili- phonariim seciinda 0 Adonai chnc coiisonal. Njiii
ei:iii iii igiic, cl ascciuliMel fiiiaiis ex co quasi •!» fdriiace, cIaii<^orqne luicciux vehemenliiis persirc- pi-icl, qiiaiido nudita sniit (oiiiirn:i ac inicueie rul- giirn, ae nubns densi.ssima opciuil nioiilcin, timnii- qiii; popiiliis, i|ui crnl iii castris. Ilxc aniem omnia
I
Doii iuus, quod iiitcrpretatur AdoTiai, qiiulitcr dux iii ngiiia coiiligciiiiil illis. Sii|iii(lcni pra.'signabnn-
fiieril in iiiisericordia sua popiilo illi, qiiciu rcde- tiir, qux Pciilccusles die acln fiicniiil, scilicet post-
niit, qiialiicr circuiiiduxeril cuiu cl ilucuerii, cl (|ii:iiii Moyses veius, id csl Chri>liis dc Aigyplu iii-
cnslu.licril <i'iasi pupiMam «ui.li si:i, I.ah- iiius iii iLMnIi popuhiiu cdiixcral saiicioi uin, nc per niarc
jc) re:m:?u s. laurbmii um. Mo.NAnii 48
UuLriim fiiiy pnBsioiii» Iradiixpr.ii. t-i ab afniis 6nb- A «lonios aiil Ix-.lcrc ; sir eti.iii nup". T" »\mn,i]t\«
J 1118 p:tssil.ilil.ilis aUjiK; iiiorl;ilil:ilis rPMi.TPCliOhc poslein, i.i csl ^inimam cl corpuii aul «upcrlniin.aie,
ri :.s.ecnsioiic fiicrM glnri(ic:.ins. Ivfi.i.ii (nciiu cu u\ est f.'ilion.iJ>ilil;.(rm suaiii fi.lc pra-iiolal crucii,
repeiile dc ca'lo toiius tnnciuam ndveniendi tpirrtui m <x passioi.c Cl.iisli, .jn.-c pcr t.yssopiim sigti;.tnr,
velicnwnns, et replevil lolam tl„miim, vii erani *r iicrljaiii \i(lcli< it (luiiiiicn., a.naraiii, Kc<i salulircm,
rfe/Kf.5 a|io»,loli, el nppnrueninl ilin ilispcinKr lin- (jwv lantiuom ignis, t,edii(iiie snpra iin(ju'.us eornm. ei repleti sunl oinnes Spiri^u taiicto el cirpcrum lo(iiii variin lingnis, prout Spirilus snnclus dalial elo- fui iUis {.\ct. ii). Tiiiic sme i>iictiii;i laii. sonor.o |/r;i'<liialioi.is |ieislr<'|itMite coiixciiil nii.llitinlo cl tiKuie confn^^a csl, (|iioniam niKiielinl iinii:qnis(|iic l:iigii;i siia illos loqiiciites inagnaii;i Oci. Tiiik-, in- qiiai.i, pcrsoiiiieri; (on Irua, ac niiiiiei»; fiilj;iir:t, (iiiiii el iiiiiaciila corusrarcnl, ct divii.a <x Sciiplu- visjiiiiicia iiiteiit;ireiitiir, iit pi!l'i illinl ; froplietam snr.cildbil lobis Dvuinius Deus veswy ile fialribut rc.wi/,'! lanifudm mc. l psum audiciis jn.rlii omnia quic l.oiulns fui vobis. Eril aulem : omni.s (inimu qucv non auitierii indphetam illum , cxlermiunbilur de plebe {Dcul. xviii). Vel illiul Joclis : Et quidem superscr- vos mcDs ei supcr aucillas meas in diebus ill.s effun' dain (le Spiiim nien, ei proplietabunl, el dnbo prodi- gin in ccelo sursnm, el sigiia iii terra deorsiiui ; saii- (jiiincnwl iijiicm ei iwpurem fumi. Sot coineite:ur in
iiiiiiimc 8candali/.clur, iino piJicordialiler rrcdat, vcraciler falealur, qiiiii c( $a(ro<anc(ain dignc fu- nial eu(li:iris(iani, pciciKionlis noii iin-iilet nianntn dinlioli, (|uia sancCc Triiiitalis sigiKibilnr noiiiinr, ti.ciiilnr saciainciiio.
l^nis vcro in prodigiiiiii dntns c^l, (jnoniani lu- cciiii> cl ardeiitis ciiin sil snljslaiiti.c, s:giii(icjba- (III, qiiod Ciiri.')ti aposlolos S|)iri(us sancius d zelo acceiiderel cl ii.l< llcrlii illuiniuarct. iNanii|iic cl dis{>>Ttilaitiiii forii.iilj!lin^uaiuiii. ilivisioncs inysli- c:ibaiit gr;iliariini. V.ipor dcniqiic iiimi in prod.gium d aiis esl, ({ii.indo piiiiimi ad prcdicalioncm apo- sloloriiiii onijiiiiii li sunl cordc, iaciyinal.iiilcrqae coii-<iiiuiii su.t llagitabant suiniis dicei.ies : Quid fncicmus, viri fraties? {Act. ii.) Mani fiiniigare cst coiiipui.fji, ac de peccalis /lerc. Li qnideiii obi pri« niuin Kcclesi:c baptisina cclcbraluni cst, Iria niliij iioii ;ibsqiie ina^iio coliecla siiiil prodig o, vidcl cel diviici praesignaiitc graiia, quod ad (idcni Tiiiiilalis de loio essci coiiigemla orbe iiiuiiiludo crodeiiiiuin,
tsnebras, cl lunn in sangiiinem, nnteqnam vcui.t diet sinuilqne ut pcr igiicm iiluniinatio scu ardor fide- Doinini magnus el liorribilis ct mnnifeslus {Joei. n). ''i""» '1^ per vapoiein fuini ca-citas Jnd.conini ncc Qiiippc qiiamlo cx lalcre hiiKcaio Jcsii Nazaieiii, Jniniis conipnnciio poenilcnlium , vci obu^neiiralic pcr niainisiiiiqiioriiin palibiilo adixi, nin) jain ciiii- inlellisji polesl inipoeiiileiiduin, sissei spiriium, sanguis ct oqiia praitcr inornioriim C ^oi auiem in prodigium daliis esl, quia, dum i« exivil corporum naluram, (imc saiigiiinem in pro- passione Doniini obscuraiur, Israelis, quae lunc con-
diyiun-. dedil Doininus. Fnil siqiii<lein sangnis iile aliis prodigiii;ii jiiorlis in fiioricin, aiiis vii.e in vi- lain qiiemadmodinn el ag;ii (luondain s ngiiis, cuni cinissa sunt signa et piodigia in iiicdio Jijiypli, in
ligit et niinc eiiam durat, ceecilatem porlendii. Al vcro liina licet in saiiguinein conversa fnisse paiam 11011 panieiil, iitcunque lanien se babueril, sangni- iica illis facla esl, quandoquidem pasclia suum,
l'liaraoiieni ei iii onmes scrvoscjiis, (asciculus liys- M"od scilicel ^ecuiuiiim liinae cursuai quar4a<leciina
sopi in eo intinclus esl, nec non aspcrsiis uierqnc die ad vcspeitimex mandjto legisagnuni coiiKdeii-
posiis ac siipciliininare, et diim iransiiel Doniiiuis '^'* '""^ faciebanl, occidendoClirisliiui crBentavcre,
peiciuions iEgypiios, vidil suiigiiinein, signaiaque ^' paiinum tain proi:ii;ioso scclere menslniatum
iraiisccndii osiia, cl non sivil percussorem ingredi Synagoga stiper ocuios accepit sanguinaria.
Ctviera desideraHliir.
il
COMMEM IN ANTIPIION. ANTE-NATAL.
il
REIINERI aiONxVCIII S. LAURENTII
LEODIENSIS
IN NOVEM ANTE-NATALITI\S ANTIPHONAS
Ab o eiordicntcs
COMMENTATIO
Post editionem Leodii anno 1618 typis Joannis Ouwer procuralam (i), nunc ilerum ob
maximam opuscuii raritatem hic recusa.
<D. Bern. Pezius Anecdoi. t. IV.parte iii,col.51.)
PROLOGUS AD AMICUM.
Miiniis .Tmicitiae congnnim, qiiod nosira exliibel onTiciosilas, jiictiiuie lui viiliiis acceptet IiiJariias, «t p«r lianc e\hili (i mtmeris spccii^m ainici sciiulo contcmpleris imaginem. Esl enim liic hoiiesti quxdani forma cxcrciiii, qna Jolectamnr plcnimquo scribendo ciiivis amico familiari. El nunc qiiidem breve hoc opusciiiiiin ad le scribimus, ciii hic in rrohlc pr.-cfigilur tilulus : Quid signiftcenl novem 0, et qua: sil dit' ri(m illorum ralio. Cujiis nimlrum opuscnli m<>iiibra capilululim digesla hic libi prx ocuJis faiiqnam brcvi (tepinxi tubclhi, ne ut iiirormis qiixdam /acies, iiiordinola parcat orationis series.
{k) Ciijiis en tiliiliis rl prnrrmia : In novem onie-nataltliai senininm proprium caenobii Divi Laii- reniii uiuni $eH officium [itlius tidelicei /rin) nnlifiho- mis ab 0 exerdieniei opusculiini, iive pin, hrevis eidO' cia cunxntentniio, nuclore Riinero ejnsdctit S. LnurenlH ordiiiis S. Benedicti religioso, ^tuHqiiam anleltac in lucem ediin. fi^rerendtssinio ac aniplissimo D. domino Otcero
LoNCi>"o. celelerrimiv et aniiquo' Divi Lnttveyilii ad
Leodienniit moenin abbalia: arcltimiindrila; vigilan-
lissimo carwien ltejcas'ichiim.
Clara '.o( lieroiim prolos, Otgere, verciifla Nequ;iqinin Palrihiis rclliijMonc miiior
Faria Palriim «liscuris cvi>lvcrc pergc icnebris, Et iiiiilaiii i»r;rl)e, qiiain menicre, facem.
rosloritas olim, qiiaincunqiie iuereliere, luccm, Qii.Tm moilo fers aliis, oificiosa feret.
De clarissimo D. LaHreiitii monaslerio in publiro Leodiensium suburbiorum monte sito carinen enco- miusiicum.
liesperiilum ilitcs Pocniis qiiiil snspirit hortos?
F(£ta quid aiiiuiiniu diviie scpta caiiit? Qiiid vanos Gr.iiiis flores, ijiios p.isris Hymeile ?
Quidve liins Sicnliis concinit Hyliia rosas? In (aHuin nieliorc jngo mons publiciisexil :
Vero, vcl auliinino nobiliore prior. Proxima Legiacis attollii culmiiia muris ;
Ciiliiiina sidcreis proxiiniora jugis. Ilic iibi fragranlcs sialuil Lauroniius liortos :
Qiios Boreas nunquam, iioii fera Lcdal hiemi. Oelica feciindi Ix-iiim sirepit aura F.ivoiu :
itiherco felix rore madescil hiimus. Luiitine Ph<pbeo fovel eiia^cenlia Chrislus
Patrol. CCIV.
A Sed fovet occidui nescius ille maris.
Lrna sacros diviim ciiieres bis lerna recondit:
LiiMirial tanto pigiiore pingnis hiiinus. Qiias promitiilopes divino pignore torra :
Hybia iiias vincct, viiicet liymetlc tnas. Lili.i virgineo stirgiint candore docora,
El viola exeni(>Jis siiavis «dore fragrai. Ilinc Tyrio, appinxit r|iiem fax divina, iiitore,
Iliiic iiivea rident inlogritaie rosye. Qiid variosnorum percurris innsa coloresT
(opia crit niiniero, carinine niajor crit. Al qiios apes s^inclo lloniin pascuntiir odoro
Qii.eve i)C0 sacrciil, diilciii mclla legiiiit! Al qiios aves sanclis effiiinlunl carmina ramis,
C.irmina pr.Tliislr; nohilitaiida facc ! Ilinc rciulil sacras divino Virginis arie«.
Miincrc, qi:cin coliiii Tiiiiia saiicla P;ilrcm, Qiii loto c;iiiiliir celel)eriiii..is orbe Knpertus,
l.cgia qiioiii liirom vindical esso siiani. jj Pliinnia noii |):irva? piiliescnnt perinina f:imT,
yn;L' ^aria fe( ninlo seiiilne lerra liilil. Miili.i iiilil, (iU()ihi;iiii(juo lorol : sio vivida virljs
Sporidet, et aiilii|u,v rclligionis aiiior. Per^rilc, majoriinniue dociis >orvalc ininores :
Moii csi virlnli [lalnia liilura niiiior.
telicia Reneri vola.
Nescil anmr porlerre moras : amat ccie Ileii •rii'%.
Nuinen am;iiil Palres, irislis ulrinrpie nior.i i$t. 0 lilii jiHigar ainor! Palrutn pia liirbj canebal :
Aiidiil, clsupcia vciiit ab arcc Dous. 0 tibi juiig;ir .tiiior : cnpido canil oro Iteneriis :
Audiif, el cnpidum vexii ad aslra l)eus. Haciems anon^mus liujus opuscuU editor
2
ii
REINEni S. LAUUF.NTII LEOD. MONACIil
4i
CAPITULA.
C.'.p. !. Proposliio n\nter\(r.
Cap. \\. De vera ChrixH humnnUnle.
r,\P. III. l)e otiervnulin dicrinn nfjvcm aiite diem yalalit.
Cap. IV. Qtia sit nuliphonnrum novem ralio.
Cap. V. De consonnnlin autiphonarum earumdem cnm sinquHt qrntiarum.
Cap. YI. De prima autiplionn, tO Sapienlia qutr ex ore Altissitni prodiiili nllingent a fine utque ad fi- iiem forlilev, suavitcrque disponens omnia, veni ud doceudum nos viiam prudentiw. >
C\v. YIL De secuuda, « 0 Adonni el dux domus hmcl qui iloyti in igne flamma rubi apparHttli,et ei in Sina leijem dedisli, veni ad redimendum nos in brnchio Cf.ientu. i
Cap. Wll. De iertia, i 0 lindix Jesse qui sins in iiynum populorum, tuper quem conlinebunt reget o» jujjHi, quem qenles deprernbuninr, veui ad libcrandum nos, jum noli tardave. >
Cap. IX.. De quarln, t 0 Clnvis Dnvid, et sceptrum domus Isruel, qui aperis et nemo claudil, claudit, nimo aperil, veni, et cduc vinclum de domo carceris, sedenlem in lenebris et umbra moriis. »
Cap. X. De quinla, < 0 Oricm splendor lucis atermv el sol justiliai, teni, et illumina ledenlei in lent~ bris ei umbra moriis. »
Cap, XL Desexla, « 0 rex gentium el desideralut earum, lapit'angularis qui facis utraque unum, tetii et Sttlva hominem, quem de limo formasli. »
Cap. Xil. De sepiima, < 0 Emmnnuei rex el lcgifcr nosler, exspeciatio genlium el Salialor earum, renind satvandum nos, Dominc Deus nosier. t
Cap. XIIL De octava, < 0 Yirgo virginwn! quomodo fiel islud, quia nec^primam similem vina ««, nec hn- here sequentem ? Filiw Jernsalem, quid me admiramijii? Divinum cil mysterium, hoc qnod cernilis. »
Cap. XIV. De nona, f 0 summe arlifexpoli, rectorque siderum Hliitsime, ad hemines descende tedeniei in tenebris et nmbra morlis. »
Caj?, XV. Brevis superiornm complexio, et compelens rationit propoiiice conclusio.
COMMENTATIO
IN ANTiPliONAS ANTE-NATALHIAS AB 0 EXORDIENTES.
Cap.' L Prcpcsilio materice. VoUva Naiaiis Dominici gauJia diligens qtisedann ccciesiasilcse consucliidinis prKcnrril observaiiiia, qnam non abusivo prodiiam primordio, sed coeiesli tradilam magisierio cvidens probai mysieriorum ralio. Siquidcm diebns aliquot nnvo graliac prscco- nio vespertina Laus celebriori pen-.giiur officio, ju- cunda scilicet aniiphonarum quaruindam dccania- lionc, qu3R lam veiborum quam pneumalum onini- nioda florentes pulcbritudine, devoiionis ac lcclitiae plurimum sacro excitent conventui ecclesi?e. Siini jtorrodies non ainplius novem lalis observanliae, ei ejiisdem numeri anlipbonae cum Evangelii caniico singiila; dicbus singulis decanlandae. Quarum om- nVium principia eadem praenotanlur 0 iiller?. Qiire- rilur qi!ce obscrvamiie lalis causa vel raiio? Edis.se- ranl b;ec plenius subliliusqiie, quibus.*aIlior ingenii vis esl : nos intelligcnlia; simplicis frucluni ex Iiu- luiii carpimus lenilcr.
Cap. II. De vera Christi humanilate, Unig»iniliini Dei Palris in vera nalura nostr.-eoai' nis, iii ciinclis bumanae nalurae logibus babiiasse in iiobib fidei puriiaie noviinus, propler qnod inleme- r;na malerni uleri fecundilntc edilum veracitcr crcdinujs. Il((c deniijuc cxccpto, lolo ordine suo versi hoininis nalura cucunil, sicut a PaUibas tra- (liia fidei regula saiie delendil. Coiiceplus cniiri uon ic ni.iriiali opere, sed '.liviiia saiicti_>;i:ii!.<s ooeia-
A tione legenalwrali inira visccra maicrna, toiis no- vcm meDsibus coalnil, naiusqne infans in praesep' vagiit, alquc laciis aliinonia ciboque communi edu- cari vei siistcnlari vobiit, omni conversandi habitu condilioni noslrse simillimus et in setalis pleniui- dinem proficiens cremcnlis naiuralibus. Passus deinde est vera carnis pa.ssione, ct rnortuus vera hominis morte, qiioe iiilirmilaiis bumilia seque ut viriulis opera magnilica, qualia swiil niiraculoruin insignia, el supcrexcellcns Resnrrectionis gloria, Ascei(sionis(jue exalialio pr.cdicanda, pielale coii- grua ainpleciitiuir ac vencraniur, qiiia niilia sui in- digentia, sed salulis noslrse causa necessaria, vo- lunlarie bsec eum pcrlulisse fldci conslaulia profi- lemur.
C
Cap. Ul. De obscrvantia dierum notem ante diem I^atalis.
Iiaque anni nostri lempora variclaie disiincia
ordinabiliter disponimus, ct singiila singulis sacra-
mentorum faciebus conformi pielale notamus, nl
hiiic velut accedenlis sempcr clarilotis perstringa-
mu! fulgiuibus, diiin succcssini inslanralis gloria-
nuir s«loiniiilaiiI.us. Hinc illud est, quod ante so^
leiunem Nataiis ejus diem proximos novem dies
gaudiis observamns. ac veluli ruiilanlibus novae lu-
cis exordiis lnlariiaie sii.s'ioHimur , praecipueqtie
bora vcsjjeilinie tynaxis gralulalione concepta su-
"Oien''i/:';ii.\r du;;* crM^nrl-inMii iiioJalis illustrio-
45 COM.MEiNT. IN ANTIPIION. ANTE-NATAL. 46
rein clniiorcmqnc synaxlin caindom pcragimiis. A Clirisins auiein iii Maria, ergo onmes ilicsaiiri s.--
Hac dciiiqiic (liligeiili oliscrvaniin iradilio ecclcsia- slica, (|iia v:i!cl i.iniiliit)dinc, gcslil cxprimere,i|iiod is, qui in priiiiordio dc lcnebrisluccin splcndcsci-re ilixil, niinc vergonle inuiidi vosperc, scdcnlibns iii lcnebris cleniciilcr illiivil, ct vcia diHnilalis luce proruiidasnociis liuiiiaiKR loneliras teisil.
Eadem iiec disslinili obsirvaniia (oins iiovcin d^es coiilinnniniis, per (|uos iiiiiiirii:ii incnses iioveni si- giianlcr expriini adveriiinus, r|iii!iiis iii sei rolo vir- ginalis uieii ciibicuioscscronlinuil Deiis lionio. Digna plane cclcbris obscrvanii:E raiisa, vel raiio. Qwd\G eiiim,veiqiianluniest, quoJ in illo purilalisloliiisquc sanciilulis sacrario arcana diviiiiiaiis operatioiic peraclum? .Magnuinesl, ineflrabilc, imo ei incoinpic
piciilii' cl scicntix Dei iii Maria, iiuo et Uit:t divi- iiiialis pleiiiuiiio, qiix corporalilcr inliabitai in CJirisio. Liide ol angclns cam lein vcncr.tbililer sali:- laas a graiia cxor^ns ail: Ave,gniiiupten(i, Dominut tiiCHm, bencdicla lu in muliciibus (Ltic. i). Digiie graii:i picnain asscruit, qioe Uni^;cii<liiin Dci Pairis castis ooiicipere visccribiis nieruit, ci benedicta mi aulernnin Doininnin nobis ci boniinoin progcnuit. Apostoliis Coriiilliiis sciibcns graiiaiuin plcnitii- diiicm parlitione novcii.iria siibdislingnil iiKpiicns : Alii fiet Spiritum dalur icrmo snyieniKV , uiii termo scientitr, nlteri fidei, ntii gralia suuilalum, olii opera- tio viriutum, alii prophelia, alii ditcrtlio tpiriiuum, alii geiiera liiKjuaruin. uiii inlerprelatio icrmonuni.
• " -- , - - --, .-- _ _- ...^ — ,,.^ n I
Iiensibile esl. Cujns enim vel mens cogitalii s;iltoin n^^c aulem omnia operatur unni alque idem Spi-
atlingcrepossil, qualiicr in iilcro fcmineo Dcus bomiiii persomilitcr unitns sil? Non oiiin) pcrniu- taia in carncm diviuilas, sed assumpla in Deo vera creditur bunianiias, ul e\ dii:ibus iiaturis una fic- rel persoiia Medialoris indivisc, incoiiverlibijiicr- que iiniia dciiatc carni nosira;. Uiuie non jain scor- suin al) homine por se colilur divinitas, vcl sc|»ara- liin sola prxdicatiir liiimani(as,sedunusaboinnibus fideliler adoralur Chrislus, vcrns in iilraqiic naliira, Condilor idem ac Rcden-iitor Dcus ei bonio, Dens niile sjbcularia tempora gcuitus ex Paiie, cl Itoiiio in lempore procrealus el naius cx Viiginc. Digna profcclo jucundiiaiis observaniia tanla sibi propo- sita ^audioruiii inaleria.
Onod vern dicin pro nicnse assnmimus, raiiona- liiliicr cl discrelc temporibus prolixiias conlraliiiur, neliiijus celcbiiiatis jiicnnditas intercurrento fesli- vilate aliqua inlcrcipi vidcatur, iieve inlinnilatii Iiuinanae loedio scmcl acccnsa frigcscal (Jcvoilo ; scd fervoie vegctala continuo qiiantobrtivior, lanio sii piirior, ac por iioc suprcuix digiiaiioni lial ac- ccptior. AdsuniMs iuiqiie frequciilcs bora vcspertinse Laiidis cuin psaliiiis el byinnis, cl vcniunc solcinni- lalis gaudia nova qiiadiitn piaoiiiiiis iKliiia, Regt.|tie processuro congruo scrvilutis occurriniusobseqnio. Nam proccssuriis est, ul exorlii novo exspecianlcs se laciificel. Qualis piitamus proccssurus est ? Nimi- ruin pulclier cl decorus, snavis el dcliciosus,oiniii- busque oinniuin t.raiiarum unguciilis delibulus.
Ckv. IV. Quce sil anliphonaruin novein ralio.
Earum profecio graiiaruin pleniUidir.om no^cm illa; exprimunl antiplioita: splcndida verbornm piil- cbriuidine, suavi(|uc mclodi:c diilcedine docciUer ac- curalequecoinpositx, qnasin laiidcin Fiogis ojiisdoin inairisque Ueginx cnin caiilico ipsins alTcctuosa cl vocali eniintialionc celcbriter cfferl clioms Hcclosi:c.
Nec incongrue ojiilico Viiginis coaptanlnr, ciini celebritas bxc niairi a:qiic iii (ilio dedicaia piMMli- celur: el redundans in Filio graiiarum peifotiio plenarie in malrc adfuissc probaJiiliicr asscraiur. Si enim, ut ail Aposlidns, iri Christo sunl omnea tlietaufitapteniioiet scieniia: Dei reconciin (Coloss. ii),
riius dividens siiujutis, prout vuli (/ Cor. xii). Qua- rum profocto gratianiiit pleniliidinei» nonio fidc- liuni, ut diciuincs(,aiiii)igi( iii boaiain aniuxisseTir- gincni, qiiain vcit tola iniiiKialioiic Diviiiilas iinple> vil, tota plcniludinc (orrcns voluptatis incbriavit.
Cap. V. De consonatuia enrumdein ciim sinaulis graiiarum.
Cum crgo Apostolus graiix* pleniuidincn; distiN«
ciione novcnaria subdividai.ct eanidemnovcnarius,
iil pra:missum csl, aiilipiionansm niiincnss signanier
cxpriiiiat : pcrpnlcbrum ac deleclabile eril carinn
ad inviccin coiisonaniisin pnulenii raiionis judicio
disceriiere, ac vehiii ex insirumento inusico vocei
p diversas casJem rogiil.iri sympli0!ii;c succenlu au- dili! inlcnio percipcre. Quod perfacilc eril, 3i nou pigcat iii sing(j;l:s illarutn paulisper sobsiiilere, ec quasi lcvi manus pulsu cbordain tangere, ut cujus siiii ad iiivicem habiludinis vel consonantix, cauta qiie;il auris inicrna solcrtia disccriicre.
Airc cniin, conteradir priina aniipltoiiarum cuin priina graliaruin, et eodcin niodo reiifjiKn per ordi- ncm conreranlur altcriitruin, ul indubitalo consict laiioiiis judicio, una, iicc dissiinili liabitiidine biiiat aliriiisccits sempcr sibi rcspondere. Nam qiiomad-» i!iodu:r. in inusica diapason maxiina syinplioniarunK qiia: dupla dicilur, jiixla observaiiiiani proporiio- niim ei voci, quani in nciitis odidcril, non dissimilcm a gravibus succinii : sic iiiminiin pari concordi;!
D seiisiium adscila qtioque inierdnin cognaiioiie vcr- borum, antipbonarum siiigul<c singiiiis graliaruiii qtiasi succiiiuiit cuiisone.
C.4P. VI. De prima nniiphonn : t 0 Sapientia, quai ex ore Aiiiisimi,* clc.
Eooe enim cnm |iriiiia f-raiiarum sil sermo ««-
pientia;, et priina aiitipbonaruin 0 supienlia,qua; ex
ore Aliissimi prodrtsli^ profcclo jain in ipso inilio
patescil concors sonoriias eluqiiii. In seiisu veru
longc claiior rcildiiur coiisoiianliio, siinililndo, cuni
sinmils penevcrba inyslerioruni foc.indiiaic gravida
p.ilam facianl, qiiod iion verbosa vaiiilo'iiiii lcvitatQ,
scd pondcic prol.ita siiit sapientix Nom cl primuni
clomcnliini 0 p^oposiice ralionis apie congrnil niy«
sic! io, dum forii..'. plonari.i suk roiu'idil:ilis rgnnv-
47 nr.lM.IU S LMllENTII l.EOD. MONACIII 43
liUT plciiiluiliiicm cxpninil Oiviniialis, (jiiie ciiin A '«!<•«•, »iii:> opprcssoroni (i.ldi.mi M.araonHm coniri-
omniliiis graliarum (lislriljiilionihns Uilitin «^c roii- tiilit in carncin, cl lotuin assuinpsii lioiiiincin cx \irgiiie. Wac cslsapioiUia quac ex oie Allistimt pro- diil, Kilius 8<:ilitel, qui dc palcrna prOKCniUis sub- slanlia omnium in principio Cr»;alor appaniil.
AUiiigit nutem a fine utque ad finem [orliler, dinn a divinilale, in qna cuncta creavii, ad luiinniiila- icm, quain in fine omnium condidit, se incliiial niiscriconliler ulramqiie uniens naturain in se pcr- sonaiiicr ca loiliiudiiiis poleiilia, qiia Deus esl, cui utiqiie verliuin oinnc possihile cst.
Suaviier dixjionit omtiia , dispcnsaliono sciricel ordinalissima, qua provide regil condila. Hinc in
vil, siipnliuiii conliTal diaboliim, ciijiis ill*: lypiiiii gobsil. Singiila itaqne li.TC, qnaR dicta suni, cuui scrrnonc S(-icnti.c probaliiliier ronsona sunt
Cap. VIII. De lcTlia anliphona : • 0 Rndix Jettc, ^ui Ha$ in tignum, > cic.
Rcquilur lcrlia anliplionarmu O Rndix Jette, el lcrtiie gratiariini, qiix cst fidet , amica rcspondet siinililudiiie. Nam Uadix Jetie Clirislus csl secnn» duni fldcm : sicut e ccnverso Hadix Christi Jcae secunduiii carncm. Deiiiqne lam Jesse quam el Abraliam vcl Patrcs reliqni, qui iaii(|uam bonx planlalionis arbusculx suo qiiique tcnipore virlutum gratia cllloruere, in fidc Cbristi Tenliiri radicati,
fine antiphonae lideliter supplicamusei ailente: VcHi ^g| piantati , iicul et de pingucdine bonje radicls
ad docettdum nos viam prudenlia;, videlicel ut appa rens visibiliter in carne innotescal angclis et b»- niinibus, qiia via vel consilio prudentiae snae forlcm jirmalum fortior ipse aggrediatur de atrio suo ejl- cere. Ila plane cuncia primse anliplion* meinbra primae graiiarum veluii barmoniae cnjusdam aplan- tur concinentia.
Cap. VII. De secnnda anliphona : t 0 Adonai et Dux domus hruel,t elc.
Secunda qnoque anlipbonarum 0 Adonai secundae gratiarum, quac esl sermo scienlicv, non dissiwili respondel babiiudine.Quid enim aliud nomen ipsvun Adonai indical «isi quia scienlire gratiam Deus fi- dclibus suis cum tempore inultiplicat ? Moysi enim
liujus uberem bonorum fruciuum dulcedincm Iraxe- runt, de plcnitiidinc redundantis in eo graliae omiies aeceperuni.
Radix Uxc de terra silienli aicendit, et iii arborcm pulcherrimam cxcrescens fruciiiin bonum in tem- pore suo dedil - Cbrislus Tidelicel de popiilo Jii daico noii habente bumorem fidci , secundum car- ncm exorlus est, exailalnsque in crucc, morlis aniartludinem sustulit, ac vitx dulcedinem fruc> tuosa umnibus passione atlulit. Nunc super coelos ail dexlerain Palris elevalus lignum crucis suae ex- luiit in signum populis el geniibus, ut hoc tam in froniibus suis quarit in menlihus fideiiier ronsi- ^enlur. Jamque super ipsum continent reget o* dicit : Ego Dominus, qui apparui Abraham, Isaac et C «««»« fatenles humililer, quod ipse excelsus dorai-
Jacob in Deo omnipolente : el nomen meum Adonai non indicavi eis (Exod. v). Ulique qui baec dicit, per incremenla lemporisdonascientiaeniultipliciora se largiri asseril, duin el nomen suum Adonai Moysi indical, quod Abrahae primo non indicaverat.
Qnoiyero t\deminigneflamma;rubiapparmt{Exod. Tiii),el inSinalegemdedU{Exod.xxi\), nimirum cura scrmone scienticeuiruinque aplissime congruit. Nam per hoc, quod in igne apparuit, myslice prudeniem Moysi animum crudire vcluil, ui scirei, se el tunc pro lemporali popiiii sui liberatione in magiio ve« nire zeli fervore, magnaque ac pavenda signorunr. ilaritate; et quandoquc pro aelerna ejusdem salva- lione venlurum in carne.
Triliim ac celebre est in schola Chrisii, ei nolum eliam parvulis filei, rubo qiii ardere potiiit, nec comburi, bealam Virgincm Mariam ngi!rar.i , quaiii •vcre ignea Diviniialis siibsiantia sic implevit, ut lotis novem mcnsibus in utero eju? habilaveril, el fragilem in ea nalurae feminea maleriam noii sohim non conibusseril vel dissolveiit, vevum eliam cuni \irginilalis bonore majori, gralia formali exindo boniiiiis, quem assumpsil, perciiniicr illustraverit. l)e lege auiem data in Sina palei, quam muliiplex in toto mundo profluxeril scientia.
Huic ergo Adonni pia lideiis Eoclesiae devotio magno supplicai d(;siderio : Vcni ad redimendum nos m brachio exienio ; videlicci ul ea bracliii forlitu-
netur in regno hominum. Ipsumque genles depre- canlur coleiites in hosliis et muneribus. Quae omni» cum sacramenio lidei convenire evidenlissime com- probanluf ratione. iluic ergo tola supplicanius fidei devoiione ; Veui ad liberaudum nos, jam noli Urdare.
Ckv. IX. De quaria anlipkona : t 0 Clacis Damd et scepirum, » eic.
Quarla nibiloninus anlipbona 0 Clavis Darid cuin gratla saniialum omnimoda sui habitudine congniit. Quae enim hoc in loco csi Clavit David, iiisi poteslas regia et sacerdoialis ? potesias judi- cium faciendi vel peccala reinitlendi, quam habet D Ciirislus, seciiudum carncin fitius Daviit ? Qui cum sil Deus et bomo, Rex el Sacerdos, interpellal idera ct exaudil, conciiial et absolvil. Esiqne scepiruru domus Israel, decus scilicel regium omRiuai, ad quos veraciier periinel nomen Israel.
Ipse pulsanlibus adiluiu regni manu gratiae cle- menler aperil , conleinptoribusqno vel incredulis censura jiisiitiae (;/(j«rfi/. INec est qui eo aperienie claudat, vei eo claudente aperiat. Quis enim rcpel- !ai, qaem ille per niisericordiam colligere volueril? Aul quis valeat coliigere, quera perjusiitiam repu- leril? lluic lalein ac tantam babenti potestatem jure damus puratn cordis ei oris nostri confessionem, pelirnusque suppliciter ; V>nj el educ vitictot de domo carceris. !>edet>.lem in lenebrts ei vmbra laortis
49
COMMENT. IN ANTIPUON. ANTE-.NATAL.
SO
CiP. X. De quinta anliphonn : t 0 OyienM $pleiiJor \i\\iln pollicil.itioiiein suam permanenlc nobisciiin Lucis atern<r, i elc.
Qnint.i qnoqiie anliplionarum : 0 Oriens tplendor luci$ teiernce ei toi jutliice c\m qtiinla grdiiarum, qii»> esl vperalio viriuium, non dissoiin aplalur .«ic- iniliiuJine. Verus naiuque Orient Cliristns est, $ic- ui perproplielam diciiur : Ecce vir : Orient nonien c^p. XIII. De ocfava antiphona : t 0 Virgo virgi>-
u>iqiie ail cunsiiniiii.ilioiiem s.eciili. iluic lotuin (|uod inuiligiiiiiis, :tiil possumus, liumiliter ascribenies, ut nos salvationo sompilcrnu posside.1t, orrimns fidelitcr diciinnsquc : Veni ad talvandum nos, Do- mine Deut notler.
ejut {Zach. vi). Kt item iii Kvangelio : Yisitavil not orient ex allo (Luc. i). Splendor est Lucis alerna:, 8iiporn:iin sciliccl sancioriim palrinin indenrienli clariricans Oivinit.itis luco. Esl ct Sol jutlilice, Scriptiiru proteslanie : \ obis limeniibus nomen meum orietur Sot jusiilite (Malach it). Hicexorlus in tenebris lumen rcciis corde quosdam lucis liioe radios visiliililer qiioqiie in lcrra sparsit, dnm om- iiem langnorem ot ii.rirniilaics divcrs:.s verbo vir- B quomodo fiet isiud, elc. Onibns illa vocc
num, qnomodo fiel itlud ? >
Octava cliam anliplionariiin 0 Virgo virginum resonai concorditer cum ea gralia , qux generu linguarum dicitur. Vox esl naniqnc animMniiii lidc- lium iii ciinctis gcncratioiiibus, lin^nis oiiinihns Dci Gcnitricem bealificantiiiin, inagiiiliidiiiciiiqnti tanlurnm, qux in ea complet:) sunl, inysieriortiiu adiiiirantium atque diceiilium : 0 Viryo virginuni
snavi et
liilis sua* polenler cur:ivii. Snper lixc ctiam apo slolus splendoris ejnsdcm clariiate peneirabilitcr irradiavit, per quos lain iinihiplicia, tatn(|ne di- ver^a miraculoruin insigiii:i in mundo osleiidit. Ad qiiem niinirum pia dirigilnr Ecclesiui devotio siip- plicantis : r^fii, et illumina sedentes in lenebris et umbra mertis.
Cap. X(. De texta nniiphona : i 0 Rex gentium el desideralus carum, i elc.
Sexla ilidem nnliplionarum 0 Rex genlium, pro-
phelice convenii, quas esi sexta graiiarum. Deniquc
si Scripluram propheiicain diiigcnter atiendimus,
de salule gentium familiarius semper eloqui inaiii-
feslissime rcperimns. Nam post celcbrala in Clirislo
ii<ysteri:i reparationis liumanx', quid aliud soiiant
oiniies Scripiurx proplieiarum divinitus inspiratae
nisi vocalionem genlium, repnlsioncmqne Judseu-
rum ' Propierea recle dicitur Rex gentium et deti-
deralut earvm. Judxi naniqiie, quos el propria cit-
ravii praedicaiione, el nuiltiplici sanilalum erexit
opere, ipsunt, iic regnarei supcr se, importuna ni-
inis repiiieruiil neg:ilinnc. Non habemus, inqiiinnl,
regem niti Ccrtarem (Joan. \ix). Gentes voro ubi
primum per apostolos prardicationis verbnm acce-
pcruiii, tolo ad cum corde conversne ad regnanduin
super sc iiltronca submissione expetierunl. Ilic cst
tayit angularit qui fecit ntraque unum (Ephe$. ii) :
ex ulroque scilicet popnlo credcnies in se unit, el
unain fjcil rcclcsiam fidclium. lluic devolione sup- j)
plicatnus fideli : Veni, salca hominem, quem de limo
(ormasti.
Cap. XII. De teptima nnltphonii : « 0 Emmanuel !icj et Legifer nvsier, > elc.
Sept ma (jiioquo antiplionarum 0 Emmanuti
sepliiiiae gratiarum, qua>. dtscretio est spirituum,
corisonal suaviter. Per ipsum eiiiin Emmanuel, id
cst, per lioc, qnod nobitcnm Deut esl, id est, liix
et Legifer noster, exspcclaiio genii\tm et Snlvaior
earum, discretionem habcmns spiriluura ; discer-
iierc noviinus inler sanam Catliolicorum dociri-
iiam, et insonam liireiicorum, experienlijni lia-
bciitcs probandi spiritus, si cx Doo sunl . snmusqin.'
iiiiet oiiiiiia ^ilje discrimiua luli ipso Rcgc no<o
k
jiicunda : Eilia', iiiqnil, Jerusalcm, quid me admiru'- mini 1 Divinum e^t mytlerium hoc, quod cei'nilis. Divinx operatioiiis est ct gratix lolum, quod ad- mir;imiiii in me. Ilespexil Deus humililatem ancillai tua: [Luc. \). Per nie salutcm operari di);na(ns esC ifl inodio terrac. Ecce enim ex hoc bealam me dicent omnet generationes : quia fecil mihi magna, qui po- leiis est. (ibid.)
Cap. XIV. De «0(1.1 antiphona : t 0 summe artifeK poti rectorque sidertim. i
Uliima jain anliphonaruin 0 sumnic ariifex ulliiiui' gralianiin, qux' esl inlerpretatio sermonum concordi habiludine respondel suaviler. Nain qui<i G aliud verba h<ec inniierc probanlur nisi quod clau- sas eaienus Scripiurarum voces, sermoncsque pro- phetarum nobis apcriunl, vel inlerprelanlur? Snm- Dia quippeeornm esl : Allissimuin Allissimi Filiuni per iiiiemeraiai Virginis uierum dignanter desceii- siinim ad homines, nt cjus erigat humililas, quos propriae elisil snperbiae leinerilas.
Ipse esi summus artifex Deus, vidclicei Crealor vel fabricalor omnium : qui a priiicipio polum^ sive coelum innumera depinxil lampade : tiderum, quorum per sxcula inerrato rcgit ordine cursum. ilnic profiisa supplicaniiis devolione cordis, ut dc occulta prodiens liabitatione lucis inaccessibilis dignanier ad iios liomines descendal tedentes iit te- nebris el vmbra mortis.
C*p. XV. Urevis sujieriorum complexio el compeleut raiionis proposiice conctusio.
Rccc dnm in singulis graiiariim antipliOiiartini>qiie paulisper immoraiido subsitiimns, carum ad invi- ccm concurdiani sive coiisonantiam flda menlis inicHigciilia notavimus. Undc non incongrue dictiiin pntavimus, his novcm antiplioiiis earum cxprimi plenitndiiicni graliarnm, qnx lani evidciiti ralio: e sibi pcr oiiinia consona sunl. Quarnin proft-clo graiiarum dislributionibus beatam decuit Virginem scluli congriiis oppignerari muneribns, ut essel gr:ilia pkiia, <jnje Fiiium, in quo hal>ilat omn-i^ plciiiludo diviiiiijiis corporaliter, saiiclo snpcrvi:- uicnle Spirilu, inlcgris iliibaiisqne visccribu^ coii-
W RELNKRI S. LALflEN
cipcrel, lolisqnc noveni mcnsihiis felici gravi»la \ liiijiisiiiodi oncrc, in iilero gcsl:irel.
Ilxc pr.-Bilicia dicrum novcm ol;sftrv.'»iiii.'», .inli- p1ionariini(|iiK signal distiiiclio iir>vciiari.i. Pro sin- gtilio niciisiiiin ilirs singuii obscrvahilcs siinl, iicm- quc singiilx aiili|iliun:iriin) singnhkg <-xpriii)iinl graliarnin. Iiidc nobis prrcitiiliiini tialtir nialcria gaiidionim: liinc voiivui causa cclcbritalis , qn.'ii)) pio relulil sludio ocdcsiaslica scdulit^s rcciiisihijs Jiniinis. Hic fiiiis promissiontim, qn.i; ad Paires fa- tlx sunt ; liaec adimpielio, scj verins omniiim, qiirc a prophelis longe anle pra^dicla stiiil. Vcrhiim quod in principio erai apud Deu.i», et pcrqnod oiii-
T!l LhOD. M0N.\CIII 52
nia facta simt, condilionis liuinanx fragilc iiidnil ligmcnluni : lencra carne circumdari Diviniiasvo- liiit iii iitero vlrginco ac no&lrae couniri substan- li.c aicano sapientix su."» congilio, sic u( in uno codciiiqiic cl diviiix' radiarel splendor natiirx, el Ycril.is .'ipp.^ireret inliriniiaiis assumpta". Hoc ju- cundic laudis cl.ira pcrson.it cdeLriias : hor. novae iripudiiim Ixtiliac, ol pia saMciariiin exprimil nieii- tium hilaritas. Hxc de ohscrvanlia tam celebri slri- ctiiii , tcnui veibortiiii c->/pia dixerinius, ne amico fainili^iri olficiositatis pruprix opcra atiquatcnua deriiissc vidcalur (5).
(5) Pro Coronidc scirc le oporlel, clarissimc do- luine, qiiod prisciis Ecclesias Leodiensls ususdecciu liiibeat ainiphoias : deciinam enim dc sancio Tho- in:i, cnjus initium : 0 Tfioma Di{lyvie,m\i'm isiis adjicit; quin ct eam liis repeiii in ulrisqic scilicei fesii ejtis vesperis. Ali.T forssn aUnm seu msyorem Kcu mii!0iT!u eariimden; aniisjlionnnim nnnierum ohservaiil Eeiiiesia', secuiidiiin p;ilriiim ct leliijiosuiu cjijuM}iie morem. iNcquc est proptcrea, qiiod divcr- siialetn liatic qiiisqujm mirctur, nciltim leviicr im- probctj aut iuiitigiie calumnictur. Qucmadmodum
cnim regionum, imo ei honiinum plerumquc (.ingo* loriim mor^^s sunl diversi, nec idco taiiien in nr- bMiii : sic et parliciilarium quando.'|ue ritus Ecch- siartiii), clsi varii, omnes tamKn lauit<ibiles et boni. Cajlcrum Reinerus nosier iiovein ex profes.so, dna- hiis, scplcm a ritii Roniano instiliiiis, hodieque o!)scrvaiis, pro raiione proprii sua xiaie olficii aJ» jiinctis explanal; idi|iic, nt in siio pi-ologo aii, in aniici graiiam familiarii : et profecio sicul fami- liariler ila pie , solide brcviterque. — yaia c/. I\ Coeleitini Lombardi.
SPECULUM PCENITENTIiE,
SEV
YllM SANCTJE PELAGIJ; LIBRI DUO
AUCTORE REINERO.
^Es ms. coJ. cccnobii S. Laurcnlii Leod. eniii cl. D. P. CtBleslinti? Lombardus; edidil D. Bern. PczioSi
Anecdoi. t. IV, p. ai, col. C9.)
IINCIPIT PROLOGUS.
Eseraplar conversionis ac pcenilcntiaj Pclagian^ proposui, quae de lenebri.s ad luccm, de prostibuio ad cjslimonise emersil sanclilalcm : in <|ua bene- dicitur Paier misericordianim Deus, qtii vas perdi- lioiiis et iroe iii vas traiisrormavit salvationis ei graticc; CHJiis dignatione nil profccto dignius, iii- dulgenlia nil prscslabilius est ; qncm plus impocni- iC!)3q»!a:i) delinqiiens, qiii desperat, veliit qui neg.-^t, offendil. Nemo ilaque tam summe malus cst, ciii summe boiius noii ignoscal, si ritc pcaiiiteal. Igi- iiir Pcliigia spem veiiiae peccalorihus susciiat , niuUitiidiiiem viscerum Chrisli prsiiical.
Ciijus monimeiila conversioiiis ab alio quideni seripla rcperi , sed ciini oralio parnin idonea, liim yoro barbarismoium crai alijnc soloccisniorum
B tanta confusio, ut illustrem matcriam stylus ob- scurior laceram reddidisse ac despicabilem vide- relur. Verum de scri|»toris vilio magis quam de auctoris impeiilia id accidisse suspicor, dum qti.')- ttioraui ampiius clausulis, lum et dimidiis se ver- siculis passim inuiilaiiim textus pronnniiarei. Gio- riosis auiem rebus plurimum tollii graiiae sermo coiilemplibilis. Meliori ergo aliqiiantum facie prii»- diclam curavi materiam reformare , rudemque ex- periri adolescenliae indolem. Opusculum in duos digessi libros atque litulo prsnotavi Specutum poeni- Unii(c. Nam quantum remedii hujiis sit honnna , quam folix provciittis, in hoc etiam sperulari po- test henevolcniix. expialus coHyrio cujusvis ecu- lns.
55
ViTA S. rfXAGIif:. - L(D. I.
Rl
LIBER PRIMUS.
CAPCT pmMUM. A
Alliori quodam pro negoiio saiiclus <iuid.im Ai»- (lochenoruin episcopus (iniiimos opiscopos evoca- viL Convenerunt oclo nuinero, inter quos cral vir aposiolicus el dignus sacerdolio Nonnus Ucliopoli- tanus, qai ob merila virtulum raplns Tabencnsimn ex monasterio, quanquam invilus, pascere susce- peralgregem Cbrisli, in saluieni niultorum elcclus ab ipso ei vocaius. Hic jam Heliopolim civiiaiem cl XXX Saracenoruin millia dc sub jiigo diaboli ab- acta, regis sui tnnstuicrat in mililiam.
Tabeiiensiiini porro monasleriuin, Thcb.iide si- liim, pncstaniiisimo floruit quondam rcligionis vi- gore, ac probaiis, quos educavii viris orientcm illu- slravit uiiiversum, ul plane gauderet quxvis Ecclc- «la ile illius se alumnis meruissc pnstorcni. Quin- ^ que vei amplius monacliorum ibi millia regebaniiir uno abbate, cui quanlo parerenl studio, qua sni>- cssent iiumililale, quam giorioso calcarent nmn- duin despeclu, quia dicere nimis iongum, superse- deo.
Igiiur eplscopi posiiis die quaJam seilulis pne foribus basilicae Juliani martyris consedcrant, at- i]ut venerabili Nonno do vcrbo vilae iractanti triie- Lanl audiiorium : cum ecce meretrix speciosissima iniinarum Anliochise prima, vebiculo scdeiis, trnns- iil amicla pallio, margaritis auroqne insignito, lorqiicin coilo iial^ens auream (|u:ini pr.-e iiin>i.i pulcbritudine bcu omamenloniin splendorc Marga- lil.iin cognomiiiareiii Anlioclieni. Forince illius nulla poteri-t filiis &3ecnli s.nllelas ficri, qua Sirenes vuracissima iniseros oliiciebat cl perdebol. iilani priibai ci sequcbaliir ingenli pompa nucrorum ac piielLiruiii turba, scilis v.uliibus culiufiiie ambilio- so, diversi persulians gcneris musicam, quo: ex unguetiioriiin redoleniia toium in iransilu aerein pcrrudit. Sed iinpudiciiise scbcmal.) pudicus liorret oculiis.
CAPUT H.
Ilorrueruni ergo sacerdoies, sullusiquc vcreciin- dki averlerunl oculos suos, ne viderenl vanilaiem. Veruin aliioris iniellectus vir Nonnus iiilendchat in eam spiriluali oculo, speculans, quuusque pertr^ns- issel,tuiic dicil circumsidentibiis : <Tanlamiic isiius considerjsiis pulcliriuidinein, beatissimi sacerdoles?» D I\e>iceiitibus illis capiit inler nianus reclinavit, al- qiic flesls gcniliiis flcvii uberrinie. Inde rursum inierrogavii : t Num deleclati taiiia bujus non cstis piilcbriiudine ? > lllis laccnlibiis adjecil : < Ego uli- q<ie deieciatns siim valde, inibique species ejuspla- (iiii, qiiia isiam babei prxponcre Deus ct staiuere in conspeclu tremend.c sedis siix judicaluram nos el cpiscopaius noslios. Qiiid nainqiic .xsiimalis, quauias fccerit in cubiculo nioras unmi siudio ad
speculum sesc lavans ei componens , quatcniis ni- bil corporc.T) dcsit pulcbriiudini ? Quomodo omui- bus piaccal siiis amaloribus , lurpis non appareal, qiii liodie suiil, craslino tollciitiir? Nos e coiitra immorlalem babciites in coelis Spoiisum, donanicm casliiaiis ainaloribusdiviiiariim pr:i>niia coeiestiuin, qua; ccstimari non possinl, non exliibcmns corpora nostia bosiiam vivenlem, s.inct.im, Doo placcnlcni; Hon inquam, aninias caslincainus nostras limoro ipsius, iieque cxuiinur coiicupisccntiis, oruaiiiurvo sacris virtulibus, sed in piilveie jacenius viliuruin. i Dum ca dixissel, cuin diarono suo ad cellam iii qiia iiospitabutur recessit. Illic ingressus cubiculum, jaciavit so in pavimenium , facieni.iue in terraiu preinebal cl lacrymabalur, dicens : < Domine Dcus iniscrator ct misericors, igiiosce niihi,quxso, pccca- lori , (|iioniam ornatus exlcrior merelricis isiius inlcrius urnainenlum siiperavil aiiimx mex>. Qno- nain vuliu suspiciam ad le ? quibus justificer scr' iiionibu« in conspectu luo ? Neqiie eniin, Dominc. cor raeuin occuliaveriin ante le, quia tu renes et corda scrutaris, nuda ei aperia sunt omnia oculis Luis. Ei vx miscru niilii qui tuo aliari asiare prx- suino, mysleriis mc sanclis ingcro, nec pnlclirani oiTcro animain, qnalem cxpeiis. llla promislt liomi- nibus placerc cl fecil : ego proniisi placere libi, ct nieiiiitus sum. Niidiis siim tam in coelo quam itt tCrra, Doniiiie, quia peccavi tibi ei mandatis liiis non ol)C(livi. Ergo iioii esl spes inilii ex opcribus bonis, sed spes inca lu cs, lua luiscralione coniido salvari. >
CAPUTIII.
Erat snbbainin. Ciiiu igiiur noclc secuia sacerdos quicii cuncessisset, jucundo pcr visiim dc ruluris^ cst rommonilus oraculo. Nain sanctis mcnlibus' divini nonnunquam sc pricostciulunt ar(2ani bcnc- ficia. Ilyninis proiiuie diclis inauilinalibus diacono' bxc rcitilil: « Somniuin, trater, vidi-, quod perlur- bal me, quia ncqiteo illud discerncre. Vidcbar inilii sanclo aslilisse altari cl divina cclebrare myslcria, coliimbaqiie nigra ol mullis iiivoluta sordibus a sinislro exsuigcns allaris c(>rnu circuinvoliiabai nic, ciijus ferre non possem feloris ac sordilix hor- rorcm. Qnani abigero duin vellein, importuna insi- slcbat, (lonoc finissem calccbumenorum oraiionem. Cuin clamassct vero diaconus : Proccdile , calcchu- vieni , nusquam compariiit. Verum posl missaruni cxpleiioncm,dum diinioissem ccclesiain, egredient£ me sncrario, itcrum circuinvolilabat inc. Qiiain ego inanu approbensam in aqux concham dejeci, qux eral pciies .".irium ccclcsix, ci penitus uiniii cxuta dcroriiiilalis sqiialore, cl in inirx florein noviiaiis iransrunnala, nivc caudiUior ascendii dc lavacro)^
85
RFJNEfll S. LALKLNTU LKOD. MONACIII
56
concusitlBque alis iii silluin fercbaUir , doiicc in- A rc-olf-.ns illud Kvnii^clii ; 7'un<r tn(i/n«n( (/>ccr< mon-
lueiilis ab oculis flublaia cm. >
Ilaque iii cnsliiiuin epi8C0|>i ad rnnjorcm procc»- ■crc ccclcsi:iMi, nalulaloqiic civit.ilis cpiscopo riiis- «aruiii tclcljravcrc Caiioriom. Posl evanfjelicam le- clioiietn antisics Antiociienus laudabili ISonnu por- rigens Evangclil codicem ad populuin facere ser- nionem hortatus e&t. Qiii ambone ascenso de rcgno Dci el sancloriim jjloria , de lotis pccnarum alque pcrditoruni iniscria peroravit, non in pcrsuasibili- hus hiimanoe sapientix verhis, scd in viriute spin- lua Bc simplicitale vcritatis, ulpolccujus aperueral 03 Dominus , quein repleverat spiiitu sapicntiae et inteliectus; compunctaquc sunt audientiuin cor- ().t, fundeUantur lacrymse, dahanlur gemitus.
intcrcrat famosa peccalrix illa, ciijus sopra ir.e- nini, qux inisereiitis Dei tiacta et adducta instin- ciu, qiii non vull mortein pcccatoiis, scd ut con- \erialur et vivat, ad 'poeniienliam compuncta est, lleiusque edebal amarissimos. Quo enim plus pec- catiim prius delcctaverit, eo plus poenitenlis ani- iiium pobtea nioeror excoquit. Der<jccalum vero jam hoit:iiicm l:Rtiti% quoddam serenum rcficit. Oona eniin conscientia nihil placidius, iiihii tutius, niliil Jcsiivius esi. Aliqua inierseram quae, ut credo, su- pcrllua non sinl.
CAPIJT IV
Frater famiiiaris mihi referre solitus eral, quod (iuoi adoiescentulus essei, eilinicorum sedulo libris
B
libut : Cadite luper not; et rollibut : Operitenot {Luc. ixiii).ElillM(iApoc:ily!ii«(vi) : Et dicenl monlibut el pe-> tris : Ciiditetupernos, el nbtroiidilenota facietedenlii tuper tlironum,t:l ab ira Agni, quonium tenit diet ma- guui irce ipsorum, el quis poleril i{are.'Expergefaclu> taiidcm jnedicibiii se modo vclut arboris foliuin Iremorc agiiatuni in lecli''o lcsiabalur. DcniqMe sulijicicbat , quod iiem in visu noctis aliqnando aspexcrit Dei ac virginis Unicum iii crure pcndcru vivum, qiii scvcro se vuitu rcspeclaret. Luce spe- Ciosiis forma pr:e filiis hominum vernabal inxsli- mahili, de quo raJius proccdens cor ejnsdem fra- tris penctrabat , et inordaciore quodam aflicieiiat sensu. Lux eteiiim, qu% soiet lenissima esse ac desiderahilis bcne conscio, asperrima sentitur ac formidabilis male conscio.
Indicabat etiam, quid siiiiililer una sihi noclium conligerll. Fosl iaudes m:ilutiiias fralruin conven- tus in crypta sanclae Dei Gcnitricis psalmos ex more pro fidelibus defunciis eanebat, dum ab aliis scorsiim sedens atqiie obdormiens spiritum rcpenle suum a corpore advcrlil egrcssum. Vidcbal eniin el aiidieliat psnllenles, sed magis vocihus inlcnde- hal strepcnlium loris d«monum , qui ad judicis eum nibiinal raperc concurreranl. Cuin crgo aii-. giisli* illi essent uiuiiqne : nam hiiic coiiscientia, iiiiijc (luinioncsargiiebani, tolo ca;pil alTcttu sanclani Genilricein Cbrisli et bealuin Laiiienliu!» in:irty-
intepderel, ac suae negligcns animae minus curaret C rein invocare. Nec mora, sensil se in corpus relahi, divinos. Nucie igitur quadam per soporem sibi vi- scd sensiin alqiie indnlgentia qiiadam, ne sciliccl
«lchaturquod dies uiiiversa/is inslarel judicii. Ve- niebatii) nubibus coeli adjudicandumFtiius hominis cum potestate inagna ei majcsiate, ardenie ac ire- inenle horribiliter mundo. Rccedebani subilo e inonunientis mortuoTum rediviva corpora. Jubli candore lloridi rapiebanltir obviam Clirislo in aera : Siyusli nigredjne horiidi fugiebanl a facie illius iiii acerbius repuianies quam videre eum, quem pec- calis exacerbavissent. Sed hos saeva rapiens ver- ligo , simulque fislminum jaclus impeiientes cum nnalignis spiritibus in chaos provolvebant larta- Teum.
Praediclu.s frater parum fulens conscienliae late- _. hrtfiu sibi quacrebai, dum latere tainen non possei.
niembronim crates fragilis iinpelu relabcnlis cli- derenlur.
In se vcro rev* r.^is liorrende slupebal, dum anima corpiisquc mirahili adbuc glutino reconciliarcnlur. Nutanto igilur vesligio vix ad leclulum reversus est. Solabar quo poieram affectu ac sermone hatc aliave plura cum lacrymis el irepidatione memo- rantem. Siquidein divina illiim dicebam clemenlia corripi nec esse pbamasmata, imo salulis coinino- nitoria videre interdun» ea per specuium et iu atnigmale, quac procui dubio fulura sunl in re. Esl enim saiubre somnium, quod aniraae facial profe- ctum. 4am quoe iniermiseram, altero explicahuniur lihro.
LfBER SECUNDUS,
CAPUT PRLMUM.
Cum didici.sset Pelagia, quoniam Nonnus'episco- pus io basiiica Bcali maneret Juliani, per duos pue- ros tabeliiim misit continenlcm liaec : Discipuio Cbristi di.scipuia diaboli : Audivi, Domine mi, (juoi i)€U!t luus de calo ad terram descenderit non pro- r(cr JHSUi, ^ed ul ]h'ccaiores satvarcl, et in qucm
prospicere desideranl angeli, inler homines tisus $lt, cuni publicanit ac peccntoribut convertalut tit , rfi- gualione illis mira se exhibuerit coUoquendo atque conveicendo. Et tu, domine meus, multam habet $an' clitatem, carnalibus licet oculis ipsum Dominum non videris , qui se merelrici Samariluncrj ad puteum manifeslavtl, queruudmodum a Christianis didici- S» ergo tam benigni discipulus es mngistri, ne me defpi'
57
VITA S. PtLACL€. — LIB. I!.
U
tiat miieTafn atqve piccatricem , led obtecro illi A (>»'!(. Facta esl auiem illi ({<ui>nnrt inaier spiiiinn-
per te mercar attignari.
Ptescripsil vero episcopus : Deut non irridetvr, omiilier! quidquiti inlendis vel cvyitat , ei mtinife- ttum ett. Humilitalem meam ne lcnlaieiit : [bomo «nim peccator tum minimut lervorum Christi. Quod ti tuve taluiis detiderium habet, el me tidere rii, vtni, et corum' eoepitcopit meit me videbis : aliler lidere non polerit.
Lecio niulier inJiculo cur:>im aJ basilicain veiiil
sic aJ re<;i>«ieralioiiis desiJerans laTacruni, qiimn-
aJinoiluni cervus aJ roiucs aquaruin. Namopiabiiis
segroio s:inilas esl : peclus coinpunctuin veraciler
ad cnram lendil ceieriler. Nuntialum esl Noiino
episcopo, qui ei cicteros episcjpos cvocavit : san-
cloqne oblaia mulier convcntni prociJii ad pcdcs
episcopi, pa-nileiiliamqne agciis dicebalcuin laciy-
niis : < Obsecro, mi sancte, imitare Cliristnm Domi-
num el move.iris in me visreiibus piel.itis ac niise-
ricorJia», faciasque Clirislianani. F.go enini suin,
Doitiine, pelagus peciatorum» ego cocnum immnn-
dilix: supplico in Clirislo purincari. > Ciii dnm \\\
persua»iss«.'t episcopus ui surgerel, ail : < Sacris e»t,
fiiia, saiicittim canonibus, increlriceni non dclicre
Laplifari, nisi liJfjiissore da:o spopundcrit, non se
inaiis denuo prioiibus involvcn lain. i Ad qnoJ ile-
rum illa scso in ierram dedil, pcJcsi[iie slringens
sacerdolis coinple\.ib.itiir, alqne cxemplo peccalri-
cis evaiigeV.cx rigibal laciymis, tergeb:il capillis.
D
lis, Sic profecio Juxla visum viri s:iiicii columlct nigra, et niullis involuta sordibus in lavncro xletiii caiulificaia fontis cst, pulcliraqiic reviruit jnven- luie, sicul rennvaltir juvcntiis aquil:r.
Dco ilaqne seiiior gralincans dixil diacono siio :
4 Diem agamu» lestum, frater, ciim angclis Dei pro
salule puellrc liiijus, ac prxlcr coiisiieiudincm vi-
nnm sumamiis el oicum, qnia invenit Deus dracli-
mam suain, quam perdidoral, el reportavit a<l gre-
gein ovem, qu» perieral. Qiiibus lyntanlibus ac rc-
ricicnlibiis , cxaudiebanlur in aere voces quasi
aliqnorum vioienliam paticntinm. Prince^s crgo
perdilionis li.xc in sanctnm convicia jaculaliaiur :
« Ouidnaiii mecum decrcpilus isle? Mea lollil, inea
diripit ! Jain imposloris iion suslinco contnmaciain.
Non suflricicbat illi, quod xxv Snracenonim niillia
cunclosquc Hcliopolilas meo snbduxerii rpf^no, quoil
freqiieiiies fecerit rapinas , scd maginim insu(>cr
spei mex nunc Inlil cmolumentuni. 0 sencm inju -
riosnm! > Pucllaiu <ieniqiic liis redargucbal qiic-
stibus : lEia, domina Polagia, qnid fecisti ? Tu
meum Jndatn imitaris. lile gradu ct lionore prove-
clus apostolico iraditlit Doniinnin cl Magistruin
sunm, sic tn quoquc milii lecisli. i
Diim liorribiii i(a(|iic latrarel ejnlalii, vir sanclns puellam commonofaciobal atlenrnis. Qn.i: crncis iRiprimcns sibi signaculiim noii)Cii(|uc Domini iii- vocans exsudlavit in da;moncm, et sicnl dori<'it
figebai oscula,iiiulioeuin snpersalutesna obieslaus c funius , sic dcfccerunl phaniasinala ejiis. Ncc
genittu.
CAPLT H.
lioti sunt omnes tanla satisfaclione, collacry- nianles(|ue poenilu.Ii:icm se Latili afTecins niinqinin vidis:e (c.siabaiiiur. .Miserunl liaqi:e ad episcopnin civiialis, et causain insinuanles, uuaiu petiernnl e iIi3C0iii.».sis exbiberi.
Qiii gavisus in Domiuo, misil Romanani diaco- liissaruin primain Nunno sic remanlans episcopo : f Beno, Paler honorabilis , le exspectabani <ipeia isla. Scimns quod os Dci cs dicenlis : Si ejeceria pretiotuni ab indigno, tanquain os meum eris.t Ve- uieiis ergo Iloniana invenil mniierem sacerdotis adliuc vcstigiis inlixrentem , monuitque diccns r
qtiievit deccplor aiiimarnm. Dcnuo qnippc inslau- ravil lcnlaiioncm. Tertia dchinc nocic ancilla Dci cuin Romana in cubiculo (jnicscebat. Ad- fiiil, dormientcm pul.savil, com(»cllan.sque : « QuiJ libi, inquil, domina Pelagia, foci? Iii quo coii- Iristavi, ul me diniiitcres? Nonne meis opibus di- laia cs? Nonne atiro atquc argcnio, genimis alqne ornamenlis '.c insignivi preliosis? Ostende, in quo Ixserim, quaienus salisfacium tibi, lanluni ne op- probrio me facias Chrislianis. >
Tnra illa sisno crucis koslein repnlit ita incre- pans : i Chrislus omnipotent qui de liiis me cassi- biis cripnil , ct .td sui agnilionem nominis vocaro dignatiis esl, ipse tibi resistat pro mc. i Ad hxo
I Surgc, filia, ul exorcizeris, » Quaedum surrexisset, D d;c<iion nialigiiuin infrcinlens evanuit.
(lixil episcopns : I Confiierc pcccata tua. i Et iHa: I Si, inqiiil, sancie conscienliam cordis mei iiispe- xcro, non inveniam vel moinentiini in me boni ope- ris. Peccala vero mea suiit inllnilo, nec facilc sci- liir pcr numcrnin, qnoJ sine niodo sit cumulaliiin Miseratione auleiii Dei indulgentiam confido adi- |>isci. I
Tuin iioinen ediccre sunm jnssa : i Pelagia qui- itein, ait, a parenlibns dicla suin; verum oh iiiai- gnia ornainenloruin, quibus circa minisioriumorna- har diaboli,Marg;'.ritain cives denosninanl AnVocIie- ni. I Dixilepiscopus : i {Poiagia vocaris? — Eliam,» iriquit. Tunc calechiiavit cam et liajtlizavii, cru- tlsqiie inuiiiens signaculo Chrisii cotporc parrKi
CAPIJT UI.
Agnovi ccrtc virgincm, qu;e virlutum lainpaiJe iliustiis, oleo charitatis , qnod conscientij; relinc- hal muiido vase, pr.T;lil.i, supemis se niiptiis cxlii-< bere dignain salagcrot. Os adioni modesluin conso- nabat, falbiUxjuium vitabat omnimodis. Ea milii falcbalur, sicnli sancl:c siinplicilati faniHiarc cst quxdain interduin cx suis retegcrc secictis, dxmo» iies se nlii|Uolics ct vidcre el andlre objurgaiilcs, qiiod immissis teinerc siiggeslionibus vel veiilameii- tis resisleiei. Nec fabulor :<du.'aioris Lbio : qiiippe jani einciiso illa sl.iJio laborum justitiu.' acccpii bia- vitifo: boata vivctidi principia bealiorc onclusil finc.
Nidl et fratrcm probabilis viije , qui tumcnlia
59
HEINEill :>. LALntNTll LEOD. .MONACHI
«0
Il.cniibiis phgis ititordiim niiiiimeinljra osleiidcrcl, A '|iiis licnc &ibi PcJjgia proviJil, opiinitm cuiii hh-
u (lacinonibus in so visib lilcr quo(|iic grasbaiilibus, adco conliisa, ut orc bangninciii cjeciarcl.
VaMbat igitur relagia dic ac nocle .spirliialibus ffliidiis prioriMn i^^noraiiliam conntcns ciim l;ifry- inis, ei ftpiiilii forti rrcn;ibal carnis lcnofitiia. Cotivcrsio C8l eiiim illa bcata , (jh.-k posl pcciiilcn- t ain non admiitil pa'nilcnda, Adlia-iobal pedibns Noniii rpiscopi, accipicns de doclr.na sap^eniis, iii- iiiiium re(:insc coiifcrcnda iili, qtix a fiiiibua lerrx sapiciiliain Yeiiil aiidirc Salonionis. iliu regem ob- scrvavil inclyium : ista Cbrisluin, vcl CJirisli digci- puluiii , qno: Jam nibil ducens preiiosiiiii prxlcr s::lu:is xlcriisc &ppctilum omnia rcliuquejc fcslina' bat cl Cliiislum scqui.
ria parleni elegil, (ju.x non auferelur ab ea. CAPtT Y.
Dcciiiso abliinc Irienniu unus diaconoium ejus orationis (^ralia Jcroy)lymaiu adire disposniL Cni scnior a l : i Cum, (ili, volum rcddidcris, einiacbuiii qiieuidain, Pclajjium noiniite, qiii vilain longo jaia tcm|iorH solitariain agil, diligonter require ; quia s> eum videris, pluriinum xdificari ex ipso poleris. > Diccbalatilem dc Pelagia.
Dum crgo poslmodum ad saiiciam Resurreclioncni adorasscl diaconus, reqnisivit de viroDci, ac didicil quod in monte manerct Otiveii. Et ascendens bu« miiem co loci itiiuiius csi cellulam ubi sub passioiie
Denique descriptis omnibiis, qti:c hai)ebal, sub- ^ lcrtio Dominus oravciai. Eialbrevis in paiiete fe-
sianiia .scilicel satis locuplcie , posiiil anie pedes viri aposlolici, obi5ecr;ins iil pcr euni iu Christi pauperes dispensarelur. Qiii Ecclesix omnia tecono- mo iradidil sub anatliensaie ad,uran«, ne quid ex bis iii ejiiscopiim, nc quid InfcMcl ia ccclesiam, s«d lolum usibus cedcrel indigcnliuin. Quod el facluiu esl fidei;ier, di.<pcrsuinque e.l beiic qiiod congrega- tuni fuerai male. Liberiavii quoquc Pcl.igia omntjs pucros, puellasque suas, singulisque siiigulos poni- gens aureos moncbal, ne essenl suu; m^gligenles kaiuiis, verum religioiie Lniliarenlur Cliriiiliaiia. CAPUT IV. Aderat jat» dies cc;ava, quaiido alLas buLerd <l<>ponere. Et de iiocie surgens vc:>tes sacras exuii.
neslra, por quam adveniciilibiis s.'t!icta sc exiiiiic-' Lal. Hanc piilsavil diaconus, apcruiiquc soliiaria. Yideiisque viniin, recognovii. Ipsa vero minime sil) illo recognila, quia cam adureiiiis sol poeniieiiii:e de.;o!oraverat, aique vircns flos Juveululis arefactum ieral. Sed erai prolcclo iiieriiis jam piilcbrior quaiu mcniljris, anima quam corjiorc caiididior. Oculi quidem dcfossi indcsinciites lacrymas, paUeiss atie- nuaiaquc facics prnetendebai infatigabiles abslinen- lias. Menlis sobrielalcm ptidica frons exprinicbal. iiiterpresquijipe inierioris exierior esi boiiio.
Inlcrpcllans ilaque biimilitcr : < lliide, ait, lc halieinus, bcnedicle Domiiii?Cum, inquil, deside- assein saiictorutn hu;c adire lcca, tum niaxiind
__.„ — ,
tuuicaque iricina ei byrrho induia Nonui episcopi ad sepnlcnim Domiui adorare libuif, mandaiiimqnc
laietiter uibe discessil, Jerosclymam se couiuiit adorare ad sepulcruin Domini, necnon loca vciic- rari sancla.
Inde in monte Oliveti exsirucla sibi inansiuncula icgressa esl Ghrisii coluinba, ubi liLera sxcuii flu- ctibus vacibal el viJcbat, quoniam stiavis est Do- niinus, VigiiJis frangeLai corpus aique jcjuniis, nunquam os ejus a precibus , ocuii nunquaiu cessa- banl a lacrymis. >Esluabat enim ac nene deficiebat anitna illius ad amplexus ei myblica Sponsl festinans ccelesiis oscuLi. liiuminata qnippe Spiriiu sancto coniemp!3iii>nis fruebaiur spcculo, revolvens, quae essel in rogno coelorum visura, quod vim paiiiur, quod posuiieiiiium rajMlur violenlia.
Nain el srcrelo a «^uoilam fratrs audivi, quia cum poDniieici enm iicgligeiilius vixissc Iticluque senieiipsum assiduo dijudicaret, ne in fuluro Judi- carelur, miram perceperit coiisolaiionem. Contem- plabalur enim per visuni sanciam Triiiii.alem, cu- pis ct invocationi ct laudibus aitcuiissime insisle- bat in speculo perlucidissinio ullra Itoniinis artifi- cium effigiaiam ineffabiliicr, de qua vivae lucis ires radii emicantes illum celluslrahani mirilice. Fructu siquidem vera iion carei pocniienlia : sorliiur mc- rituin, si caveai peccaium.
ilaque dum Pelasiam lugeret Romana ignoraus , quid de spiriluali accidisset iilia, prohibcbat eain episcopus : nc flcvcris , inqiiicns, imo gatideas.,
dedil sciiex venerjibiljs >onnits, ul ex ipso satiit:i- rem te, qui precaittr ttiis se Doinino conimendari oraiionibiis. » Accepil hoc illa venetaLiliier.
Post colloquium aulem pronus adorans graii.is egii diaconus ac recessii pliiiiinum xdificaius. Qni regrcssus Jerusalcm circuibai sancloruin h.iLiia- cuU, et de conversaiiouc Polagii monachi Loiius ubique odor spiraLat. Jgiliir tcilio posl susccptiini Laptisma anno, felix pticnitens longo Christi Jcsider.u faligatn, inultis tcnlaiioniLus aiqiie inediis prcLata, jam tandetu diu desideralam seniiens sui oLitus ad- esse hoiau], butni prosirata sed meiite ci oculia ci^Eio fixa, spirilum Deo reddidit ctim gloria. lixc D niiiiiri.im in ara poeiiiicniix inagno cremala com- puactionis igne asccodit a deserio sxculi Lujus, sicut virgula fumi ex aromaiibus. Carpit iiaque bo- trum supcrnx duicedinis, qujc luleral fasciculiim myrrhx, pondus videlicei mortificalionis, inarga- riiaque fulgct^s assumpla e pulvere mundi locaiur iu £di0cio coclesii.
Teriio praeierea die revisen.s diacouus lugunuiii ancillje Dei, dum nemincin inlerius perseniiscerei, accessii aique consideiavit , ei ecce ilia soio de- cumbebat , moriemque nullo sensu , nullo motu praeleudcr>at, Tunc luio fenesirani diligenier obsi- gnal , el curreus, quia migrassel, urbi nuiilial. Egrediiur ad exsequias Pairum honorabilis coelus cum nionachorum psallcnliis, ci corpus loeo cffe-
« VITA ET rASSiO S. MARI^ CAPPAD. - LIH. I. Ci
renics. quo lavarelur, mKlavcmnl. ViiliMiies veio a "iTic cx loln concurrii rcgione mnliiintlo insgna mulierem el ailus exanimc.s plusqnam limpiiluin ntonacliorum, viiginum, tl pi)puli uirius.|ue sexus iiilerespeculum, ac mirum spargpre odurem, ob- cum ccreis al(|uc l;iinp:t(libus, sacruim|ue corpus slupiiere, magiiiOcabanlqne Deum, (]ui taiu mira, pielioso deiibulum myrrlio leriaB manifaverunl. lam ijloriosa 0[>cralur eliam in sexu mnlicljri. De-
PALMARIUM VIRGINALE
SBU
DE VITA ET PASSIONE SANCTiE MARIiE
VIRGINIS CAPPADOCIS
LIBRI DUO
JiUGTORE REINERO.
(D. Dern. Pczios TheMaur. Anecd. IV, iii, 83, ex co<l. ms. monasierii S. Laurenlii Leod.)
PROLOGLS.
0 quam deleclabile est aique jucunJuin divinis n lia, viiaiuroiiuin,pronc.( ad vlrlutesaniina. Neinpo
rehiis intendere animum ! QuoJ sapil maxime fide- quosdam iegimus Palrum iniexere maitas sivospor-
lis anima, qux alTeciu transfusa in Dciim sancli icllas solilos fuisse, quarum grandes cumulos duin
Spirilus merelur aiiacium. Nobis eiiam melle dul- congessisseni quoniam, qui dislralieret, non erai,
cior hxc seiiicniia esl, eo magis, qiiod eani a beaio igni snpposilo cremassc, el alias denuo factiiasse
niariyre Laurenlio dicimus prolalani, cujns equidem ad siniilem rcdigendas sorlem.
dicta velut divini gcmmce oracuii sunt. Frater (G) Pliilosophi quidcm spirituales sic arguinenlaii
cuvnmqiiidam pueris sive adolescenlibusTereiiliuin fuerint, oiiosiialem esse inimicain animae, quaiu
legebai. Setl scenica leclio plus obesse quam prod- adeo inseclareniur. Veruin improbus ego consercii-
esse audiioribus infirmis solet. Interea magisier dorum ignarus juucoriim, neque sporlulis idoneui
ille inrirmaiiis csl , ila ut pcne desperaretur. Qiii allexendis, scribcrc salicm aliquid conabor, adole-
exlra se pcr exsiasim facius plura vidit ei audivit sceniiamque ariibus assuosccre bonis, ncc fornaci-
meinorabilia, quae poslea scripio edidii. Beatum bus, sed codicibus dedcre ingcniolum. Ilaque je-
quo(|ue Laureniium, quam prxmisi .sentenliam, mi- miuo dislinclum libro optisculuin compositiirus sum,
naciler sibi ohjecisse (lOii tacuit, rcdargcemem , cujns sil lilulus : Palmarium viryinule. Eieniin
quod ludicris sordiilarelur, dum comico uleretiir. C sancla Virgo Maria, qno agone certaveril, hosie
Nam ceu.-^eatur parum religiosus, qui pecius vcl devicio qualiier palmain adepla sit ccelicam , iu eo
linguam occupel nugis lurpibus. Diviiia igiiur ira- dcscrihclur. tlareei honesia .sulubcrrimum csi. Augescit scien-
'6) B. Joanncs roonachus Leod. cujus scriplum .supra dedinnjs.
LIBERPRIMUS.
CAPTJT PKIMtM, Curisti ciicurrit inJefcssa. Uii se, .suamqiic virKlnV-
VirgoMaria,genleCappadox,Caesarca;fuiloriunda talem vovit, ei juxla Aposlolum cogilahai, qure Oo-
plebeis onidem, scd Clirisliaiiis pareiUihus, qnx ;ih niiiii sunl, ut essei i-aiicCi corpoic ac spiritn. Ero'
iufanliadivinisIcgihusimbiil.T III odore ongueiuoiiiin anhui Hi» illa nobilis cMjii-,dam Tcrlulli iioni.n'?
<ts
REINERI S LALREMTII LEOD. MO.NACIM
64
cujus et (lcserviebat obficquiis. Seil noliiliLiiem rar- A I.ccia im|)criali'pagiiia : < Qniilnnni, prrfcesait, o
iii.i lobililale nieolts, diviti.is paiiperioie prxoelle- bal. Pliiri» esl ciiiui virliilibiis poiI(;reqiiim opibiis : animx qaam corporis poiinr cst ( l.iriludo.
If^itiir Niualeni filii cclebranie Tt- riullo cpulis va- nis'|(i« bnstiassiinulacrii iininobntc, consueluin b.xc leiiebal jcjunium, conscrvamque suam, quu: obsc- tjnia sccum prjL'ytabat, ne protleretur, dissiniula- tioiie fallebat. Qua diu tamen insidiante latcre non polnii. Evocaliir ergo a domina, cur absiincat, quid liabeat inocrnris, disquintur, jiibctur, cibum capiat. Cum Cbristianam se illa dicercl, ac semper ol^scrvasse jejunia, renuerelquc obtemperare, tum vero (Joinina furens gravia illi verbera, ipsain in- supcr moriis*poeiiain inlcnlare. Alque diiin cogit b.-r-c,
civcs ricturi suinns? Niim coiilraire (loiiiiuorniii possiimiis senientix' ? » Ail qiicin cnrix prin«ip^ : < iluinnniijs nos, inquiiint, au<lire itigncrit, preca- iiiiir. » Tuiic qiix dicerenlnr , adnnlare prx«e» iiu- per.il.
CAPUT III. Surrexit ilaqiie Nilhaguras[scliolailicnB, atque iil eral in.iurati eloqueiiiia oris, omninni siisr<>pia iii se persona sic elocntus cst : < E/regie princcp* nosir.i; rivil.ilis ac poptili dcciis, benigiie nos ainiias, oramiiK pru vestrx mansueliidii.is ct jcqniiaiis glo- ria. Vir islc mullis rnnclionibus piiblicis, naia- liumque prxroj^.itiva urnatiis, magiium ciirine prx- slat nostr^ auxilium. fuit Aiigusturiini poiitir':x ,
lla rcluclaiur, ecce a foris Teriullus ingrediinr. Qui ^ urbis insupcr muner.irius. Tuin lcg.itioiiiDns plnii-
cngni!.a causa llagellan nni ilhun jtibet, graviierqiie ainictam custodia; subigil, cotislitiions iili inodicnm el vilem cibnm, qiio iion sali^ireiur riMncs, iino deli- ciens quotidic ad iiicJiain aniina servareinr. Verum devola Cbrislo fraiigi niens non potuit, qutn ctiam jugibus inctimbcbat oralionibus, el cranl illi (a- crymx iu& panes die ao nocle. CAPUT II. AJerat diesjam tricesimus, vinculis g.iudcbat ct Iribulatioaibus illnd rcpiilaiis : Qui perseveynveril nnque in (inem, hic taloui erit [Mnllli. xxiv). Propo- nebat sibi sanclaruiii gioriosos agoiscs aiinic palnias virginiim. qu.r scxu fr.agiies, sed senRii foitcs iiuiii-
inis pro pubiica utililnie siisccpiis lantum sibi glo- ri:e, (|iianlu!it amoris ascivit. EJiis doniqne siiiiiiiiis largiiionibus aucla res publica cst. Iiirinitniii pecn- iiise modum in divcr-is fabrici» ci balncanim expcn- dil calefaciionibus. Siint el alia major.^i, qiix pcr longiim sit enumcrare. Nam primuni xlaiis tenipiis, iii qiio lubric.i viia, rudesque anni calore juvenili llammanlur, divin.^e obtcmperans religioni evicit, • t inodcsli.-£ freno naturu; jura ipsius cobibuit.
€ At cuin sevo gravior maiurioris esse cocpii coii- silii, satisfecisse divinis so praeceptis credens aliqnid popiiio qiiod placeret, invenit. Bluncra igilur aiiui auspicantis cxsolvit, et speclacula propriis viribiis
dum Iriiimpbasseiit, ei ad sidereo.s Sponsi thaiaiuos ^ siimpluosa comparans coinmunem loiius popiili su
liavlt aspectum, diim plurima inlulerit agonuni in- signia nostnc civiiati. i£mulas ctiam pru>lii vu- liipiates gladiaionim iiiler se dimicantiuin civibns non ncgavii. Neccssitates proprias el in rein vo nientia familiarcin lucra palri;e sempcr credidit poslpoiicnda. Placiiil ilaque diis sacerdolio, mune- ribus civitaii. Quin eiiam, quod esl niaximuni, vinci «clntcm, Jtiveitis sacerdos odocuil, ostenditque non re^udiandam io gravioribusannisTOluptatciu.» CAPUl IV. Dum perorassct, advocaius pneses dixit : < Quid pruetcrilartjin splendores aclionum adeo coinmen- das, cl quod iiileiiiliiur crimeii , non refcllis? Cul- paiii videtur agnoscere, qui dissimulat excusare. >
iiiiorum ac rosarnm conspicuoc coronis, qu.i-s dislin- giicbat vel pudor servaius, vel cruor oxspcrsus, asceiidissent.
Ni;ntialum interea pr^siJi est Terluiluin priuci- palcin illius civitalis conira principuui decreia Cbri- sliaiix in domo sua religiouis celarc ancillam. Ad Iribunal TerluIIus statiin peiducilur, ac primoribus advocaiis, assistenle eliani vtilgi corona , prxside jtibenle, sic ex cbarla rccitaliiin Csl : « Adrianus atque Anlonius pii, fcliccs, augu3ti,oiiinibus nosiro jure vivcniibus. Evenit ad nos vauitas rcligionis a quibusdam nnper inventa; cssc eiiini perhibenlur uonnulli, quibus nec saciiricia cordi siiil, iicc culius, quo uumur, pcr quos sine dubio, nisi ciio poenoe
suocurr.Tl fonnido, oblitteianda antiquitaiis credu- D Ai ille : < Nec puclla, inquit, cujus pro scelere
lilas cs?( Ycneraiioque ex>tiiigucnda inajoniin. Da- inus ila(|i!e omnibus popnlis batic legein c! singulis ha.'c observaiiilu Juilicibus cdicta proponimus, ut conipcllantur aii sacririciuin singtili, rebelics gladio uUor(^ fcriantur. Maliiinus nainque paucos inlerlici, quam oinnes crr.Tic, noc vagari ut pecora, sed esse unius scniciilia?. Si quis iiaquc hujus legis aut cul- tiis occtiltauduin aliquem puiaverii cujuslibet :(>tatis aut sexus, lerro ipse exhalet spiritutn edictis repti- gnantem, facultates vcro illius fisco inferantur. De- lator auiem tanli criminis ex serario publico qua- dringentortim donalionc denarioruin graluletiir , quatciius agnoacanl univorsi, ncc uccratuin pcrjre, nec pr.«mtum
diuniiius astal jinlicio, sicut doialia testnntiir in- siruineiila , ab uxore donala csl. > Prxses ait :
< rerltilli uxor ino;enua est ? » Respondit :< Ingenua, imo et nobilitnlis eximijc. Nainque pater rjus vir Rorcnlissiintis Clernidis. > Praeses dixit : < Coiiipa- rnla esl lijcc ancilla , an vernaculi educatione suscepta? > Tertuilus ait : < Nata quidem donii vi- detur, sed parenles ad nos ejus ex coinparjtioiie veiierunt. » Cui prx'ses ; < Socer luus, o princeps, incoluiuis est, antie Jam lali inunus rmplevil? > — Do medio , inqiiil, Jain faclus est. > Prxses dixil :
< Istius coniumacis pueilx parentes supersunt? —
< Sed iani, ait, couccssere snperis. > Prxses dixit
< llnjus eraiit pcrditx rcitgioiiis deoruuinc cul-
C5 YITA ETPASSIO S. MARI/K CAPPAD. — LIB. II. 60
lores? -- « Eadem , immit, amcMlia icnobaniur A prolulii tnnJoin sciitenliam : < Torliilliis orc pii-
criicirixuni colonltfs. > lUo) lautialiis, cui lionor pro meriiis ropeniifinhis
AJjecit iteruin advocalus : i Equiilem scias. , cst, seu pro natalibus cdiior oplimus, scnator in-
oplime pracscs, cum ista diuiius puolia corlaiiim, sigiiis, inipcralori pariler devolus ac numinibus,
qualenus errore potuissct libcrari. Veniin neqne qui el Icgibiis satisfecil ei cullibus, cujus imajjincs
niulccH , neque flecti umjnam poinil. In lanlunt lolain sa.'pius per urbein eliam ipse aspcxi, iiber
8Hp|;licii8, lerroribusquepccinscoriiiKnaciainagrcste abscedai. Nullum calumniatorem, nullum judiccm
concepil. Sed xquitali certe dctrahilur , si probilas nieluat. Dum auribuslixc oninia securis intimentur,
iioininoram pro iir.probiuic plccialur servorum. scelesiissimam niilii hanc pncllam ollerri jubeo in
Bonos aitjudicart propter malos cruJcle cst. Culpas publiciiin,ul babcat ct culpa supplicium, el popiilus
reus culpam luai. i cxemplum. i
Tutic diutina prxses liabiia dcliberaiione banc
LIBER SECUNDUS.
I
CAPIT PRIMUM.
Igilur Iradita virgo carnilicibus sicut ovis in
msdio csponilur liiporuni. Traliilur, injiiriatur,
Judici 8isli!ur. Qux quiJem ociilos babcbal in
juJicem, scJ menle in coelo ri\a Cliri.slo s»; com-
menJabal, Cliristum precabainr. Clamarc inierea
populus, lollcndjm liiijiismodi de lerra licbeie ,
gacvis laleni pcriro incenJiis. Ac virgo mancliiK in-
Ircpi Ja , qiiaiiilo perrecia in Ciirisium ohantas
oiiinem ab ca foras misissel limorem llaque, oculis
ad ca-lum clovalis, Cbristi nomcn coiislaiitius in-
vocahai. Super quo prjeses obsiupuit, ac per iii-
legraro fcre horam miraculo spcclaiilibus fiiil lanla
piicllc cniistaiilia. Ttim, qux vocarelur, prxses inlprrogai. Respon-
dit M.iria : < Cur de noininc rcquiris, dc lege niliil
dicis?Illa esse pcrcunclandi «Jebel ralio , quae vo-
ratur ad crimeii. Neque e'iiim natura iiiiiii nomeu
posuit, 3cJ culliis. Secnra iiaque inlerrogaiioni liias
anie responJco, nie Chrisiianani esse. Prxses
i<;i:nr : • Doininiis lc luus bic opciilur, qiii aut
prxiniuin conferal resipiscenii, aiit suppliciiiin in-
feral rcpugnanli. tlige qiiid sequaiis. » It apoiidil
Maria : < Corpori qniJeiu meo iilc doininatur nun
aiiimx. » Pra:ses dixii : < Ciir religionein domini,
anrilla cum sis, iion scqneiis ? > Rcsponiiii .Maria :
I Quoniani ab infati'.ia Clirisio Jicala sniii, ci ab
ipso iiilellectu cl ralione Joiiala, sininiatra vana
alqiie insensaia respuo, culliim ci taniuni exhibens,
(|ui feiit oninia, non eis, qiii ab honiiiiibus lacU
prohaiilur. >
Prxscs dixil : « Ex qua succcssioiic Iixc a te
vanitas pcrveiiii? » Rcspoiiiiil .Maria : » Lx majo-
ribus iiilonnata sic tenco. ISam religiosi parenles
religiosos qu.im diviies lia!tere fiiios cxoptanl. »
Praeses dixit : < rnrentes C.inni lui liiijiis fiierc
seclaB? I Ucspondit Maria : * Scinpcr in liac manse-
runl sacraiissiina religione. » Prseses dixit < Aiilc
Deucitioiieinne isiam susccpisiis roligioiiem? quin
inio sacriGca, ut el te ct Jominum (uuiii culpa
eiuas. » ResponJii Maria : < Qu;p, cniin ooinparalio
lionrais ad Deum, ul non nierilo pliis lioiiiine limeri
" Deus debeai, ciijus nuiu nosqnc omniaqnc pariler regiinliir elciiienla? qiiaslibet ergo perferam cruces, qiiibns afliciar, siippliciorum accrbilaiibns : xqiia- nimiter oniiiia sustinco pro amore Jesu Chiisli Doioiiii, qui et liic pracstabit aiixilium el in P.ituro reddet pr.x-miiim. Ne ciiiin qiixvis angiislia vol per- secutio, faiiies vel niidiias, gladius aul periculiiin aliquod £ive iribulaiio nos abojus sep.irel chariiatc, pcr Apostoluin sar.cttiin pncmoniiil, ul q\i:ii promi- sil , aJipisci palinaria nicrcamur. liiiic robtir cst illiij invictum, hinc incxtricabilis aiiiiiins, cl JoIp- riim acerbilate mens ipsa siibliruior, quod ci prj:- dicla sunt nobis ea, quoe paiimur, el niajora sunt praemia quani dolores. Dum iiihil ilaqiie sil qiiod a
QCbiislc srparare iios debeal, tcslor illiiin, queiu (liligo, quein desiJcro, ad qnem suspiro, nie iii ejus duraturam coniessioiie, el malle ir.uri quam vinci. Tcrrcna «nim relinquere, ct coelestia fcstiiio as- seqiii. f
CAPUT li. Pr.Tpses (lixil: < Sacrifioa, el qu« (ibi immineot, evadere tormeiila , fcsliiia. » Respnndil Maria : < Toriiionta, qu:c minaris, transiloria siint : illiid obsecro, iii qiioJ inlcnias, non larJcs perficcrc. Dumiiiiis mihi aJjuKtr esl, iioii tiiiicbo, qniJ faciat milii bomo. > IiiiiigiiaUis pr.'csos suppliciis cam , jtihel applicari. Qnx. lanlam popiili iniscrationcni adcpla est, ul a circiiiiisiamibus hicrymx fnnde- rciiiur, m.T^nisqiio illi claniorihns veiiiain postiila-
D leiil. \criim accclcrari poenaiii urgobal praisidis insania.
Uursiim pnpiibis i.i clamorem cxcilatus judirem argiiebat sarviiije; vocifcralio namqne una lolius cral ooronap, hicerari virgiiicin crndolilaK? juJicis non iiUione pcccati : (^onlra leges agi oinnia, nec aeqiiit:iiis jura servari. Slupens proinJe pncses, ad- riictiisque cbmoribus,quippo qui pixtnmnliuvocum ipsa ctiam pntarcl leola niere, rclaxari virginem pr:i;c.pil. Unde ciiin popiilo snliifaoluin creJeret, jain sccurior : < Qmc vos, inqnit, o eivcs, .urepsil iiisaiiia? qniJ vociferainini ? quid inslalis ? suid
67
HEINMU S. LALKICNTII Li:OD. MONACIII
m
8lrepilis7an ul inipcrnlorurn pra^c(;itt.i violci.iur d \ UirDiium scilcltil s.ipitliiriniim, siinifii»» l. nclril fen.H
Kiiil iinpuiiila sccicr.i ? » Ll :>cclaiii.iliiiii esl; s li ncmo leglbns sacris inaniis a'sliinjveril o!iji-ciaii(l:is. Sanxil liomiiioruni majesla.s vel S3cri(lc:irc singiiU^s, vcl capit;tli subj^iccre scnlcntix ; iion s:icii(ic.il iiac puella; poenam, qna; dccrelo contiiielnr, cxcipi.iJ. Qiiiilnam divcrsis cruciadbns, qiiidnam (Joloiiim gciieribiis cx(juisili8 pcrnrgclur ? Inlcifuerc jiiBiiis es, non laceranJo coiisnmotc ; Iiomiiicm, non bc- stiam ju(!c.\ se ralionaiis il(.>bcl ngiiosccrc.
[>iim ergo Iridiii poslnlaiciil indncjas vir;;ini, &! fotlc ab iiiliiilionft poluisscl rcvoraii, pr.cses an- nueiis : t Do, ail, quod petilis, spaliiiin. Vos Llan- diliis agiic, qiiod lerroribiis ogo non potui. > Ail vero nd pucllain : i Si pciitns acccpcris indiK i:is.
doilalis ol gloria: il.nin consiili->taiit alcin Liiigciii- tu:ii, tlni fndui etl ol edieiit ut^iue nd iiiorleiii, tnor- tem nuieiii crvcit {1'liilip. u). Quem cliam fratri prx- lcmlcbal iii (rnrc [lenlcn ein vclnti admoiiciido, qiiali <in;inio(|'ie pr<( pf.-cc.iioribns non pcpcrcissol. Qiio affocln, 0 ;iiiliii:i, qiiilnis cvplicom verliis, o liii^jia, qiio:iioil() p;ileinis illiim astringenjl alqi:o amplc l.ircliir ulnis ? Spirilus quoqiie sanclus in spccie viseb:i(iir columbsc incomprelien^ibililer , iiiciraliil ter a 1'airc procidcns ct iMJio. Qiiin et tiiii. Iiis tandidis erat littcris taiil;»; inajcslaii superscri- pliis : Lgo aum bcns Abraham, Deus Itaac, Deut Jacob {Malili. xxii). Iii qnam scilicet.dum piMJictii» fratcr dosiiler;tniissiiiic aspiceroi, occiirrebal cogi-
s:»crificaic consenlias. » Al ill.i : i Qno.l oplimiim, " lalioni, qiKinia aiiim.e vivaciias, quania
inquii, esl tenco, neque indiicias, iieqiic bumaiiam reqtiiro indulgentiam. > Prscscs dixit : i Do lameo spatium. Si ic in liac deiiiccps invcnero contamaci profcssione, acerba fcriam suppliciorum aniniad- versione. > Quai ail : t Imo le plurimtim obicslor, cptirr^e pr:»:ses, si qua niex cura uiilitalis le movel, m Tertulium dcminum mcum ab hac immunem culpa liabcas, t«a«|!ie aucloriiaie absofvas jiidicic, quia iu profcssioiic isla iiiliil ccrte oper.'.tus est. > Pireses dixil : < Jam liber, jain absofutus esi. Tii poi ro si ad dcos meliori te consilio transtuleris, ci digns remuneraberis, et liberlale (lonaberis. » Kc- spoiuiii Maiia : * Uiberlatem a Christo jam merul, m domilis viliis el' faisitaie calcata studcam virlu- ^ Erit forsilan qui hxc faslidiat, qiii hxc vilipendat,
carnis ebscl iiinnnnac fr.igilit:is. Auiliviiqiie unuin proiinus c saiictis rc<pondciitcin : //ue {ecit not el non ipti nos {Ptal. xcix).
Dein cuni cocpisset dcorsum iiiiendcre, animau- VLrlil tcrrain iiireriiis jacentiim ad lelhorcie imrncu- silatis compxralioiieni qoasi Lreve ac roiuiidam foi nacis coipiis , qiiod undique oceaiins aliuerel. Qoofirca jamsilti vidcbaturperspicuum.quoJ bcaius Bencdiclus corde iii Doiiin dilaiatus omnein anle se adduituin, ct veinl sub uno solis radio colleclum vidisse niundum, legiiur. In se autem revcrsus da quo luininc iu quod obscuruni, de qiia felicilale in quam recedisr-iol calainitalein, mccrendo revolvebat.
libcs, ac lesiificer verilati. Tu qnse promitiis, vani £t caduca sunt. Quid aulem prodest homiui, si vnitersiiin mundutn tucrelur, anima vero su(v delri- uienlitiii faciai {Luc. i\). »
CAPUT ?SI.
Virj^o iiaqiic absoluta libera iencbaiur sub cii- &tGdia, qnae fcite cum orarei, ei oculos in cijelum esluHsset, atqne irium decaniarei Psaimi versiculnm : Levavi ocidos meos in montei, unde venlet auxilium nuhi {Psal. cxx), silirciqiie aninia ejns ad Deum fo.^itein vivum, subito conie diblato, UIainiti?^iisque botjunis sensibus inloriotis, vidil glorium majeslalis iii escelsJs, el ssnctorum clioros suis dislinclos ordi- nibus in voce exsuUaiionis ei coiifessioiiis concinere
qai objiciat : Mulios errare fecerunl tomiua (Eccli. xsxiv). Verinn cgo crronea noii diico, qtiae plus sf- ferant profeclus qiiam defcctus. Qnae ad virtiitem incitat, s;iliibris visio cst. Spiritum pielalis com- puiiclio; spiritum vanilalis comitatur coiifusio.
CAPUT IV.
Parabal igilur virgo saiicia evaderc dc nicdio naiionis pefvfcTsce, el vclnt coiumba iauoccns elTu- gerc de laqueo aucnpum. Opporluniialem provido nacia fugain iniit. P(enaium forsiian airocitalcm nformiuaveral. Humaniiin lioc fiiil, diim cl Salva- tor itunis ad passioiiem, coppit jiavere tl locdere {Midt^ \iv), ei factiis sit sudor ejus aicut guiics tnnguin t dpcurrcniis in lerram {Luc. xxii). Sed lidelcin spons:»;
J;iti]e;n sanci.x Trinitali. Qnapropier lanto exhila- j) agoncivi jain coiouari: Sponsas ccclesiii dispoiicbat.
raia csl gatidio, !:lj;itn paradisi se acsiimaret amoe- nit;i!ibus isiUomissam. Pia siiiuidesn iii Beum anima iion polest iislcrdum non videre, quod amal, forii- quo oigit cbariiale, quod desidcrat, cum dniitur in pnrsenii etiain s^ociito hiimilibus aiqtie ainiclis fuluraj rcmuneratioiiis qu.xdatu primilijc.
Nain cl qiiidam fratcr, qiii assidiio corilcmpla- tioiii diviuac ItsliaLircrel, niiiii aliquando iiarravit, quod, diim oraiionibiis cl nuillo liiclii pro suis ossol peccalis quodam dilucuio aniici.us, ropciile iu su- perna sit f;ipiii5 pcr spiriinnf. Viilchal saiiclam Trinitalcm habituilino prorsur< admiranda. .^iiliqinis lUtt dierum, Palcr iniscricordinnmi, cl Doiis tolins coiiiolalionis nive© capile, vuliu ruuiaiiic supev
Duai eiiim a persecuLciribus se in5(i(iui scnsissoi, lota ad ipstim menie convcriitur, ct iil in paoe jaia- jam mereauir biisclpi, txoral cnm lacryniis. Pro- fofto niiraud;e novilaiis miracnlum I Vcrdin si aii- clorem aUenderis, noii viuci^iiur les incrcdihilis, quia iioii est inipossibile apnd Deuui omnc vcrbum. Graude ?ax(im, quob ohvium jacebat, sese scindeiis nicdiun), virginein sinu quasi maienin excepil, ite- rumqnc a.lduttis iii .solidum parlibiis corpus jam e-ianiine sopiilcri vice in se recoiididit. Magitifica- vit cigo Doiaiitus faccre cuni virgine sua salulare tan) iiisoliliim, ac ne malitia iiuiiaiet iiiloIIo< tuni fjtis, aul liciio dccipcret aiiimam illius, proporavit tihui) cducercdc u.edio inifiuilalum, (pioiiiam gralia
C9 VITA S. TIEUALDI. — LIB. I. 10
el miscricorilia esl in sanoios ojus cl rcs.pecUis in A Al vero qiii evasisscnl, ad profan.i ijoloriiin li-
elecios iiliiis.
Al carnirices innqiiam cancs rahiili locnm iiida- gine claudenlcs, scnil.ib.mtiir, sicubi prccda (ain suLito silii prxrepta l.itiiarel. Dcpreiieiidcriini^ine iii silice cxlremas virginti amictiis uras. Siipcr qiio incredibili sliiporo allonili rem pr.csidi gcsl.un iii- limariint. Sed inali unde fie.-i deljoreiii mcliorcs, Guiil inde noiiniin(|iiaM) deteriorcs. Jiiilex crgo itii-
mina confiigienlcs duin sacrilega ambiniii .Tllarii. inlericre. Suffr.igia qiiijipc ncqnic(|ii.im i\ illis spc- r.inlur, qui sibin Pi siiffragiiri nci|ne tnl riiil'iCO:iiiis etiain aiile ipsam a:dis jiiu .m spiriium fiidii. C^ro<i- siis denique i^iiis a Doiniiiodevoravil|)opu!iim s'mhl cl xdcm. Periit ilaquc inini^lra crii('eiilatis iiiiilti- tiido ; qur^ntoqiic illic plura liabiicre niiniiiin, lanio ad ignis aiiginenliim inaJDra incendii suggesia su:it
pius pariim ira, pariim admiralioiic pcnnoliis, jiis- roii;€iila. Pcciaiis igilur siiis impntent, quod iii-
sil riiilocomo priiicipali Neocliorcnsium liviialis, censi ; dconim niimcro, quod diuliiis coiiciemali.
iil multitudine collecia idem saxiini rcstiniis dirii- Summa eonim, qui (ain repeniino cnsu quam iii-
tuni procederct. Siatim prxconis vocc popnlus cun- ceiu^io absiiinplisiint, diio miliiuscprmgeiili Quibiis
grcgaliir. vcro evasisse conligit, iu ci>tiatcm tremcbtiiidi rc- Jam Tentum ad lociiin fiicral, el rem perficere „ fugcrnni, ei magnis iiliiqiie conclaniabant vocibns, laborabanl, cnm rcpcntc coruscatio spleiidoris magiia
emicuil, atqiie iiorrisoiio loniini eriinipenlc, ul ip- sam peiic macliinam credcres cncii dci idissc, (erra conciissa est, nutautiaqnc corruere omnium vcsligia. Ei ecce duo coBlcsiis milirKe equitcs cursu vclocis- simo pcr viam oricnlis a supcinis descendenies oc- ciirrerc ad spcctaculum, qiioium equi «ive candi- dioros, oniatus onuiis csftCt .".urens, sidcreis ipsi rut.Iaroni fulgoribus. Qiios siinul atqiic videnini qni .fderant, ianio liniorc qiiadam vi divina pcrcuUi sunl, quod fugiente sensii alqiic aniina cutum in iiiortcm oculi claudereiitur.
niagiiimi cssc Dciim Marix>, solum esse Deum Cliri- sliaiiornm, ct justa ejus csse judicia.
Qiioniani ergo aliorum perdilio aliornm paril plc- rumqne saluicm, iiiuhi pwnilenliam prisliiii agcnlc» erroris, coiilulcrinil sc ad verilalcm fidci, apposiia- qiie sunl ad Deuni circiler tria miliia liominum. Crescebat aulcm credentium miilliluiio, quia post pcrscculionis proccilaiii pax iiccle!.i:s daia esl, dum, imperanle Jcsu ventis el mari, facta esset iraaqnii- litas.
REINERI MONJiGHI
FLOS EREMl
SF.O
DE YITA S. TIEBAIDI MONACHI ET EBSMITi
LIDRI DUO.
(0. Bcrn. Piztcs The$. Anecd. IV. iii, 95, cx eod. ms. nionasterit S. Laurcnlii.)
PROLOGUS.
Ad gloriam Dei profpcliiniqiic lcgoniinm <-i aii- C dienliiini vjrlulcs rocensenlnr alqiic opcra sanclo- rnm, qnaieiius in eis cognoscalur el landotur gra- lianim dator mirabilis, .ic pra^clarac cxcniplo viriu- lis fecuiidie mcntcsgermina bon.-eprfireiaiilaciioiiis. Typico apud bistoriam facto, qna scribiliir Jacob saiiclus vngas populeas virides cl aRiygilaliiios, cl cx plal?.nis, iit c!» parle dc.corticassc, dcltacti:..qiie corticibus in eis, quse spolinta fueraiil, candor ap- part!!! ; \\h vcro, qwp ii-ii^^gra eraiil, viridia corn:.Tr.-
scrnnl : posuiiqnc ca in cafialibus, nbi aqna elTiiri- debatiir, ul, cnm vcnissenl grcges ad bibcnrlum, antc oculos liabereni viigas oves, et in conspcclu carnm concipeicnt.
Eo nimirum mudo iii Eceiosia, ubi vivcnlcs fliiuiit aqiia) cojleslis doctrimr, (jnilflis gres^es polanttir ndrlinm, posila; siinl virgx virides, \irua? c;indi.l;c, sincli videlicet viri, qiiilms et (iiioi viror, et vil.c rectilndo, candorqnc Loiii inest opeiis, liir.iuin iii aspeetii, 'Hioium doctir.ienip aiqiie vX.citipiic uv<,s, id
71 ItKIlNF.nt S. LALhi:
csl simplices, jiitla Propliolajn roncipinnl, cl fjuasi A pariant cl pariiiriuiit,atqiic spiriluin saiiKis raciant in lcrra, {^raliilelnrqiie Sponsiis ot dical : Omnet ge- mellit felibui, et $lerilit non ett inler eat {Cant. iv).
Siiin quitlem ini|icritus laai sornione qnain scicn- lia, iilpolc qiii cum Csau per lu&tra ferarum ve- nando non discurreriin, qiii per au<litoria discendo non sim vagalus philosr.pliorum; quiii poiiiis cum Jacobsimplice penes matrem Rebeccain in laberna' cnlo scniper resederim, regularejugiler in Ccclesia oiium obserTaverini.ifllerni tamen Palrissnpienlioi ac Vcrbo, quod ex orc inranlium cl laclentium p«r- fccil laudem, confido.
NTIf LIOD. MONACIII 7i
l({iliir laudniiil(:m i;M)iiacliu:^i iiidignus licel lau- d:il)(i iiionacliiiS, 0|iMS(jj|iiriiqiie diiobus coiini ium libiis, cui |ti'.('piiig;ilur lalis lilulus : Z' /oi neini. Qua cnim vila, qnibds norucrit Yiriiiiibus ercmiia et nionaclius Tiebaidiis, in eo cxpediam, alque iil primi lencllji adliuc xiatis ^el piicritix flores in liunc coalescaiil rrucinm, cnilar. Nain saliibre est btuiiiis peclus cxcolcre Iioiiestis. Oiiosilas qiiippe fruiiccs alil viiiuruin, quos ut prxcavcrim, studurc jiivai, qiio vcste nigra tanquani iiii^jris lixdorum logatus pclliculis de illa quiitptani assequar beii»fdi- ctione, quani lulil fialer leiiis a fratre piloso.
LIBER PRIMUS.
CAPllT PRIMUM.
Apnd tcrriiorium Scnonense Tiebaldus qiiasi ge- nerosx arboiis flos clara progeisiHis stirpe fuil , pencs caslrum vero educaiiis Pruvintim siib llein- rico Roinanoruni impcraiorc, ct Ileiurico alq«c Pliilippo ejus lilio, Francorum regibus. Parenies illius ab Odonc famosiasiino Campanorum oliin co- mite duxcre gcnus, iilo, qui ob insoleuliam circa Barum caslrum a militiis oppressus Lotbaringonim aique csempius esi.
Ipsc inler priina inranLise rudimenla boneeprotulit spci ex sc indicia, ut videri frivolum noii debuissel, qtiod cum micabilein in vila fore anicula pauper spi- ritu, dum adhuc utcro clauderetur, prxdixeiat, cum id Tiebaldus qiioque prreilixerii episcopus YieRnensis, avunculus aviss iilius, vir scilicei pro- balsc sanctilalis, a quo el icquivocum noineti iraxil. Formabalur ilaqtic sensim sclale et gralia, ornaba- lur morum insigtii purilate vel modcstia. Est enim iutur^e virlulis magniim specimen parvuli sincera imlolcs. Deinde iibi primum juvenilis lobur «latis alligerat, sanclis agehaiur sludiis, loca visitabal sanciorum, parcimonia el oralionibus lubiicam fre- «abal xtatcin verborum Domini diligens aiidilor.
Vitse porro ercmiliCce zelaliis poiissimum phiioso- pbiam, qua contincnlia, pauperlale, divina noret coniemplaiiouc, htiic so proposilo dcvovil, clamqiic pafcniibus quemdam laudaium crcmilam in una Scijuatitc Uumiiiis insul; rum degcnlem adiil , ac stiam apernit volunlatcm. lilc juvcni niililaiuro mi- lilis pr3emos)sir;>.i>s ollicia , diligenlcr inslrusit de oiiinibut^, commendalumqiic Clirisio dimisil a se.
r.aqiic Tiebaldus, qua; jeiro siinl oblivisceiis, ad ea vcro qnai siiiil priora exlciidcns scipsiim, ad de- stiiiaium pcrsequebaltir braviuin supernoe vocatio- nis, el reliclis pairo vci malre, fralribiis vel man- ripiis, amplissiraisqiic praidiis, quidquid dciiiquc est inundi, proximo Pasclia lanquam mililix sum-
B piunis cinguliim, cutn Iribus sociii milite scilicet qiiodam sibi familiari ct suo et iliius armigcro vc- iiii Remis, hospilalusqiie iii uibe csl. Tunc oppftrlu- iiilate se exciiliendi de manti yEgyplix domtiia>, vi- dcliccl pompx sxcularis, reliquil pallium ciincii: supcllectilis el fugil. Dimissis iiam<|ui', domi lam equis qiiam armigeris cuiii collcga lidbsimo vrbiti aiiiicos sahilolum exiens, lalenlcr iu auiciiora dis» cessit. L'bi duos obviam habentes pcregrinos op- timis, quibus iuduii er£.ni, vestibus seso spoliant, egenos vcstiunt, eorum vililius el abjcciis induunuir cilicioiis. Iia scheaialc commutalo iior firiiint viri iiiisericord«s ad locuni Ptango (7) vocabulum, qiii eial ii! Teulonicorum rcgno. Memor;iljilis piclas! Ycslierunt in pauperibus Cbristuii), quo miiiidi
C evaderent nudi iiaufragium.
CAPLT n.
Pra?dicto igiiur loco diuiiiis remoraii in fanie ct siti, in frigore el nudiiaie, in jejiniiis el vigiliis niiillis cgere vitam. Elenlm jnxla quod canilur iii psaliwo ; Manus eorum in copliino servUjrunt (Pial. ^xxx), quia paiiperes pro Chrislo pcrcgrinique facli ob quaereiuia necessaria vilissima; se siiliiniseruni serviliiii, fenum sc.Iicel e praiis sccando, lapides porlando, jumenlorinn mundando doiniciiia, car- boiies in opera eflicicndo fabrilia. Tcnui pcrinde parto cx lahoribus siipendio, nudis ad Galiiciaii) cxicTc pedibiis, patrccinia beali rcquisitum Jarohi.
Invidit diabolus, et eoruin obviare profertibus p iiisiirrc\il. Nequc aulem propalam ausuin hoc ha- btiil, sed Iraudem paral. Nam reverlenti aboraliuue Tiebaldo iti liomitiis, qiiam fimissel lorina, .se op- pDuil, iii lerra steriuiur obiiquus, eiqiie lapsum facit. Slalim Cliiisium illc iiiclamal, ciucis se arm^at sigiiaciilo.Qiiod non ferciis illusorevanuit. Sed lenia- tiunum moicslia jusiis csl coronarum materia. bti- moncs impugiiaiit, dtfundit Ciirislus. Prxuiia ina- jores majoru merenlur agoiies.
(7) Al. Pilango, Pilindo, Picingo.
It
V> VITA S. Tlr.BA
Voncral posi Ir.ec Ticvcrini ciini colloj^a vir licd- A liis, iliiqiie invciiU) (talre, adiiioiiniii (ristains csl. ti al sii|uiJein illi ailversarius in vin Doinini, el eum rcliiicre in sseculo iiilclialiir. Ip>e vero tencns iii- coiicussum (|U0(l legiinr : Qui amnt pnlrem uu.' mn- irem super me, non est me diijiius (Mutlli. \), patris vel sxculi conlcniptu a(lli:i:sil po^l Cltiisliiin. R:i- jiiluns igilur cniceiii 6uaiii desiiJerio adoratKii vc- iierabile Jerosolyniis sepulcruiii, iloinatn prinio, lieiii Veneliam mare Iransidirns accessil. Qna iii- tniiione fines p.^rvagalus Jtalia; iii locuin (icvciiil, qiiem (8) Salanicam vetustas dixit, plac(iiti|ne roiiiorari. Loco siquideni peHuslralo rcperil saltnm latc sp<')iiosiiin, ac veleris ruinas ecclesix, ct a «lominis iuci obicnla liabitaiKli licentia, (jiiod iiicnte jaiii oliin concopissct, vivcre scilicei solit.iriain, iniplere aggredilur, rabricatoi^iie tu^driulo iiovus ei-eiinim iliam liabitator inscdil.
Tuin vero qnas sibi agonisla forlis cruces iinpor- lavil, evolvere lunguin est, in jejuniis, in vigiliis, iii orationibus, in maceraiione cartiis. Pritno qni- (lem carnibus atque otniii piiigucdine absiiiiiiit, liordeaceopane tanliiiii et aqiia naturae quam vcntri salisraciciis. Enimvero spirilii ad rortiora invale- scenle ei liuiuana jain supergrcdiente, ipso pane, otiinique siin polu negato, rruclibus tniitum sive Iterbis, iierljarumqne radicibus aliqiiot violilavit uiinos cilicio semper ulens. Qnippc obsequiis pasce- talur bomo inlerior cceleslibus ci coiilemplutione assidna. ul jam miiiiis extcrior de cibo cogilaret C inaletiali, lottrsfnio in Deo roqiiiescebal, plane ul «licere tanlum pos.set : Sub uiubta illius, quem deti- derareram, tedi, el fruclHs eju$ dulcis gutluri rueo (C-iiil. ii).
C.\PUT \\\.
Acium igitur esl superna dispensanic gralia, uli |U(>licientibus nieritis a pia<sule Liudeciierio (9), viro speclabili, per gradus ccclesiasticos ad sacer- «luliuiii tisque iii Vincenliana proniovcrelur Ecclc- sia , quaienus qui jaiii carnis erai inortiflcalione \iv.i Deo faclus bostia, vivificum illi et acceplabile s^iciificium sacrosaiicta iibarel in ara. Nani libalio prubaiur gratior , quain coiiversatio cominendat inclior. Silcniio anleiii iion dcbel suppriiiii, unde (tossit quilibet ae^iilicari.
Audivi secrctius a qnodam sacerdole, qiiia duui iii cclebralionibus niissaruni .niystcri? couficcret revcrenda, ila inlerdun: qnodam vaporc ignis ailla- L.itiir invibiliilis , veliit atdciiti assislcrel caiiiino. Qiiioeiiam ipsum paiteiii vol c<)liceiii niiro calcic inu.lo, duin tencrct iii manibus, scnliebal, qiioriiain Deus Dei Vcrbuni ignis veie esl, cujus c:u-o paiiis iile, tfujus sanguis vinum illud vere cst.
Veruin qua et illud afreclione niemorem, quod vidcrit aliquaiido super allare vcri Isaac sacranien- luiu iii formain pucri |)endcnlis in cruce illKjuc ar
LDl. - LIB. i. 7V
riilciitis Iraiisfurin.iluni, cnjus inmon g.oriooa flore- ret caniiies, iit el iii pueritia lioiuiiiis novilas, el iii ca|»ilis grandaevilate Dcilatis signarctur antiqtiilas?
Nec vcro nie piolas occultare sinil, quodani iilti;n crepusciilo pcr visiini sanctam TriniLiiem contcni- plaiuin fiiisse. Lrant duie pcrson.-c liabitu el viiUii iiicClabililcr veiioraiido cl capite ultra nivein caii- dido; terlia florc conspic«.i spcciosi a!que ^u. vis inodcstix jiivonis, induta(|uc rlilaniyde coocinoa. Qiiaiit duin aliffi insinu.ircnl ac direronl : Amice, aijnoscisne Josnm, ille to:o in cum affeclu iniende- lial, vostcmquc ;gnosccbat, qua idem rex gloiix ct lionoris ; rcx, inquam, cl regis unigcnitus in dio, qua iiiiproperi;i iinproperaniium cecidenint super enm, cironmdaliis luissel. Ad cnjus pedes Cdiii pro- cidere vcllci ac deoscnlari, ipse inira dignaiione saiiCias ac venerabilcsjinanus suas rccenlibiis etiain ttinc plagis sanguineas illi exosculandas porrexit. Ecce liquescil mens, stiipcscuiil sciisus; serino ile- licit, ncc complecli polcsl oralione, quod circum- scribl polcsl afTeclione! 0 qiiam ine/Tabilis supcrnai suavitas est dulcedinis! Anima dcfigcns osculis illas dcsiJerii coilium xlernorum plagas, os suutii dtil- cissimo, piissimo inlinclum quodamniodo sangiiino niiro et incxplcbili gustii persensil.
Neque opitior prjelcrea relicendum, quod prxdi- cius quoquc lidclis rcferebat, se divinani dtim ie- geiet paginam, siiavi aliqtiolies caloris aura per- llatum, qua) ex eo, quciii icncret lunc, libro procc- dcbai. Piiini alquc seriuin est lioc. Nam legctn Dei scilicct oinncm Scriplurain per Spiritum sanctum, igncm uliqne veruin, aspiratain el editani Moyses scribit esse igneam ; et David : Ignilum eloquiuin (uum vehemenier {Psal. cxviii); el Salomon : Omnis sermo Dei igitilus clijpeusesl sperantibut iu se (Prov. XXX). Diligentibus ergo Deuin omiiia cooperantur in boniiiii. Qui revera, dum pr:e dilecliouis vcbc- nientia incoiaiutn suum prolongaii geinitibus lugciil incnarrabilibus, praeserlim cum miliiia sit vita lio- minis super terram, iiec securos esse sinant ialir- inilas carnis, lol tiuslcs, lot vulnora, Sol passiones, niiseriic vel casus, nli consolentur el conridanl, quia Jesus muiiduiii, divina nonnunquain revelatione vi« silaiiltir, prx'sidio aniiiiatitur.
CAPLT JV.
Iljque Tiebaldus, quo se nosccl Deo propinquasso aliiuri gradu, co inlendebat studiis spiritualibus ; tit si nunc cjns districtani ccrnercs conversaiioneni, anleactani putares vilam deliciosain fulsse, duiii facto etiam intihilido /l:igciIo seipsuin ficquentius quam s«iveie cecideril. Casligabai eniincorpus suum, ct in serviiutcin redi^cbat, ne corpori servire cs.geretur.
Quiiiquenuio donique sicuti ejus testab.intur fa- miliaies, iioii j.icnido sed stdendo suninium co|>!t furto taiii landabili, ui dccuuibens veslibus sc d.Ii-- i;entcr qiiasi toia iiocle quicturus tegcret, posl ini-
•(S) Aliit: Sallanic.-i, ballavica cl Sarjvi-a. 1'atrol. CCIV.
'Oi .1/. Liuiichcrico.
:r
Rf:iNEUl S. LVLT.KNin IJlOn. MONACIII
7«
niHtri vcro tiisccssiin) .id s.icrariini so iiiiiiii;i |i'-'iii- \ ii»sc rrnlris iti inorliiii agoniz.wlis, (|iii uli(|iniiiliii.
fcrcl vifjiiiariiiii, loliisqnc exijjorcl oramlo iciic1(i;h, Minuiinii in Irciiilo siio |>cr noclcs qn.xiciis, ()U(;ii) «liligiflial aiiiina fjtiR. Ciim vcro cral fturgcndiiin , lecliilo scsc rcddcrci, laiidcin sriliccl vilando h'j- m:)!).')!^, Pciimtinc hil)i snluin consciiini cxnpianilo. Flnil ii.^tmqiic llos cx orlion', f|ncin naliis carjii 15.) re.T. I'".x jaclanlix viilo l)on:i (icMorcscil acllo. L<!- cliilicjiis,divcs aiiibilinarca rral :riiiialis supcrllcici, lineuinqiie dcsiipcr lintcolum , c:ipiialc truncus, ct I."mci!S |>iilcolii9, nncin ;ib a sln in pcrcgriniUiorn; lial)ucral iiercnsurcm. Scd d:im cilicio lolum, ul iui (lixeriin , corpus armassci, pro liiitcolo ciliciniu
(iuiii sinc ^'siiiiii jacnisscl, nl oljitiSC crcdcntliir, « cii- lo» apcriiil, circiuiispf x l aiiiicos, flenlcs ('Oii->ol:iliis csl, osc»l;i (lcilil, {jlori.r baiutoruin s»; nrofcs-ii<j csl inlerriiis:>e. D<:liiiic oratioiicm , i]iiair. fudil pro- plicla iii venlic comcIiikiis ceti, niajjno alTeclu air|iie siispiriis sub •imrnMire co;pit. Inlcr ciijiis verb;i ex- liabiis spiiitiini dt: corrnption." ir.uriis :id incorriipti- bilein sulilcviiliis cst viiain. 0 (|ui>(|uis cn, in (|uo ^ii^iisiijtiir aiiiina tiia pro fluctibiis loiilalioiiuu) at- (|ue iuiscrianiin, qui siipcr tc Iransciml, atleicbs, rccogiics iMi^Miciilinin aitgusliis, niorienlluin ago- i:i.)s, (|iialiicr iirgc.Tiitnr, (pialilcr sudeiit, qua cx-
.si!!)Slravil ; pro .irca q(io(|uc siipposito sibi lato tl pciulaiil amaritudijie pomi dulcediiicm illius, <|iio(l (lolaiili iigiio. Sic quoliiiiana corporis casligalioiie crncntis dcntihus prinii usurparunt parenles! Il.vi- niaccinliis, cl liuniirali s|:iritus conlrilione liqtic- D sas sepnlloruin iiiniulos, ciim non susiincas felores;
fai li!S il.ici rc vciaiilcr polerat : Manut mccc dislilla- vcrinU ivtjnhum , et digili niei plcni erant imjrilui prohtidssima {Cunl.x). Sic crgo Ticbaldum vidisse philosopliantcm crat prorcclus plurinius.
Bicnnium iiulc Hiixer.ii , ciim socius proposili ejus, qiicm dixi supra, Wallerus nomiuc, bono fine (lece.ssii. Nain bouc. nioriiur, qui bcne vixcril.
Certc. mcn.itii aotc aliquol annos nie leclalo asli-
liurrciidis (pjoqiic supcr iiiorticinis extrciiiisccs, iil iiuper lugubre noLis ac rniscrabile s;icctaciiluii) pras icndil corpus bunianum , quod ossibus quid.'ni et iiervis adbuc compagiiiatuin, scd cariie csscl niula- tnin. Nam iiiiilium rcpngnal viliis sediiio vcrsare, quid futiirus sis. Vcrn!!! quae residua sunl, iiber jam secundus explicct.
LIDER SECUNDUS.
CAPUT PRIMUM. C
TiebaMo igilur aniiqui iion defuere liosiis cerla- niina, «i probatioreniiercl de constaniia. Dsia enim noclium ciim iii stralu jacereJ, nequc l.iincn dormi- rcl tcntaioradrtiil, in;pnlsuque niagno pariclem cel- Uila; qualieus iiicrcpitare cocpil Tiebnkluni Jesiiiix nimis scrvire, qui somno di»lciitus tnatiitinos cantare negligerci, jam surgcndum essc. Visum esl viro Dci quod fraler, quv cominanebat, ad maiutinam eum synaxini excila^ct. rrocessU, sed [icmiiiem invc- nit : el dum fr.^trli illius pul^asscl ad cellulaiii , poslibus serafis, quiescerc ct).:;iiyvil. Iutcllcxil eigj dxntoiiis fiiisse illusioiicm. Tum expicsso crucis signaculo inclamatoque Spirlu sanclo, spirilum iic- qiiara delurbavit, cl eum tanquam ruslicorum mtil- tiloiiineiu silvam securibus cedcnliuin audivii dis- cedere. Bcllalorem plane fortem, qui ercinitam ciim nequivil evinccrc, lia;iia saltca) ciemi se oster.tavil posse prosteriierc!
Aliqiiaii Jo cti:im inler quosdam dissidcntes pacis Icgiitioncin sanriiis agcbal, cuiu impugu;itione frau- dulenla fiiin insidiator appcliil, qiiaienus iKsissel corpore, qucm spirilu superare iion posscl. Duin tiiim apud casirum Lconicum numcii vocabnio .\o- viim Iransircl, plaustroque liinc scdebat, qiiod pr;c tl<fi*ctione pcdos ambuiare non vaUibat, cx vcbiculi cubiio rolis tiiia d spaniil, quo vir Dci prsccipilatus inlcrjreisubmcrgio, Veruni cuslodivil Dominus dili- «^ciitein se, ct huiiiili suo facliis csl iii salulem. Sol.i fci'1'iideffl cvectus rota transiil illiCsus ne icnui'er qui-
D
dem liumcctatns. Sancios quippe irraiionalia rtinni Tercnliir elemeiila.
Millc pru^terca liiuin nocendi ariibiis liosiis ver> sutus allentavii. S'^d conlrivit Dominns bracliiuin pcccaloris el ma'igni, seninerque gloriosioribiis victo» riis mililem fecli snnm gloriosiorem. Qucm iiiter ren- laiJiina qiioquc ccelesiibus iioiinnnquam visionibiis rc- cieavit. Mam fervordevoiionis niuliuin oleo igr.escil divinac consolationis. Neque cxislil efTicacius adver- sum icnlalioiicsoccursusve inalos palrocinium qnam Spirilu sancli scdula invocalio. Ilacc unicus salutls portus, li.^ec singnlarc serenum, bxc diilcedo niira- bilis est. Qiiic coidi dum iiistillel vivuin saporcm, iiitcidum guslu eliam mellilluo vigcl iii orc, adeo ut fttii lioc ineruerit, se refeclum siibito g.iudeai, ei vero peirianie au.nro gratic floicm novitalis ia- dual.
c\PUT n.
Rcferebal mibi gralia icdiiicalioiiis mcmorabile quidain frnle'' f;\mi!iar!s. Quod.mi diluculo sanclum i.is'.;;nlisb!in.; Spiriluin invocarat, cum oralione ci biciymis tlcfessus obdormivil. Sj)iritu vem graiidi ct forti lanquam toniiruo ingriieiile cvigilavit. Ja- cebiit apertis(|uidem oculis, sed se movere periiins ncqiiibat. Posl &piriliiin auleni facla esl commotio ita ul lectulnm moveri. tL cc veli;l arboris agilari solium sentirei. Posi coniiriOticiiem ignis circuuifu- su 3 csl.
Recordabaiur iiilcrim ille, quod erga propbelnm sanclum in spclui^ca ir>oiiiis Oreb simile quiJ aciuiu
77
VITA S. TIEnM.DI. — LID. II.
78
lit. Posl igncii» crgo sibilus aiinv tciiiiis au.ii.krnr ^ to!ivcrs;tlioiiom. Diibiiavil prnc liinc pia maler. *t ibi Doiiiiiius. Coliiinl»:i .siiniitlcm omiii noi;.l;or cnii.l iii:illct, siiosiie. palri:im vcl opcs repeierc, .in «nloie ciiiiciiil, qn^ siiptMvoliinns, alquc imliccs TicbaMo nni iiilixicrc? Sitl vi.ilair.oi lilii, iiuu
aircclioiiis ilnl. isMm:ts emilicns vocnlas in os il- l.i|H.i csl fralris, ct iisqnc ail cor pciiclrans ali<inania snpcrse.lil mora. Alis ilcimle concnssis CRrcssa e-.l. O quanla linic iliilcctlinc. o iin:inla lunc snaviiaie for illuil affcctnm csl, iluin curpus iiuoiine ipsmn leiiissiino soilorc qnasi oloo ir<oralnm madiicril. liabciial planc iilem frjlres Spiriins sancii imicsi- nciiieni mcmoriam, miro moic lotis cnm inc.lnllis invocans, ampl.-clcns, dcsiilcrans. L'mlc cl frcqucnti (Jignabainr ab illo vi!>ii:nioiic
cbariias Clirisli. r><'niiiiliavil s^ecnlo cnni suis otnii- bus, scnta cslClii islum. Ambiiiosos exiii:i ortid- lus crcinilicas ambil sloLis, vcslcin piiHain , paupc- reni ciillnm. Qu.-v crgo priiis mngnanini cxsiiilssci ilomorntn laiiqiio (lomina cospiiis, iiniiis cum Tic- baldo C9snl:i^ modn angusii:is incolii, cnjiis cxcmp'o jcjiinia, vigilias, nralioncs frc^nentai. Ciii piissinms l.ini sednlo iiiius inscrvivii, nt millo uiii|uain frigote. luilla incominodilaie illi:is «lcfncrit otscqiulx. rcco- li-ns scriplum : I''ili, honorn palrem tl malrem, mI
Scd qui:i cbarissimns qni.lam prccibns inslat, ut litlongatus supcr ternim {E.rod. \\\ iMus elcnini scribnm aliquid dc gralia cl consolalionc cjusdcni Dcoquam nalurx jiistns sc accnnimoJal. Spirilns sancli, ca. qu.T vcl » prjcdicio fralrc, vel B rrxierca si qui snpcrvcnijsent bospiles, qnasi
ab aliis mcmoran.la diilici , opporlnnius in co al- tesam opnscnlo, si viiam, si racull.iiem Patcr Inmi- niim dcderil. a qxo oinne dalum opliinnm, ci omiic pcrrei;tum donuin il.sccn.lil.
CMMJT m. Igilur (bim aliquando Ticbaldns rorde confracto commissa sua Ingerei, aiqup iMo Ax;»; v»jicri exem plo irriguum siip.'riiis, ct inignnm su^spiraret mfe
nlier sivc Abraliam, sivc Lot sanctos occurrcba , gandens, salulabat coi)ipIe.xabalur, «lcoscnlabaiiii-. Inducebat liospiliuli», lavabat pi.'dcs, coqncbai <ii.i- scula, mcnsampoiicljai, frangcbat pancm, poculuni ipse porrigebal; spcclarcs liomini;m dis€iplin:i exa<-tuin .«piriluuli. Moribus, sermonc, habilu crat conspicabilis ; molcsfa facics, fluridi iiilcbanl o\'»\'\, per quo5 onqiiam per diio spccula intcrior ra-
rius, vox ad cum csi dcl-psa bnjujmodi : !S'e fltvcris, diaict graiia, cl ad inslar Job sancli lux vnlius ejus remissa buuI Ubi peccinii tun (Mailli. ix). Digna uti- i»on cadebal iii tcnam.
qne ronsolaiio fiilflis aninur, .|n;c in lcrra pcrcgri. nalioiiis ct miscri;c j:im acccpciil oraciiiuni salvaliO' nis siix. Eodem fcic sub lonporc nocliirno ei visu asliicrc
CAPtlT ... Uicnno antcobiliim siuini omni tcnlaiionc, viiio- i-uuiqiic immiinis assnltu fuil, scd moil onim obsitiis lanlis vulneiibiis, lanloqitc pressus incommodo, nt
sancti Erniiigoras aiqiic.Forlnnalus marlyrcs, qiio- ^ i'C grcssum qiii;lciii figcre, non in laliis sc &lind
rnm nomiiiis ad liiiiluin oraioriuni cclliil;c cral dcclinare, non manum ad os duccrc <juisscl. Sum-
ipsins diilicainm, calesli miraliiles vcnusia;c, iufncis mus enim arlifex igne tribiilalionis, tl lima iiilir-
vu!iibiis, slcllaiilibus ocnlis, aniiclu purpureo,ct milatis gcminam dispoiicb:il expolirc, qiiani mox
illius devolae scduliiati crga Dci cnllum ar sni nie- crcplam dc tcrra diademali suo inscrcrcl, purgsbat-
iroriam divcrc grnlias. Eqnidcm fuliccs cjiis ocuii, quc seplupbim, (jncm in lalicrnaculo babilarc suo
qui adliiic in lcrris posilus cwlcstia mercaliir coii- dignum jiKlicassel. Ein:>!'< iiil ert^o crcmi iacloiis
spicar-.
Qnidain ilLus nii. istcr, Odo nomiiic, gruvi fcbriiim sngebalur ac Hci niolcslia. Qiii oraiionum ejiis, diiin rrcbro petcrel snffr.igia, iile piiino rcfugerc, pccca- t.>reni se dicerc, iiec csse, qni volunl:ili qucal D«:i rcsisierc , ciijus arbiiiio infirniilates scrviatil. Scd eiiiin, cum ii^elem minislruin jam suprcmum Ira-
ille nos. Aur;) infirniilatis ^nUislus usl \crnans illc flos cremi. Decumbibai TiebaUlus ca:'o sempcr in- lenttis, ncc de priori quidqu.1111 rigoic ininut passtis aniiiiuin non dvilcctcbat ab oralioiic. IDtcnini pliis in sanclis 3iiim:c firmilas qtiam corpoiis ii.lir- inilas valcl. Quo l:ibcscil caro, co animiis invalcscil. yam virtus in infirniiiate perftcilur {II Tor. xii).
Iicre spiritum vidcrel, illius dolcns discessu, ad ec- rj Anno igitiir duo.iocimo, ex quo palri.im roli.iuo' clcsiam nli dcrcratiir, prxcipil. Ipsc sacia celclir.i- ral (tres cnim pcrcgrc aniios fccit, noveni vixil
lcrus missarum acccilil. Comniiinicavil corporc et «aiigtiine sacrcsancto igrclus, fiigataqiic proiiinis hilirmitas ci reformata s:inilasesi. Qni crgo altornm vix delatits fnissel maiiibus, merilo Tiebal.li suis samis rcdiil pcdibu<;, iinpleio, qiiod Vciil,is cre.Un- libus rcproinisil : Anien dicovobi$, (fiiin quiJqnid pe- lierilis Palrem in noniinemeo, dabil vobis{Jo(in. xiv). Liiccrna ergo super candelabritin posita la.li.is laic suos sparserat , duin mnllis ad virum Dci nii- <li(|ue conflucnlibiis , palrem i|iioqiie ac inalroin illins ciim inulla nobililale opinio iraxit. Gaii.lc- bani oppido se parciilcs iiiveiiissc, quem pcrdiili se ilolcbaiil, niaximccuui lilii cerncrcnl tain gluii';s.:m
solitarins) ad exlicma vciiil. Tunc acccrsilo bon;» frii,:i[is viro Pclro :ibbale familijrissinn) sibi, a «pio eodcm anno monacliicum sn^ccpissct babilnni , ni.itre.in suam , ac iilios spiritualcs, quosparturicrat el ciJiicavcr:il Cliristo, pauperciii.|no siipcllcclilcni illi, ncc nnn sux curain ccilnla: commen.lavil, sui dissolutioiicm immiitcre prxdicens fraUibns.
Posl li;£C inorbo invalesccnic, jacebal ap[oni::ans, morlisr|ue longam guslavil amariuidiiicin. Nam sic piirgabatiir, .ini inox cral ad Ilcnni assumond is, arf qiiein oxcipicndum (|iioiiiain divina occurrissel tlomciuia, tcslis fnil lcrrje moius, qiii lcrlio liia anlc ipsius transiluin ceilulam quiiiqnies concusse-
■19
nr:iNKRi s. i.alrknth Lr:o:>. mo.n.vciii
80
rat, qtuni aliqui prae foribus , oniiics senscre ooii- A L'i paliiissci oiiiniUMs, quam punis, quam inno-
sistenlcs iiilriii!>ecu8. Cui disccssuro niuhi iiiriusquu 6CKUS vaiediccrc convcnerant, gcniiuisquc d:ibant el |.-icrynia8.
Sed viJens iinus rralriim (liulina virum Dei Agonia taligari, laclus diviiio insliiiclu, cgredi runctos liorlalnr. Diiin paululiim crgo rcspirasscl itle, miro petiil cum afTeclii Dominici rorporis et sangiiinis vialicum, acccpil, graJias egit. Dcinde siiblutis in cocliini manibus cl ocnlis, duiii ssepius iiera.sset : Domhte, Domine, mi»erere populo tuo
cens vixcral TiebaMn», quamdam fiilur.-E plori«in rcsnrrectionis ac demulalM: naluram carnis prrr- lulii. Micabat ilaquc liiiis candidius, aroiuatiini rcdolcbal arcolis suavins. Quftm exscquiis liono- rnium solcmnibus niullis(|uc commendalum lacrymis lioncslo condidcre (idelcs sarcophago, qnoad in reslilutionis dic rcllorcal ad incorruplioneni aelerni(|uc accipial candoris sloiain dupliccin. Tran»- iil II Kal. Jiiiias, indiciione vi, imperunte Ucin« rico Ueinrici filio Angusli secundi, cujuii prxconia
{Kslh. xiii), dilecto jam pulsantc, surrexit apcrire meritorum, crcbra qu.o per iliumnunc usque fiuiii, ci, alque muniis faiigalum divinis feliciler reddidil loquuntur miracula, populorumquc frequeiiliis ejii» soiritum. Manibus ergo angelicis in via deductus memoria celcbris esl.
esiniirabiii. Et quia liicesnrieratelsilieraljustitiam, Deniqiie sacri cineres illius a sororc po6l«iodiii«
euns vcsle nupliali intromissus ad coeiiam agni epu- 6 >n Gallias translali suiit.plurimarnque pluriLus mc- tatur in inensa bcal:cac pcrpctux s.itici rucrc in locis vcncralionein.
REmERI niONAGHI
DE CONFLICTU DUORUM DUCUM ET AMMARUM
MIRABILI REVELATIONE Ac de milite captivo per salutarem hostiam liberato LIBELLI DUO.
D. Bern. Pezios ubi- tupra, col. 109, ex eotkm ms.) EPIGRAMMA SEQUENTIS OPUSCULI.
Qu3C scribimus, o amicc, diicis grala pluriiniim, Sonsii licel aique diclis valcant qiiam miniinum. Scd q.ui corde liqncns allo vcrbis stillas aurei.s, Nostris quid te tam sedulo acclinas lesiaceis? Tc sappbiri, te smaiagdi coilustrant scienliyc, T;M»luin noslrse qiiidnam placel glarea miscri*? Aneclu ecrtc tralieris. Squaiemus ingenio, ^cc scribere pigei lamen, quia vertis serio. Ergo surne, quod ad lcgeiii lexm versificam, IScc ilnbiia. Cluniaci lianc abbas asscruit Monacliica bancl.tale MajoUis qui claruil, Inicr diios gesta duces reiii sane mirificam. Qoippe bella dnces ipsi cuin versarent gravia, 5'ic eorum forlc Palcr subiit confinia, Diimque luslrans aljbalias studeret negoliis, Ei-l abduclus a mililum captivus cuslodiis, Ai; tiim ccrtis coinpluridm didicit rclalibus, Dcfuncloruiu qux relulil visis ex .spirilibus.
C ILiec uno libi primitus libello disscrui. Poslaliud seqiie dignum allcro subicxui De caplivo scilicet ab boslibus niilite Sacrain Clirisli per bosliam scrvalo insolite. Quibus lanquam cbarilatis la fave pignoribus Mnliiique iit amoris pcrgratis obsidibus. Nain quinorumhsc dicrum sudavi curriculo, Nec iion vcrsus quatcr cfinlum indidi opusculo. Quin eliam bis iricenos, bisque denos addi^li : Scd lios qiiia maturabas, minus cultos edidi, lA.scribensijne commuiiiler tuo quaeque Idi^lu Adiiiisi poetico synalccplias passiin ritu. Ai scnbciidi si cessisses otium rnorosiu-i, Carmen p!ane perveiiisset noslrum casiigatius. Qiialeciiiiqiic tamcn illud, dignanter accipias.
I^ Solus lialie, solus li'ge, celesque ineplias. Ii.ijvirtuium qui ruiilas gcmniis miiltiplicibus, Uniiis vcl carbuncnli, ad nos jace radium.
S,i
LE CONFLlCrU DLORUM DUCUM ET AMM. - LID. I, liJLSDEM rUOOCMlOLUM.
W
A.isiinis majon, priiis perlenlo minora,' ^ngeiiiiimqiie brevi rude iitiiic jnsuesco relalu, Ne milii niatcria sil lalior, inde vercnda. /tiiuore nauia Dianum sic c\plor:U brcviorc,
A (..iim riiiiiDiis ooeplis prlns arlcin comparal usu, Qiiam veiit umtoso cominiilcro vcla profunJo. Noc vero phalcris niodo, sive lcporibus iUar:I Esi poiius stiiJio simplex ac lucidus ordo.
LlBELLUSrUlMUS.
De coiifliclu duorum ducum ct animarum mirabili revclatioue.
E^goduccs olim viguissc duo memoranliir,
Alicr Sicaniis, Sardois alter in oris,
llic eral Eusebius, Osiorgius ille voraius,
Cui viiUis cliiim major, niimerosins agnien,
Diviiix' plnres, m.igis amplificala poiesias.
Sed morum dole Sardiis poiiore \igelial,
Jub similis sanclo iiulla honilale carebal ;
Pro vila riiiictis lamen adprime sludiosus
Jiigibus obsci]uiis coinplacebal Deilalcin
iaclesiis plura vel cgenis exlribuendo,
Aiiiue freqiieiilari sacra missaruin f.icicndo,
Ono viia, requie frucrontur perpcluali.
IRnc cx subjeolis elegeral nrbibus unan),
^jii.»' cului melior, redilii loonpleiior cssel,
Aii]ne dicarat cam Cbrislo, menibris quoqne Cliris)i
Dcitiiibus duniaxat, egenis nc peregriiiis,
Ad (jiiain conlbierenl velul ad pieiaiis asilum,
II. c requielnri, sumpuis, vestes habiuiri,
UsiliU-s iiidc suis nil prorsiis eo relinente,
Cnnctos qiiin potins qna; parebal rcgionis
Conduci decimas istuc fac'ente quolannis.
Nec vero lantae, lam faustae sedibus urbis
Munia divini deerant vitalia cnitus,
Nocte, dieqiie pcr ecclesiis cclcbraiio laiidum
Et pia missarum vulgo fei vebai agcnd:).
Sic igjlur nardo pieiatis quam preiiosa
Sunvibiis ungenlis devolae se iuiiiaiis
Vir perluslris inungebai vesligia Clnisti
(^iix fiiint miiiiniis, rieri sib> lcslinoanlis :
JVani sua sutil, membra licol ejiis oorporis una.
Deiiiqne ul illiiis evangelic:c muiieris
NarJiis aromaiica miros asj^crsil odores :
lidjus sic etiani sUiiliiim inemoraliile jiisli
Spiramenia bonae qnoqiio versus dedit aurai,
Doncc ot arcinos snpsTtim penetrando recessus
Ipsos cineriiil stiiiiiii;c •>ifaotiis Dcilaiis.
Et qtiaiili fiierii, quain snavis, odora, placcnsque.
r.larius esl iuce; (jiiia non modu profuil illi,
Oiiiii eiiaiii tnnhis iulil cmoluinenia salulis,
tl f.icie reruin jain fiel et oidine notuin.
Cum irabcrcni i.^iiiir ijng:f. ronfiigij rixic, Allortiiioqtio duces dicli beHo qi.itcenlur, liiiiU.as Si.ulus conlra; frainJ«jniTuc prtravit,
B Disposilamqiie Den, vclsnbsidiis animarum Aggrossii Gcpit subito, qiiam diximus, nrbein, Iiircsiainriuc saiellitio snt) jura cocgii, Proh vebcinens et raptor iniquiis Ixdcrc faclo Oui vcrllus non sit lam degcneri piclaicm, Ncc non obscqniis lemerare dicata supcrnisl
Euscbium rumor absentem perculit isle, Nnbila inocroris animo contraxil el ore, Uipolc (ini parlc mallcl regnl caruissc T.im clar.c sibi, inm cLar.x quam moenibus urbls, Appellare Doi qiiam ciebrius ipsc soleret. Aitaincn in Doiiiiinim spcm jaot.-inscl medilatui» Pncsumcnsqnc sibi provcntus ailforc fjsuslos, (lonvocal in coelnm socios fidas.iuo coliorles, Lxcitat liortalH, firmal diibios raiiono.
C Eoqiiid, aii, socii, quid vos ccnsetis ainici ? " Enioviino Doi vcslras injtiria nionies ? Pra;ilo qiiod cupidiis iili, qii.o conltilcramns Abripnit fiaii.Io , \'\ nililiir cl rctincrc : Virtiuis mininie feral hoc induslria vostrse. Jusiitiam zclcmur, ci liosii congrediamur : Jnslili;! luli violoros cllicicmur. Sin aliud pl.iciuiin ju3l3e fuorii Deilali, Uiililer, iaudabilitcr sic cmoricniur. Namque staiu viloe sustollellabe cnicniis Cujus pro causa nos conligcril cocidisse, Et corriiplibilcm morli vilani eAposuisi.c. Condccel crgo manus ad fortia miltere lorlcs, Ul qiio icsgiavior, graviora pcricnla puUanl, Kliiccscal eo virlus, animique probeiitur. Ncc vobis cquidem bcllanlibus olia ducam . Sign» fcram priinus, cerlaniina priinus iiiibo, In cunciis adoro, ncque me fraudabo labori. Tuin velui» solc fiores pandunlur aprico, Nox lorporc suo quos aslrinxissct opaca, Afflaliiquc vi^or lucis rcspirat aniio;c, Qiii langiiens gelidis peno cxspiraveral unibris ; Corda ducis nionitu sic instaurata virorum, Atiiuc pavor radiis '^.^plosus incrs raiio:!is, Pcciora r.orviscu-^l, iii robur braol-ia glisciinl. Curii dcxirls rp;rn<:.s spoiiOcnl in boll:. fidi-ies, lllcisciqnc pa^ani cl cognn'. ijndnjuo vires. VneUucio.: i.unc ('•'.'t cuv.^o: ttJucii in I.oticfa
W HKINFJMS. I.M;
{}\i\ (lum 5>i\)ilt'al «l piij;ii;c Jmn «opia ilcliir, l|»s« loco castra liilo rccc'j)il, coliilx l(|iie, I(isi(lia.s<|uc viris molilur ab afrniin^ icclis , llapial el iioslilcni fraiKlanJo icviiiccru fraiKtciii. < a^iris inloroa cnsloiJcs advigilahanl, I I spcculis posili luslr.ihaiu omiiia visii, IMospecliiniqiie soii louge l.ilequc pclchant, C.Hin prociil advontare aciem ccriiunt nuiiicrosani. Arma piilniil liostilia, sciJ dubii tamen asianl , Inieiidunl, iil ccrliiis iildiqiiosccrc pos;>iiii. J.iiiiqiie propimiualtal paulalini cxcrciios illc, r.iijus eral mira specios, liahiiudo s(ii|(eiida. (ledere florifor» ceBseies liiia campi, JDiini nive plus arina, iiivc pliis vcxilla iiilercnl, Vcriiaroiii ct eipii cindoic, fniibus rcsidcliaiil. IMiira qiiid altexam ? lclliis ({iiasl flucluat oiiinis Qiialihel tncedant vibrali iucc niloris, Al(|uc jubar solis florcnlibits innal.'>l armii».
Cuslodes igilur iiovilale sliipenl iiiopina, Ac referunl doinino curls urgcnlibiis 3P.j;ra. Nec niinus ipsc stiipei, prcuiii liinc melus, critjii
[liinc spcs, Qiiippe qnoil audissel liabiUis canderc virorum, )<i speiii ix'turuin vocal hauJ Inierprcs iiianis. Porro quod cx arniis belli prxleiiderc vultiiiii Suspensusmeiuilsibi trislia ne qua niincntur. Consulil ergo suos el primores el amicos, Atque viros equitcs prxmitlens qiialuur iilo . Qui sinl? unde domo? quo tendanl? (|ua:reie
[diclal, Qiii vcniftni? uirum iractcnl liosiilia ncone ? Approperantibus his , ex prsescripto quoi|iie coetu Quaiiior occursanl equiles responsn daturi, a^mie saluiaiiles resalutanl ofliciose ; Adventusque loganlibus, armorum qnoqiic caiisas, lijcc referiint placiJc, sic el mulcciit siupi>laio.s : Sil formido prorul, coiistanlia cordibus insil, .Anxielas lev£ toiialur suspicionis, l'acifici siipiiJcm vobis, veslracquc vcnimus Caus^je tulorcs, ac vestris ho^libus iiostcs. Fuiigimur ol)se(|uio ca^lcsli miliiiaqiie r.oelitus et missi sumiisin solatia vobis. Proplerea domino redennles di<.ite veslro : ISos adcal fi.lcnler, et nllra nil veroalur, Imo mcttis ncijulam spe deicrgal metiuri, Exhibealqtie suos conspcctus, atioquiumqiie. N inc qnasiposl hiemem verno redcunle sereiio, l*.)siadver.sa, secunda Deo radiaiiic redibiint.
Lcgaii iiiaiidata duci tain faiisla rcporlani. Qiii lan(|intr vinciis mcerore, mcluqiie solutus Spe (neiitem reievai, spc jam super hosie iriu^n-
[piial, Illorsiim quoquc perlendit pauco comiiatu. Lxcipiunl equiu-s idem hlanJumqiie salulaiit, Ac miris sataguiil afleclihus advencrari. Tnm mcmoranl eaJem qiirc missis anle locuti, Pturaque snhjiciiinl, siinul inJolealne, requirunt Diix uriiem Sicuius sibi tanlam quoJ rapiiisscl, Id perquam scse , respondci habere molesie.
D
ll!;,Nril LEOD. MO.N.\(.II'. Kl
A l'r»>s(rlim qiiod cani Clirislo lcgassel lia,>cndaiu Kl Clirisli niemhris aiiimaliu.s pro redimciidis. iianc, aiunt curaiii, tantiim sepoiie dolorcm : Nain ChiibtO qiiu:cunque dabis , qux-cunque de-
[dimi . Esl, ii qiiis fratiilcl, rapiat, minuatqoc, caturus, <;rcililo nimirum tihi non casura per x>vum, Qiiiii rata mansura ccelo quoqne ceiiliiplicanda. Ac tc suspciisiim nc pcr promi>8a ir-jhamus, Jiiris ctiiicia liii jam nuiic rcpciemus ah liosle, I(cs!itiict(|iic vcl in diiplum, quiJquiJ liilit abs le , Aiqiic salisfacicns dilioni suhjicietur, Vci capicndiis cril ct tradondiis tihi vincttit. Tu modo nos audi, sequcre, ac difliJerc iioii, l)iiciiirtis(|iie liias lccum dispone calervas.
Ilic scse (iJei princeps commiltil eortiin Arhitriu n scqiiilur, pulto ctiiiclamiiic pare^, lii siia caslra re lii, coiiducit in anna manipios, rius iina qiiihus institui ncqucal iQgiom;. Hos taincn horlaliir, liis pr.icedii comilalus, His quo(|ue Iricenis occurreremillihus audet, Plus qu:im lerrenis, flJens ooelcstibus armis, llli cnm iiiveiim prxjux inceJeret agmeii Qiioi bis vicenis conferiuin millibus cssei, Moc noii fiJeniem sihimet ferreiur in iiosiein.
QuoJ siinul adJiscil Osturgius, usqne siupcscit. Namniior, armorum species, habitus veu eiituui Miilliim inlorqucbanl niiilta noviiale siuporein. Tiinc qiii siiii, propere scilaium milti ,el unde? Sic qiiare immineant? tanlx quis dux acici ? C Albato occurrtint venienlibiis ex ^rege quijain. Qui se quxsili de mililia faleantur, KtChrisii regno, regique siio famulari, Aique venire siium causa dominum capiendi, Suppiex iii veniat, pacem, veniamque reqnirai, IJiqiie salis Christo facial Ciiristiquc ministro, Qiicm supcr ercpla taiiuim iristaverai urbe, Nec iiiora Trinacrio tam ixva duci referuiilur. OjipiJo consuUum trepiJus peiii illc suorura, Klaliiral quoquc, quo jiissum coiisullus adire. CanJifluo quidam a comiiatu iiec niinus aJsunt. Diix ab eis qtixrii, qiia; iegati prius, audil, Qiiin eleiimgraviiim pulsanl terrore minarum, Poenas divinacsnhitiiruni sciliccl irx, QiioJ Christo, quam contulerit ciillor piiis, urbem " Impiiis absluleril raptor, relinere vci ausit. lile vereiur, et aliremil, ignoscique precatur , racitirum spondel quac censerent facicnda, Quo temere commissa piel corrcciio dij^na
jaiii fuerat veiitum liirba! candeiilis ad nginen, Ei qux' pacis eranl, Siculiis veniamque rogabat : Ecce supervciiit ei Sardorum qiioqiie ducior, Cui se vel lotam inox siibjtigai Triquetram, Nec non dupliciter dispcnJia (in.ncqne reformal. FoeJera panguntnr, et pax (irmaliir uirinque, Plenaqtie jam ftJos concoidia rcdJii amicos. Si dtio cum llabris mare vcraarinl diuttirnis Hiiic Boieas, illinc Ausler, divorsa frementes, Sub.-idunltandem Phaihoqiie silenl ruiilanle. Euscbio ccelus tum canJidus ilte profalur.
8-"» DE CONFLICTl' DLOUUM
lS;nqiie sufTicianlnc silti, perqiiiiil ainico. ftoiinil, :ic pturcs sala<;il (lcpendere gr^los, Ri (|ni$tnt, nosse vaniim jain non puial cssc. Si:pple« acceJil, sublilius inde rcquiril. Ni-c sccreta viro sua qiiibanl abdere laiito, Ciijiis erant mcritis sorlili gaiidia lnci!>, At silM proficiie vcl pliiriliiis lioc apcrirc : Nus, :i|iinl, aniinx dernnciorum siimtis ille, Oiins (iiviip luis salvavii gralia factis : N(>s qiiibus a Sat:inx la(|iieis, misera ditioiiu i'eccaliqne jugo fclicili^r eripiiisti, Lnrjs et xlernx pciicir.ilibus inseriiisti Eulesiis vcl pnupcribus tiia pariicipnndo, Scu Clirislo qux grala prubcntur, ritc sludehilu. Nec pigent ccrte bona pro nobis sludiiissc. NiKlus cs liinc siquidcin rcgis coelcslis atnorcm, Sanciorum quuqiie vcljusli cujusque favorein, Iiiio vulunlate nnnc usqiic bona qiiod agcbas Scilicct cx propriis opus acocpiabile votis, Nosirx jam moniiti prccis obsequiiquc (idelis iMciiius cxsequcro, mclius, meliusqiie studcto, Qudtcnus cropii pcr le pocnisqiie soluti
OLCLM ET ANLM. — LIR. If. M
A Vilnin scii pjcem libi pcrpeluaiovc salutem Nobiscum pariter orenl indcficicntcr. Noii elciiim dubites, quia nos, quos aspicis, Otnnes ViUi retldidoris pacalo jiidice nobis, lliiitos et reddes, vi>,'ilanlia si pia ilurcl.
Sic duce comiiioniio, sic inagniiirc relevato Floridiisille sui qucslus, feiix qiioqiic coetus Siippiicitcr sese possit quo solval abire. D.ix toio lacrymas aircctii fundit oburtas, Mira Deum facicnteni collaudat, bciicdicit, Qiiisua tam niirc secreta sibi patcfccit. Stilvil et alltatuin coiiteslans iiluriina cceliim. Ille invisibiles repelil, qiia vcnerat, arces. At vir devolus, vir planc rcligiosus 0 quanias siudii gcncroso pcclorc sancii
R Kxtiilit biiicflammas ulco pieiaiis adauctas ! Nec valel lioc dici, nostro ncc carmine scribi, Evpcndat poiius cnjiiblibct id meditntus. reifeclus crevit, mclius beiie cuepta peregil Ncc fnictu caruil,quia centuplicata reccpit, AdJitus xtcrnx |)ossessor ct incola terrx.
EPILOGUS.
Qui valfeant habilum sumerc corporenm Rcsnon corporcx, pcrquiras fors5»il, aniice
Qiiatcnus liuinanis particlpent oculis \isibilcs animx qux jnni form:is posuere.
Nec qtiis mcmbrorum siipputat o(Ticiuni Vcrbonim inodulos ul forinent arliculaios,
Id mcns atque mcum non capil ingeitii^ni. Arcarum tale cuivis hand credo palcre,
Ntitu scd Geri non nego posse Dei, Nil impossibile soli quia noscilur esS6.
C Nain sic multipliccsdum mcmorcnl apic^^s, numani qiiivis speciem quod spiriliis oris
Sxpius indiicrit, verbaque protulcrit Tain bonus atqiic malus , ralsuinnc vcl niiiinnui
[utlus. Qiiod tu conspicuo prxditus ingenio Disquiras tecum, sil qiialilcr accipicnjum.
Altius hoc cerle si libcl inspiccre, ^atrum ccu specalo scripiis uiare sereno.
PROOEMIOLUM LIBRI SECUNDl.
Eccc cano penc vulgaii singulari vcrsu Alquc terc plaiic lcvibus compcndia Pyrgi : Quod incmorcs talc tibi gralum carmen, amicc. Elquia jain pinxii stylus anicriore libello Q'iCs parianl agnpis fructus impendia sanclx :
^ Nunc qiioquequid valcanl divinx mystica mensx Viiiiim cum pane, suppinget poslcriorc. Pcrtxsus noslrx si non cris ipse camenx, GraMim scribercerit, et nec scripsisse pigebil.
LIBELLUS SECUNDUS.
De milile caplivo elpersalularcm hostiam liberato.
Alicruira reges duo pugna conserucre San^juiiie, diviiiis excrciiibusque superbi. Vis atriqiicjgravis, idcirco gravissima strngcs Impulii ulrinquc, fcra mors hinc sxvit ct indc Occiibuere viri, funcsiaquc vulnera dcnsiin IrJregerc acies, ncc non par pcne pcricliim. Namqiie rejiorlarit uiius licet hostc fugalo Victrices aqiiilas, lani(^n usqiieqnaque crucnlas. Amihil siquiiiem lethali volncrc fralrem, Cliarorum quoquc nonnullos cum parte acici.
Intcr quos eliam nduiQ C(vcidisse ministruni Ol:tigit illius, maclx jiivcnein probitntis Plagis prxgravibus, jam snngninc qni vncuatus Uiiius spalium noclis parilcrque diei Exaiiimus pene inansil, viinquecarcnti Assimilis turbx, qox circnmrnsn jnccbal. Ast ubi vilalem sciisim per mcinbra calurem Elvircs, scnsu demnm rtideunle, rcsninil : Assurgii, residet, ncc non pro posse suanini AUos plagarum relig^ns inslrjngit hiaius.
e? RKINEftl S. LAUnENTII LEOD. MONACm.
Tuin modica pcclui rcqiiic con>ponil anlifluiii, A Libalo (iijjiio lcnlescunl altsitiniilque.
«8
Ac licei iiivalidiis iii grcssiim subrigit :iriu$, Itl8islit()uc vinm, si forlc quis ohvitis adiil. Qui curam sthi coiiiiialicns iinpcni.al amiciu. Oiicmdiimr|U3crilal,lioslisutlcsl, captumqiieretcnlal. Kt diicis iii viiiluiii i^icfducil «irsculiciiduin.
Undc sil illc rog.ii, S(*ii ciijiis coiiditioiiis? Ciijus el oilicii? iniin lihcr, scu popul;iris? !>issimulai juvciiis quod erai solers aperire, litvidiamque cavciis, Sum pauper ni&ticus, inquii, Lo',,!iimoquc milii conjux anni^xa cuMli. Hes nohis leiiues, indeptiim denique qiiidquiU S.Mvilio fueiit, socios parlimur in iisiis. Tiiin, l>one dux, cuni sim bcllundi ignarus cl expers, Nil palriic propler aliud suin casira scculns, Qiiam quo miiilibus deferrem expendia vicius, Edicto ul milii regali paribusijue stalutum. Dfts igitur veniam, plecii sorvos minus aeqnum, Obst^rvare quihus reges doniiiios(|uc necesce esl.
Flcciilur his princeps, misero dolet, ac misereiur. Colligit hinc, adbibei medicos, impendia prxbei. Al poslquam rediii vigor et sanesccre coipil, Noclu ne fugerct, vinciri compede jussit. Sed potuit nulia vincius ralione leneri. Nam simul abscessii cusios, qui vincula striiixil, Est irivisibili actuium viriute solulu?, Alloiiito tanla nimis ipeoiiiel novitale.
Fraier porro sibi vita decoratus lionest.! OfticiumqHe gerens venerabile presbyleralus Faina qui induclus ariiris ilium ceci>disse, Scdulus exslinclum proi)cravit lollere corpiis Aiierliis, sed enim qiii forle similiiinus esscl, liiveniens campo fratris piilat esse cadaver. Hoc leval, lioc vehil inpal;iam,t!innilalqne dcceiiler, Ejus pro reqnis ncc oniillil percelebraie Missartnn ofiicia devota sedulitale. Iliijc veluii diclum, revcra proveniebal, Nejuvenein iinposila quisscnt consivingere vincla.
Sed fidei qiiisquam ne asci ipserit huc per^grinse, Veridico pajia Gregorius aureus ore. Ke:]!iaquani absimile quiiidam iegilur rnemorare, Diiotiis quOii fueiit quidani capiivus ah hosie, Qiii lulcrit nuillos arciissima vincla perannos, Kxcessisse tamon viia (inm crodidil uxor, llliiis ob requieni corlis holocausta diebus Myslica Jibari sacram faciebal ad aram i^aiviricum Chrisli corpus Chrisliqiie cruorem, 11 ces ei boine a caplivo disstlicbanl, Aiqiie facessebat labor, infliciique dolores. Ad iialale solum qui posl quatuloque regressus Pbnius uxori, quod conligeral, patefecil. Q\}3i proicst ita cst horasqtie fuisse diesquo Ipsius obUii lolies relcvainine sacri.
Quin et V\ araccam maris alro gurgite naulaiii Absorpium pcne doctcr tion prasleril ipse, Praisidio lutum tali erepluiiique fiiissc. £bl i^iiur nil coinmodius nil dignius islo, tjuo vivuiil aiiimaD, vcgetanlur corpora satro, Ouo laiJ! corporci quaiii nexiis spiiiluaies
U
D(:iii(|ue rnajori quiiiain cumuijiilur lionore, Qiiaiii quibiis id Iractare, sacfurc tribula poleblut, S( iliccl ollicio si coiisonel actio vilae Siiiiquc maniis miiiid.c, cordis sine sordibus arca ()iix. inan ccelcste iiueai, ulparesi reiinere? N.iin facil cssc dcos Ocur, uris viciiina f.iclus. Vorurii cocpla prius ordiri jain rcpclamus.
Eigo stupeiis juvencm priticops baud possc ligari, lil qiionam fiat, s.Hagtl pcrdiscere pacto. Ilaiidqiiaquam, Domiiie, sceleri hoc verias, ait illo Ariis iicii inagic» repnies prxsligia nosse, lliic a (^hrislicola procui esio pedorc, froule Coiigoslanlc insignc crucis bapiismate unclo. Ais inagis hxc lio:i'.iiium sub dxinoiiiU agiianluiii, Oiiis ratio niilla, grave peclus, el aciio dira. INam reiiiienl aiiiinas terreno in pulvere curvas. Ncc haralhri metnunt mala,nec cupiunt boiia ctt'Ii, Perditio quoriim certissima, ni resipisctni. Presbyier olTicio qiiin iii palria cst mihi frater, Exempliim bello qui me, velut aesuiiio, credens Miiiiia inissaruiii pro nie TCiieraiuia frequenlal, Ac modo si seclo poenis .iddicerer illo, In quod succcdunl, ex hoc quicunque recedunt lllius requiem meriiis foriasse inererer. Piieterea teinpus iuibi dcgens aliquantutn Ideni clarorum juveiiis spectamine moruui Prodiuis esl, miiiime vulgari forte fuisse Siemmate, quinimoquod celabai, generoso. Quippe quod adJidicil, longuni quod Iruxii iiiusum In leiiipiis loiigum, nequil ulliis dissimnlarc. Sed ruisciinque palet propensus sedulo signis. liiiic cl adorsus euin priiiceps vocat iile seorsii ii^ IJtque sibi reiegal, qui sil, propensiiis iiislal Dii-.nmodo nil fallal, tutum siiper hoc fure firmat Proilam vera, referi eisi graviier cruciaudus, Noc fictis utar, etsi crudeie necandus. Nempe fui regiset miles ei oCQcialis, Rfgis prxcipuos non infinuis inier amicos, Nec populare gcniis mihi, clareo sanguine aviio. Ingenui mores, aii, el responsa vel actus Prodebant niihi, quod non genie grcgarius esse^. Cl lu fine quidem consumi digiius acerbo, Naiiiquc lui Martc rogis irislique triumpho D Aiiiisi fialres, coiisanguiiieos et amicos : Sed tibi jurala ncquaquam conviolabo, Atijue fidcm paclam nec poena vindioe solvain, Nec scindam morte, qnin plectam vendilioiic.
Ex phigis igilur ubi plaiic convaluissel, More subhastalum servi, qiii obvenorit armis, l!iii Fresionum prelio coniradidit illiim. Qiiinue siudens servum viiiclis reiinere coeiiw
[piiiiii Nec valuil notlis coniDcre ncc artibus ullis, Mullimodis qiian<[uain variasset pondera bacri<, Ues lamen haec niira, cum terna snrgeret hora, Missas qiiando sacras fieri solemniler usus, Ci ebrius iii juvene jam falo proveniebal. Ilinc ei ei ^cse redioiendi indulia faculias,
89 DE ASV. RtLIQ. S.
reiidere si preiinm proliberlaie valerel, f&que suo jurans iloiniiio &eu n.iltere pacliim» Denuo seu regredi, UJei nec prodere sacruui, l.ollierum pe^ril rcgem cabusque reicxil, Ac sibi munificum ri>gali miinere seiisit. yiiippe soroiis ciisii i:oral vigiiisse niiniutrum. liigo suo suiiiinam misil iloinino sili pactaut Ac sic servilio cxnins patriam rcpetivil. Krairi ncc Ucuil, ici(|iia;<iuc sinislra lulisscl, Vi-I quye divino sensissel comnioda dono, Ubere quam dnlci casns sese inlcr ani;iros Yincula laxando luclavil euinque levando. Prirshyier itidiciis cerluin lcnuii referenlis lliis tcmporibus duiilitsal sive «licbns
LMRENTII LEODIUM. 00
A'nexirain subsidii viclum mcrnisse siipcri.i, luiplorare Dcuin <|uibus asliieril snper isto Dclibando sacrain Clirisli mystcria ad aram. Iino neqne Loc jnvenis aniin.idveriit minns idoin, Fl referens miihis, ad opus mulios pielalis (ioelilus in r.ese facta movii piciate. Siilicel ul pro Sc';, pro rli.iris, proqiic propiiKjiii», Qiosbive liacc viia relincrel, sive rulur,i, P rvigiles liJ)i>re prcccs Cliristo sluduissenl r.mperibnsqiic piam pro posse impcndcre curani : Onodque bonis majus, reliquis quod dignius essei Missarum impepse sacra recissent celebrari, 0 'X fam corporibus quam prolioiiinl animabus, Unica commodA vcra salus, alimunia perpes
EPILOGUS.
Iland equidem oubitat, quicunqne vigei raiione
Omnicreatorein nmnia (Misse.
1*10 libilu, pro consilio ulilnr ipse creaiis,
Qti.iqna ncxcrit, illa scqnuniur.
Non igilur mirum vincli absilui&se calenas
Ipsius virlute sacrorum,
Kvaleai cum vis et idem cujnslibet herbap,
Uu im picus admonsiraxerit ales.
Iiivcnies pliysicos elciiim meiiiinisse peritos,
Quoii si qiiis ni(!o inseral biijiis
Viiicula digressac, pullis ul quyritet escam,
Dum rcvolat, neque tecia palcrc
Off.iidil, qiiamdani pcrqnirilct appUcat berbam,
Oua mox involucruin omiie resolvit.
Q Tiini notat atqiic logit, qni caplal liabmc cadcutcni Jam polis omneni jiac vinccrc noduni. Me vohicsis iicmpe &ic expcrieniin brulx Arcanae vis ui movet beibre. Omnia sed sensus comprendore non valel ullus, Qnse mirabiiis cdidil aucior. Papx qui volucrnin, vel qui grnus omnc aiuinan>
[tuin
Naiurasve reiexerii omncs,
licrbarum, tapidum, lignorum noinina, vi:cs,
Inii) quis explicet omnia? Rcruin
Ri:e Crcatorem vcl nossc vel excoluisse
Vura scicnlia, snmma salutis.
REINEBI mOTSACm
DE ADVENTU
RELIQUIARUM S. LAURENTII MARTYRIS
ROMA LEODIUM
LIBER
Cum aliis diversi generis carminibus et epigrammatibus. (D, Bern. Pezils, Anecdoct. IV, iii, 120.)
IiNClPIT PROGEMIUM.
ArgCJilo, geinmis, auro species minuuntur Ntibesilus longi, qn.iiiiio neglecla prenuinltir El rutilum qnamvis clialybciri nibigo laccisil, Oiia si putilur, nsuinve maiiuinvc recessit : Sic decor et roliur, sic qnwlibcl ars bebelaliir Assncia mininie qnando cura vfgeialiir Kl scabicm lciiial aniiiii lorpcda nilorcm
C Si ixdcl sltidiortim, dissimulatquc laborcm Prosa seu pcilibus, uli libul. Umlo (rcqueulor Oiain vel icnuis, ne marceal insipientcr. Ardor iiiesl legere, mediiari, scriberc piura. Nain dala dcsidiu! \itiis meris csl ruiltir.i. C.iruiine Laurciili nunc procclubrabeie [/. pcrr'
llcLrabcrel iiostro
01 nEINf.ni S. I,AlliU.N'lll LEOD. MONACUI.
Vorno inadyiii iiijrc •pcctabilis oslr», A
02
At no:i l<', C:<*8ar, iil itiir|ti(i3 <TJlictil;iri( ,
Sii|>|ili<iis icliirii prcl oso fiiw: Ijcavii :
^foliib iino c.iiiaii> pars ul collala ItijiDiig,
Eliciiit (|ijcin torritliilo vis alia vuporis.
Injjetiil (riiiiiis lioc iibori.is sn:isit, inircrn.
Om'>i (ums ei^ir antor, (lcvfitnrn iiMiniis oiiircn».
Oui|i|>c iicc «Ib ni;txis grjviier rclcvaiio pre-.siiiii,
^oc juvat umh magis solari caurnate fcssuiii,
N(;c tiia quain n:ira, ltlii!(>.s (](iarn coninicMiorasse,
Ei scripli muiius libi (piulibcnnquc <licass(^,
Cloria {|uaiila tibi, qiiam pra;cc!Iens Iiabraris,
rcrcipictcui tc drgnanier notilicaris,
!*er visum ctiiJain niiraltilis ut patuisli,
Aiiro limpidior obrizo dtim micuisii,
Mnnilus revera innito vclul igne probalirs,
Florens liiccmera, Cbrislo velut irradiauis,
L:eia tibi fuc.es, stellabai iiix oculoniin,
El subridebas, o melica spes niiseroruni !
Orsaqtic niaereitti consolans i.sta liilisii :
En, fiaier, morerc : libi inorlcin naiiKine pciisii.
Hiiic te picluram digiio monstranie nuiabai,
Assus uii f«eris, qux desuper filigiabai. .
Si<: ilatsancle, viliis iJem inoriatur.
Sic pie virtutum per lc vitam mcrealur,
l|{(ie sacro culeat, qno mirificc caluisli,
Ignes ielhiferos qno roranics babuisti,
Quam meriiis vigeas, rebus pcrs.Tpe probari C(ciims et constat le signis cbrifirAri.
D
A siipcris plauhlrnin pcrrcpimns igne pcrnsltnij, litiptoiius a{i:iico!.i qiio.l micssc minabal oinislutn, Fchla !ui dititi m;iriyrii tcmcre violarol. IKiiiinose cul().'«m luit, nt lihi riio vacarei. Kst ca res nobis ab eodcin noiifrcata. Tnm pic pcr csliibitos cirbones certifkata.
Allcr s.inrita (lum rcligiono vcrclur .MiiiiificciUi.T qiianla libi 8cnlir.j meretur, In planslriiiu messem pciitttriis l«^cl.i lcvarai, Festa lu:r noclis liunc Jiora «ed anli(;ip.tral, Ab->lilit iiiccplo, liqititqiic siib aere nndam, liide .sed obsltipiiit ncc rore noc imbrlbu8 inlain, Nox ca sive dics fucrit qitanquam pliiviosa, lieddidit illx.sam virlustamcn olTiciota. Tempore sic pi isco siccum tulil area [Cod. recent.
[.lera] tcIIus, liiiiirifero dum rorc madesccret undiqne lellus.
S;uicie tui vencraiio no rcpiilciiir iiianis Asseruil vel qiii manavit sanguine panis. Coxerat buiic mulier quxJain fcslum vioKindo, Taleni sed luicral b.TC ausu monstra creanJo.
Te porro scriplis qniiiam queal sequipararc ? Laudibirs, ut par est, magnalia dignilicarc? Hislorij» scd jam scrics fausle rcpliretur. Prosaric pritis edita, vcrsifice memorctur. Oio fave voiis icntiem moderare cainenam, Kt merilis lucem praedux adiiibeio screuam. Pecius mundifica roeiio sorJens viiiorum, Digtio qiio iiiteant senstis habiliidine moruin.
INCIPIT LIBELLUS,
Prxstaiiii vila, mornm culiu redimila Longe vir nitidus cratinclero Gode.^^ridus, Tum qiii florebat, urbs Lcgia quo renilebal, Presul cura regeret Tiuvinus, coqne vigeret Clara multorum pia^fulio dote bonorum. Saiignine magnorum scd (|«iamvis altus avornm \.t:im tranquille degebai clencus iile, Pius humili sensti qiiam pollcns divite censii : Pliira dabat gratis cultor solers pieialis. Ilos tecio, victn, plurcs refovebal.amiclu. Li'iiiiia sacrorum visebal crebro locoruui. SaiKtos oiabai, votornm ibura lilabat.
Se I tti, Laurenti, spcs illius unica inenti, Se tibi commisit, lua s:ri>c liiosqtie revisit. Ndbis munificum se pr;csi!tit hinc et aniicum Arttius baerendo, semper prodessc sludendo, Sic opporlunus, de nobis sic crai uniis, Pervigili cura mcditans(|iie pavcrisque fHliira Jiidicis examcn vcl prxmia vel cruciamen, Se sibi plecicbat, lapsus punire stiidebat. Ouo le, sancto, bonnm, Pclrc, coiicilianJo patronnm Yotis leiiibat, Romam peregrinus adibai. Ilic preccpulsabal, gcmitu lacrymisquc citaoal Jure poiestatis summx clavi pieiatis, KJlbona prxstarcs, til clauslra poli rcscrarcs.
^ Mori durabat. Ilunc anno qnoquc novabat
Morem servando. PraRienderai huc aliquando
Chrislicola gcnle jejuiiia sacra colenle,
Qtix sanxit mtrnJo priur luec Chrislus suheundo
Plane vicenos dum soles bis quoque dcnus
liicolnil sallus non viclti qtiolibct ailus.
ReJdidil ut vota, petiitsibi limina nola,
^cilicct abbalis, cui liiiea proximitatis
Sc commcudabat, affcciio vel sociabal.
Ciariis et hic vita, mulla probitale polila
Romx pollebat, iltimbcrtus nomen habcbat
Ciisios Ccciesix* datMs ob meriium thetiria;,
Summosacraruin prelio quam rcliquiaruiu
Marlyr ditabalLaiircnlius alqiie dicabat.
, llic liquor ille saccr, excussit qucm vapor acer, I) ...
Quem devotorum pia !cgii cnra virorum
Craie superslrata, qiii mcmhra tulere beaia.
lliinc lenetampulia, polior nccducilur ulla
Urbi RomaiuTp, sacritm ncc babettir inane.
Ne stilulucaliir, haud .segniier invigilatur,
Im qui mandatur, vir idonens anlc probatnr.
Flagtat pro lauro. s.ippblro prxsiat el auro,
Ncc desunt vota, colii I3rbs, ambiKjuoque lola,
lloc cl lutciam sibi credil ct cssc mcdcbm
Sa;:cti plcrumquc n-.criiis pciscnlit utrutmpie.
W DEADV. UKLIQ. S
Commcda praeslnnliir, qiixvis advcrsa lev.iiitiir.
Esl slniclnra qiiiilcin miniis a-ili gr:uiiiis eidei», Grandissed ciiiins, openim solid.imiiie fiillus, Fiicissleliaiiir iapidiiin, canieris docor.Tliir, Clarcl crysiailis, radialiis uhiqiie meiniiis. Marmore so^mcnla piiigiml vario pavimonta. Nil Inea ligni, nil ((iioil carpatur ali ignc : lloc qiiia caveie, qiii inartyrium staluere, Crelirasflamniariim jactnra* urbicremaruin. Non ea sacralus cui inarlyr inesl tumiilalus ; Non ipias slruxeruiil. «ilulos qiiibus imposueruiit Damasiis, ac gencre pollcns Lucina vcl .lere, Non qiijc dotaliir, vcncraliilis cl liiulatur Craiiciila jusli, qiiaiii laiirca dcdical usli, IIocinstrumcniiim.do(us Iioc, felix nioMuineiituin Ciiis plus cljariim rctiiiet geiis Uomulidarum. Tol leviia quidein lemplis clareicit ibidem. Lucifer*esl Urlii», rulil.it merilo, prece, lurhis.
Ergocognalum p;Uor Humberlus memoralum .\ii!iiiiiii graie, proiia refovel pietaie. llle nioras neciii, inonei Iioc Itospos, prece fleoiit. Illic Tersaiiir, aliquoique diesrcmoratur, Oiat fervoiiler, siibit Ecclesiam sitienier. Iiisial leviUE, boiia dei, lergat mala vilac. Tunc ibi sanciariim qiiid incsset reliquianim, Qiiaerii, scruiaiur, aiidil, snpplcx veneratm'. Abbas nil celal, sed caro qti.ncque revela( &]ira retezendn mcritiimquc loci retegendo, Addii el ardorein saiicli monsiraiulo liquorem. Sedulus aitendil ei grates iiie repcndii, Tjuio thc&auro, quoJ dignius usque sit auro. llaud tepidam meniem movet indulgere parcntera bi niale servclur, locus illo ne vidueiur.
Talis scriuo qiiidem, mediialus non erat Idcrn. V'er8:il eiiim parieiu, qiiain siibiegissc pcr ailciu IHiiis possei, boc iie qnii dcniqiie nossel. Nobis lalc bonum, nobis boc nobile doniim Vir fidiis (oiis inliiat conquirere volis. C'^pia successil, abbas quia forle rccessit ; Ciiris illectusesl longius Urlie profccliis. Al precibus inille pcrnoct^it clcricus ille, Oral successus loios, et ab inile rcgressus. Tiiiii siibii ad fraudem. surgit qnasi peiderc l.iu !e n , Qiijin iioctdrnariim vis csigat excubianim. Cella progreditur, acdes reverenda siiLiltir, E s iciis mutius ad idem comtniiiiicat iiniis, Qtiem iiil ccliissel, admillere nec diibitassct.
Appclil allare, juval illud sic tciocrarc. \as, qiioil pcndebal, pigiius sanclum coliibcbat. Vas est crysljlio comptiim radianle iiie;allo. Iloc positum caplat, aliud supponilel aptat, Poiset ut eCTuudi liquor Ituc luloqiic refiindi. Scd noii siil:a!)at, siia q lem pinguedo lig:ibal. I.x se doiisaius crut ct sciiio solidatus. lliiic est perciils.us, hiiic a spe pciie repulsus. AiisiiiK astnbal, qnidnam faccrcl, dubilJibal. P :rs iie parva quidcni lijtni conslabal ibidem, (JL-iani silti capiaret, ccrpio quam siippcdiiarct. ti ra fcrro pcJcin, |:ii.ci»io;c rur ii'^ iii xilin
LAIRK.NTM LEOOIUM. 91
A ItfauHiin rcpiilal, pavet id, c.iutiisi|iic rcfnlai. Iliiic ne siispecliis, ne fiat Ixrtc retictiis ruin vero gcmere, suspiria crebra ciorc .M.irlyris ad meritum, cor luctii vorlere tortum, Voiis acceiht, ne cassus ab inde reccdal. .Mlev.il bic moo^liiin, removet martyr pius xsliim, Fitqiie, qiiod afTociat, lignum proplcr brcve spccUX Cirrtiis injoctum, quam pinu iiescio scctuin, Noc duclu sc:'.bro, snlis aptutn mnriyre fabro. IIoc oapit absqnc mora, magis undant /I^'tibus ora, Quos ricl aficcliis divino melle rcfj-cliisl Oplalo fruiliir, preliosa mcrce potitur Uiiguinc »acraio, mern plusquam balsama gra:o. Qiiod cum iraiisfundii, nova sc rc.Iolontia fundil,
Q Ciinctos qu;c flores cunctal, qn.'»! vincat odorcs, Utsil millarum par balitus arcolaruin, Vis pigmcnlorum licol imbucrit varioruin. Scilicet assatus ita dixerat ille bsatus : igne libens islo sum factus vicliina Cbrisio, Qii.x diilci rore suavi jiivcl liunc et odorc.
Sed rclegi pavido minus id graliim Godcfri:lo. T.intuin non Roiiia si perscnsissel aroma, Rom si rcptssel, non iinpunilus abissel, Acsibi vitalis (iercl iiquor exitialis. Ergo pavens tiirbae migral noclanler ab Urbc, Fallil cognalum caiisaliim diu renioratiim. Expedit ipse moras, palrix contondil ad oras Nec pcdos inccdii, sed cquo properantc rcccdil,
r At nec odor cessat. Ilinc ne qnis ali Uibo laccss.ii, Kxlremil introrsum, spectat qiiam sxpe iclrorsum, Saiicliis protoxit cursiim, per pruspcra rcxil. Tuti;s iter Irivil. te Legia lulus adivil Ga/.a tantnrum dilanlam rcliquiaruni. Qiias iii captavil duritas, ul jusla probavil, Ponlifici mciiioral, lieros hilarcscit, adorat, Tliesaurus prx-fori, Cliristo praeconia deforl. Ilxc bona qiii niisit, bxc qui pcr dona revisit, Ail iios sancla qiiidemtum pignorn dcsiinat idcm Noiiis coiidenila, speciali jurc colcnda : Qiios tutela boni fovct, associatque pairom. Plobs ca devota, clcrique freqiicnlia tota liyiniiidico more, cclobri coiiiilatiir lionore \c fcslivorum chorus occurrit monacliorum,
D Exripii. exsuiiai, aHoolu, voce rcsiiliat.
Tuiic fera lempeslas, bioiaalis lunc erat xs'a.i. Acr squab^bnt, aqiiilonum tiirbo furebat. Ninibi maiiabanl, bos niibila continu:ibanl, Miiiidus luilabal, Mliiid catacly^nn pul.ibal. Cliristus pulsalur, Cbristiis pro pace rogaiur. Pro terrc frucln, qu;E jain sil subrula fluctu. Clirisliis et attcndit, el commoda larga repondil Mariyris oblentnm scntit mox tiirba pciciiluin, Co.MioLio siquidcm nostro vcncrabilis idcln Ul liqtior illaius, summoquc favorc locaius Ut s.upor allare , cocpit pcr sigiia niicare Vcrberc jam Irisli populiim rclovanlia Chrisli. Iliiic plausiis daiitem,jubiIando collacrymanlcr.». Por mciiscm icciiis, staiim sol nubc rclcclu»
83 hKl.NKKI S. LALIILNTII LKOD. MON\r,IU
rinniiia dispersit, c(i:l(irii c;tligine icriiil, . C(X;li lijiw|ii.ll.i r^icie» (|uia prxslilil ill;i,
Iiiilires emuvil, el lerrns i(;iic rcfovit,
Vcr nituil duJuui, leiiipiis uiiiii oLfuil udum,
Succeisere hnna !>an(-li boniiale palroiia,
l'A rriigiiii) niuiido bic reJdiu spes gcinebundo.
EPILOGUS.
Cnm Jiinio incnsc ([uarlum sol cdcrcl Idus Acla refuilere nos isia novuii quasi sidus. Aiiiiu;» liix eadem nobis profess:» rcflorcl, Concio dum iiostra vuiis liymnis^ue peroret.
Ergo L:iurenli priniaft iiilidissiine floruin, Simgiiiiie (jui vcrnanl super u:Uiera |Mirpiircorum, Abte,s siipplicibus, des coinmoda, noxia denias, Salviliccs ii.er.li^, qiios pijjncribus dladcmiis.
ORATIO ADEUMDEM SANCTUM MAUTYUEM.
IJoate Lanrpnii, Me vnllii clemenli Kespice mis»;rum ! Dulcibiis te volis, Qux obslant, rcniolis, litipondc prosperuiii. Niimerum noii liabcnl Pi.stes, qi!ibu.« labcnl Mea pr;«cordia. i^aliitis amice, tfficax inedice, Coiifer remedia. Tiio siin meriio Liber a debilo Totius crimiiiis, Piorism parliceps Coiiscribar miiniccps
In regno lnminis, Levita pudice Piirpurans ooeiicc Yirluluin gioria, Tiia mc lubricum Vivere pudicum Impetrct gratia. inopes tu Christi Divile fovisti Gazarum prelio, Nosli, nl cgeam, Tiio sic vigcaiii Sanclc suflragio. Crucntus lc lorsif, Sed nuitqiiam delorsll A recto cariiifex. Me premii:!t viii •,
Rapl.inl pcr devia. Tii adsis opifex. Te dirus exnssil, Nec Deum cxciissil Vapor craticui;c. Liixus i:i iiic fiirit, Aiigil, versat, uiii, Te voco sedisie, Sacer le Spiritiis Ussil mediillitus 0 Clirisli victiina, IIoc uiar fcrvore, Tain dulci anlore C:ileaiil iiuiina. Plus iii te valiiil, Iiilus ouod caluil.
Ouain qnod exleriuk. (>lirislo iil caleam , Mundo iil frigejiii Ora piopitiii6. Aiiro tii clarior, Cryslallo piirior Kxisli liomiiiem. Mica jair. C(i;lilus. 1'iirga jam penilus MiMU! cali{,'incm. 0 qiiali ex ore, Qiiali ex peclore Ciaics liinc egeras! Atidi:tl sic Dcus, Duin claiii:'.l hic reus, Tuiic ui piaciicras.
OFFICIUM DE SANCTO SPIRITU.
Uymnus ad Noclurnos. 0 Israel, qui custodis vigil, sancie, qiii non dormis !
Nos e somno vitionim, nos siiseiies Pneuma sacrum. (ii Matutinis, Domine, meditari dones in le,
llUiinines vita nostros, ne mors obscurel, oculos ; Kl no dicani, inlmici : IIos adversus praevalui; Juvei Pater ac Filius; regas tu, saiicte Spiriius. Amei».
Ad Laitdes. Umbra noclis incjinaiur, lerris dies relorinatur,
JJepubescil sol aureus, spleodor gliscit xtiiereus. Viliorum fuliginem, peccalorum rubiginem
'lergas, o sancle Spiritus, expiesque nos penitus. Sic cum Palre, cum Filio perpes libi l;\udalio ,
INos ul per le iiinovali, pcr se siiiius el beali. Ameu.
Ad Primam. Mane novo sacri fonlis iiinovalos gralia
Sancto par est Spiritui laudum ferre muner.i. Atirem oiam noslris ipse accomodel vocibus,
Ceiiscriqiic pnecipi.il angelicis cuin laudibus. Nosiri.*; Paler ciim Filio se votis pr.eslabilem
Idoiiique reddai Spiriius semper exorabilein. Amen.
Ad Tcrliam. Hora fulgcl ci» lerlia. feiix lempiis ct siireum,
Qio afthvil iiiire doiians aposlolos Piieuma sacriiiii, N«,'s c;idem pariicipel ipsum digiianicr gratia,
Amot":? reddat fervidos, el laude diserios siia CScmcus no!)is hoc largiie 1'alcr sancic, cuin Filio
DE ADV. RtUQ. S. LMREMil LKOniLM. 94
Rcgc luo, ac solare iuiiic el sonipcr, PaiiKliie. Aiiiea.
Ad Scxtuni. Sancte, daiiius sexia tibi lainlein, S|iiriliis, Iior»
Quam propter Cliristinn pius ndiiiitlc hac cruce peiisuiii. Vuliiera siilYificani iiobis fac illa inedclain,
Saiiguinis et iiosiros vcro cura uiigiiine inurbos. Filius ipse piis accoiial ouin Palre volis,
Lt le (|uit: pclimus, a le el per (e obtineainus. Ainen.
Ad Nonam. Vivifica Chrisli inorte eacnila Dei
Chrisiicolis nona reverendam se cxhibel hora. Eii (:bi devotu paiiginuis ol>sei|iiici
Pnciiina sacruin ; nostra fiemcns tii pcifice vo(a. Lnus libi cum geniio, cum genitorc Deo : Hos aMcrna chcris per sxcuia junge siipernis. Ainer..
Ad Vesjieras. Nullut tit liymuus.
Ad Complelorhm. Liix vera nubis nesciens, sol occasuni nun palisn», Spiritus Paraclile ! Nox ingruit ; Ui coiHiilius, lc Luccrna sis pedibiis, lulo duceiis iramile,
Per viiia ne iabamur, da virtiiics, his rrganiur Sa-culi pcr devia, his ct veri juhila'i, ctxtcniat Keqiiiei mcrearour oiia. Aincu.
VARIA CARMINA.
Cjrca crucifixum.
Crux vitx signum domal e( fiigat omne maiigniiin : Mors, hostes cedunt, ncqiic signat(>s criice ijtdunt. Ilac liomo sitbnizus cniierc, qua crucinxus, Feis hona lune viix, si mortiliccs m.-iia riie.
Circrt cymbalum,
Esurias, siliasqne Deum, qni vivere quaeris : Angeiica salie niox fruilurus cris.
Epitaphium circa lumuiinn
Erut^is es mn..do morlis legem suheundo, llililehrande Paler, iain (c rp(inet pia matcr Jerusnlcin snpera , lax et requies iihi vera. Mam hcne vixi^ti, gregibus hene consuluisd. Nunc recipis nicrita, revirescis perpcle vila, Quod lapib hic urgel, Ciiiis(o venieiUe iesurgo(.
Ciffrt campanam.
Laudc tua digimm Dens hoc sii fusiie signinn, D^jt populis moiiilus sacros advisere ritus.
In fenestra viirea. Vive colninhinus, sed cau(x simplici(atis- Sis .scrpcii(iiiii«,sed hoitcst.x> calliditaiis.
99
UF,INt:lU S. I.AUUKNTH \.VA)\). MONACIIl
fOO
REIMERI raONAGHI
'^RIUMPHALIS nULONICI
LIBELLI OUIIVOUK
Sive quelitcrdiebus nostris Ecolesia Leodiensis Rcillonienscci.slrum, pervasoribus Irium-
phfllis, divina reccperil virtuie.
I>. Bcrn. Pezius, ubitupra, col. liO, cx codciii iiigs.)
PROLOGus SEOUENTis nmoniAi.
Qiia (lic!)iis iH-stris nicriioriim gralia, qua .signo- ruiii glori;i .•^aiiclns iiiaiiyi- Luinbcrlus, qiiasi LucifiT iioviis olTuUcr.; : ((ualiler ile niaiiii |)crvasoniii> iii- signo Rulnnti casinim, i|iiO(l l«'g*liiiia (radilione, tuin el libero jnre pcr nini;os po. sedcral .innos, rc- ccperil in peivasoiTS ipsos nltns, quani niagniliie Irjiinipliaiit, cuni sil nu-niorabilo, xslimavi non j^ic- pluin paucis describcre. Mulii qnideni ntiilia lo({tiiiii- uir, alqiie, ul in ojnsinodi solei nrgoti:s, divci$.x divcrtioruin scnlentiu: stinl. Veiunr.aiiic.') jHOiit in- vesligarc ab ei!> diligc:i ins polui , qui inleifouiC, posni verilalcm.
Qnoi! cliani opiis in qiiinquc disliiixi !ibel!os, lilu- iuniqne praeecilpsi : Triumpku e liiitvincnm. In qno e:si prscier veruni quid(|!iani posilnni sii, rcialoriLns aii scripioribus a-qnins l.oc iiiipclciur , Lenevoti scnlenti;c lecloris dcfc.o. Sed .'iniica reli^ionis ve- ritas cst. CnJe a quibiis iixc aicepi , ncqtaqUuR) Mispicer cos aliqnid fiiixisi>e,